Tập huấn chuyên sâu, đưa Luật Tiếp cận thông tin năm 2026 vào cuộc sống

Tập trung vào những điểm mới của luật và nghị định

Mục tiêu chính của việc tập huấn là giới thiệu, trao đổi, thảo luận về những điểm mới của Luật và Nghị định; đồng thời làm rõ các vấn đề cần lưu ý trong quá trình tổ chức thực hiện, góp phần bảo đảm việc triển khai thi hành luật thống nhất, đồng bộ và hiệu quả trong thời gian tới.

Bà Nguyễn Thị Hạnh, Cục trưởng Cục Pháp luật hình sự - hành chính và Quản lý xử lý vi phạm hành chính (Bộ Tư pháp) phát biểu khai mạc Lớp tập huấn tại TP. Hồ Chí Minh.

Phát biểu tại các hội nghị tập huấn, đại diện Bộ Tư pháp nhấn mạnh, sau gần 10 năm thi hành Luật Tiếp cận thông tin năm 2016, công tác công khai và cung cấp thông tin theo yêu cầu của công dân đã từng bước đi vào nền nếp, góp phần quan trọng vào việc tăng cường tính minh bạch, trách nhiệm giải trình của các cơ quan nhà nước. Tuy nhiên, trước yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, phát triển khoa học công nghệ, chuyển đổi số quốc gia, cùng với việc tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình 2 cấp và các đạo luật mới về dữ liệu, giao dịch điện tử, bảo vệ dữ liệu cá nhân..., việc hoàn thiện khung pháp lý về tiếp cận thông tin là đòi hỏi tất yếu của thực tiễn.

Theo đó, ngày 23/4/2026, Quốc hội đã thông qua Luật Tiếp cận thông tin số 01/2026/QH16, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/9/2026. Ngày 26/8/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 337/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Tiếp cận thông tin, thay thế Nghị định số 13/2018/NĐ-CP. Việc ban hành Luật và Nghị định góp phần hoàn thiện cơ sở pháp lý về bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho các cơ quan, tổ chức trong quá trình thực hiện.

Tại các hội nghị, đại diện Bộ Tư pháp cùng các chuyên gia có nhiều kinh nghiệm trong công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật về tiếp cận thông tin đã trực tiếp giới thiệu, trao đổi về những nội dung cơ bản, điểm mới của Luật Tiếp cận thông tin năm 2026 và Nghị định số 337/2026/NĐ-CP.

Trong đó, tại TP. Hải Phòng và TP. Hồ Chí Minh có sự tham gia của TS. Nguyễn Thị Kim Thoa, nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp luật hình sự - hành chính (Bộ Tư pháp); tại thành phố Đà Nẵng có sự tham gia của Ủy viên là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, TS. Nguyễn Quỳnh Liên.

Nội dung tập huấn tập trung vào 5 nhóm chính sách lớn của Luật Tiếp cận thông tin năm 2026, gồm:

Một là, mở rộng chủ thể có trách nhiệm cung cấp thông tin: Bổ sung các đơn vị sự nghiệp công lập có nhiệm vụ cung ứng dịch vụ sự nghiệp công cơ bản, thiết yếu là chủ thể có trách nhiệm cung cấp thông tin.

Hai là, phân định thẩm quyền theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp: Quy định Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm cung cấp thông tin do mình tạo ra; không thực hiện cung cấp thông tin do cơ quan khác tạo ra hoặc nhận được từ cơ quan khác, trừ các trường hợp Luật quy định. Đồng thời, Luật giao Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và cấp xã chủ động xác định đầu mối cung cấp thông tin để phù hợp với điều kiện tổ chức bộ máy của từng địa phương.

Ba là, mở rộng phạm vi thông tin phải chủ động công khai: Tăng cường mở rộng các nhóm thông tin gắn trực tiếp với đời sống của người dân, hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp và việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của cơ quan, tổ chức.

