Taxi bay thương mại sẽ cất cánh trong năm 2026

Taxi bay sẽ sớm là phương tiện giao thông phổ biến trong tương lai

Không còn là những thước phim viễn tưởng, phương tiện di chuyển này đang hiện thực hóa giấc mơ chinh phục bầu trời đô thị, với Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Trung Quốc đang vươn lên dẫn đầu cuộc đua. Trong khi Mỹ đang nỗ lực tăng tốc sản xuất và Nhật Bản vẫn còn những bước đi thận trọng, thì bầu trời Dubai và các thành phố lớn của Trung Quốc hứa hẹn sẽ sớm nhộn nhịp với những chuyến bay không tiếng ồn, mở ra một chương mới cho nền kinh tế tầm thấp.

Dubai và Abu Dhabi: Tiên phong hiện thực hóa giấc mơ "ô tô bay"

Tại Trung Đông, UAE đang quyết tâm chứng minh vị thế của mình không chỉ là một cường quốc dầu mỏ mà còn là trung tâm của công nghệ tương lai. Đứng đầu làn sóng này là Joby Aviation, công ty có trụ sở tại Mỹ với sự hậu thuẫn tài chính từ gã khổng lồ Toyota Motor. Joby đang đặt mục tiêu dẫn đầu đoàn đua với những kế hoạch đầy tham vọng tại Dubai. Vị thế của Joby đã được củng cố vững chắc thông qua việc ký kết một hợp đồng độc quyền kéo dài 6 năm với Cơ quan Giao thông & Đường bộ (RTA) của Dubai, đơn vị chịu trách nhiệm vận hành hệ thống tàu điện ngầm và taxi của thành phố.

Sự nghiêm túc của Joby trong việc triển khai dịch vụ đã được minh chứng cụ thể vào tháng 11 vừa qua. Tại Triển lãm Hàng không Dubai (Dubai Airshow), công ty đã thực hiện một chuyến bay trình diễn với thiết bị thử nghiệm của mình. Chiếc máy bay điện được trang bị sáu cánh quạt đã cất cánh từ Sân bay Quốc tế Al Maktoum ở ngoại ô Dubai và thực hiện chuyến bay kéo dài khoảng 15 phút. Màn trình diễn ấn tượng này đã phô diễn năng lực công nghệ của Joby trước sự chứng kiến của hàng chục nghìn người tham dự.

Bên cạnh màn trình diễn trên không, chiếc máy bay cũng được trưng bày trực tiếp tại triển lãm, thu hút dòng người tham quan liên tục. Thiết kế của chiếc taxi bay này chú trọng đến trải nghiệm người dùng với hai màn hình lớn hiển thị độ cao và trạng thái bay, cùng tổng cộng năm ghế ngồi dành cho phi công và hành khách. Sự thoải mái được đề cao khi ngay cả những ghế phía sau cũng có chỗ để chân đủ rộng để hành khách có thể vắt chéo chân.

Động lực thúc đẩy UAE nhanh chóng áp dụng công nghệ này xuất phát từ nhu cầu thực tế cấp bách. Khi UAE tìm cách giảm sự phụ thuộc của nền kinh tế vào dầu mỏ, trung tâm tài chính Dubai đang thu hút đầu tư mạnh mẽ từ khắp nơi trên thế giới. Tuy nhiên, sự phát triển nóng cũng kéo theo hệ lụy là mật độ giao thông tăng cao trong những năm gần đây, khiến tình trạng kẹt xe trở thành một vấn đề nghiêm trọng. Hiện nay, để di chuyển quãng đường 37 km từ Sân bay Quốc tế Dubai đến quần đảo nhân tạo Palm Jumeirah, du khách có thể mất từ 45 phút đến một giờ đồng hồ nếu đi bằng ô tô.

Joby khẳng định rằng taxi bay của họ có thể rút ngắn thời gian di chuyển cho quãng đường tương tự xuống chỉ còn khoảng 10 phút. Mặc dù giá vé chính thức chưa được công bố, nhưng các báo cáo truyền thông cho thấy công ty dự kiến mức phí khoảng 350 dirham (tương đương 95 USD), một mức giá cạnh tranh so với các dịch vụ vận chuyển cao cấp khác.