Bốn là, Phân định các loại thông tin: Phân định rõ phạm vi thông tin công dân được tiếp cận, thông tin công dân không được tiếp cận và thông tin công dân được tiếp cận có điều kiện, bảo đảm sự cân bằng giữa quyền tiếp cận thông tin của công dân với yêu cầu bảo vệ bí mật nhà nước, an ninh quốc gia và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Năm là, đẩy mạnh chuyển đổi số: Luật khuyến khích việc thực hiện công khai, cung cấp thông tin bằng phương thức điện tử, tạo điều kiện để người dân tiếp cận thông tin nhanh chóng, thuận lợi, tiết kiệm thời gian và chi phí.

Đối với Nghị định số 337/2026/NĐ-CP, các báo cáo viên trung giới thiệu các quy định về: các biện pháp tạo điều kiện thuận lợi cho đối tượng đặc thù (người khuyết tật, đồng bào dân tộc thiểu số, khu vực biên giới, hải đảo); quy trình rà soát, phân loại, bảo đảm tính bí mật trước khi cung cấp thông tin; chuẩn hóa quy trình, thủ tục và hệ thống biểu mẫu cung cấp thông tin theo yêu cầu; cũng như trách nhiệm quản lý, theo dõi, lập danh mục thông tin phải công khai và bảo đảm kinh phí thi hành.

Những vấn đề cần lưu ý trong quá trình tổ chức thi hành

Bên cạnh đó, hội nghị cũng tập trung trao đổi về những vấn đề cần lưu ý trong quá trình tổ chức thi hành Luật và Nghị định như: việc xác định đơn vị đầu mối cung cấp thông tin trong một số trường hợp; chủ động công khai rộng rãi các thông tin phải được công khai; đa dạng hóa các hình thức công khai thông tin và cung cấp thông tin theo yêu cầu (bảo đảm khuyến khích việc cung cấp thông tin qua mạng Internet); thực hiện quy trình rà soát, kiểm tra và phân loại thông tin theo quy định, bảo đảm tính bí mật của thông tin trước khi cung cấp. Bên cạnh đó, người đứng đầu cơ quan, đơn vị cần lưu ý việc xem xét, quyết định công khai, cung cấp các thông tin trong trường hợp cần thiết vì lợi ích công cộng và sức khỏe cộng đồng.

Quang cảnh hội nghị tập huấn tại TP. Đà Nẵng

Tại các buổi tập huấn ở 3 thành phố, đội ngũ cán bộ, công chức làm đầu mối cung cấp thông tin đã tích cực trao đổi, nêu bật những vấn đề phát sinh từ thực tế thi hành như: cách phân loại thông tin, xác định thông tin thuộc danh mục phải công khai theo quy định; kỹ năng cung cấp thông tin cho các chủ thể đặc biệt (báo chí, luật sư); công tác phối hợp giữa các phòng, ban chuyên môn trong cơ quan khi tiếp nhận yêu cầu cung cấp thông tin…

Các băn khoăn, vướng mắc của học viên đã được các chuyên gia và đại diện Cục Pháp luật hình sự - hành chính và Quản lý xử lý vi phạm hành chính giải đáp thấu đáo, cụ thể. Đối với các kiến nghị, đề xuất liên quan đến công tác tổ chức thi hành, đại diện Bộ Tư pháp đã tiếp thu, tổng hợp đầy đủ để tiếp tục nghiên cứu, hướng dẫn nghiệp vụ thống nhất trong thời gian tới.

Quang cảnh hội nghị tập huấn

Các hội nghị tập huấn chuyên sâu tại TP. Hải Phòng, TP. Đà Nẵng và TP. Hồ Chí Minh là hoạt động thiết thực nhằm nâng cao kiến thức, kỹ năng nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ, công chức trực tiếp thực hiện nhiệm vụ công khai, cung cấp thông tin, góp phần triển khai thi hành hiệu quả Luật Tiếp cận thông tin năm 2026 và Nghị định số 337/2026/NĐ-CP.