Không chỉ Dubai, thủ đô Abu Dhabi của UAE cũng đang rục rịch gia nhập cuộc chơi. Archer Aviation, một đối thủ khác đến từ Mỹ, cũng đã lên kế hoạch ra mắt dịch vụ taxi bay tại đây vào năm 2026. Chính phủ UAE đang đóng vai trò tiên phong trong việc phát triển các quy định quản lý cho lĩnh vực này, với hy vọng tạo ấn tượng mạnh mẽ với các nhà đầu tư quốc tế rằng quốc gia này đang đi đầu về công nghệ tiên tiến.

Trung Quốc bứt phá với nền kinh tế tầm thấp và nỗ lực bám đuổi của Mỹ

Ở phía bên kia châu lục, Trung Quốc đang chứng tỏ mình là một đối thủ đáng gờm với những bước tiến thần tốc về mặt pháp lý và triển khai thực tế. Một trong những cái tên dẫn đầu là EHang, nhà sản xuất máy bay không người lái nội địa. Mẫu eVTOL EH216-S của hãng này đã trở thành máy bay đầu tiên cùng loại tại Trung Quốc nhận được chứng chỉ nhà khai thác không gian (air operator certificates), mở toang cánh cửa cho các dịch vụ thương mại. EHang đang lên kế hoạch triển khai quy mô lớn ngay trong năm tới, bắt đầu với các chuyến bay phục vụ khách du lịch.

Khác với mô hình có người lái của Joby, chiếc EH216-S hai chỗ ngồi của EHang có khả năng tự bay đến và đi từ các điểm đã cài đặt sẵn mà không cần phi công. Để chuẩn bị cho việc vận hành, EHang đang đào tạo đội ngũ nhân sự cần thiết để hỗ trợ các hoạt động trên mặt đất, với khóa đầu tiên dự kiến sẽ hoàn thành vào đầu năm 2026. Công ty có kế hoạch mở rộng đội ngũ này lên tới 100 nhân sự trong tương lai.

Sự phát triển này nhận được sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ cấp cao nhất. Vào tháng 3.2024, Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc Trung Quốc tuyên bố chính phủ sẽ tích cực phát triển "nền kinh tế tầm thấp", ám chỉ các phương tiện eVTOL và máy bay không người lái hoạt động ở độ cao dưới 1.000 mét. Cả chính quyền trung ương và địa phương đều đang hỗ trợ lĩnh vực này thông qua các khoản trợ cấp.

Trước sự trỗi dậy mạnh mẽ của Trung Quốc, Mỹ cũng đang ráo riết chuẩn bị để mở rộng sản xuất hàng loạt máy bay eVTOL nhằm hướng tới thương mại hóa. Vào tháng 6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp nhằm thiết lập chương trình tăng tốc triển khai eVTOL thương mại, với mục tiêu phát triển ngành công nghiệp này trong bối cảnh các đối thủ Trung Quốc đang nhắm đến việc thiết lập lợi thế trong sản xuất.

Đáp lại tín hiệu này, Joby Aviation vào giữa tháng 12 đã công bố kế hoạch tăng công suất sản xuất tại Mỹ lên bốn máy bay mỗi tháng vào năm 2027. CEO JoeBen Bevirt khẳng định trong một thông cáo báo chí: "Chúng tôi tự tin rằng bây giờ là thời điểm thích hợp để đầu tư vào thiết bị, cơ sở vật chất và con người cần thiết để tăng tốc sản xuất".

Trong khi cuộc đua giữa UAE, Trung Quốc và Mỹ đang diễn ra quyết liệt, Nhật Bản dường như đang có những bước đi chậm hơn. Tại đây, Joby đang hợp tác với ANA Holdings để lên kế hoạch ra mắt dịch vụ taxi bay thương mại vào năm tài chính 2027. Tương tự, Soracle (một liên doanh giữa Japan Airlines và tập đoàn thương mại Sumitomo) cũng đang tìm cách bắt đầu dịch vụ sử dụng máy bay của Archer. Tuy nhiên, cả hai dự án này nhiều khả năng sẽ đi sau so với tiến độ của UAE và Trung Quốc.

Năm 2026 hứa hẹn sẽ là thời điểm then chốt, khi những chiếc taxi bay đầu tiên chính thức đi vào hoạt động thương mại, thay đổi mãi mãi cách con người di chuyển trong các đô thị hiện đại. Cuộc đua công nghệ này không chỉ là về tốc độ di chuyển, mà còn là cuộc cạnh tranh về vị thế kinh tế và tầm nhìn chiến lược giữa các cường quốc trên thế giới.

Bùi Tú