Tây Ninh: Để doanh nghiệp đổi mới sáng tạo thành công

Ảnh minh họa. (Ảnh: Hồng Đạt/TTXVN)

Trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 đang lan tỏa mạnh mẽ, đổi mới sáng tạo không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu sống còn đối với doanh nghiệp.

Từ lý thuyết đến thực tiễn, từ những ý tưởng nhỏ bé của người lao động đến các mô hình kinh doanh đột phá, hành trình đổi mới sáng tạo luôn đòi hỏi sự hội tụ của nhiều yếu tố then chốt.

Tại Tây Ninh, cùng với sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền và cộng đồng doanh nghiệp, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đang dần hình thành, mở ra cơ hội bứt phá, nhưng cũng đặt ra không ít thách thức cần vượt qua.

Theo Phó giáo sư, Tiến sỹ Phạm Đức Chính (Trường Đại học Kinh tế - Luật, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh), để hiểu đúng về đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp, trước hết cần bắt đầu từ khái niệm “sáng tạo.”

Sáng tạo chính là quá trình người lao động sử dụng các hoạt động nhận thức để hình thành nên những ý tưởng mới trong quá trình làm việc. Những ý tưởng này không xuất hiện ngẫu nhiên mà được tích lũy từ thực tiễn lao động, từ việc giải quyết các vấn đề cụ thể trong sản xuất, kinh doanh.

Hoạt động sản xuất tại một doanh nghiệp ở Tây Ninh. (Nguồn: TTXVN)

Ở góc độ doanh nghiệp, ý tưởng sáng tạo chính là “tài sản vô hình” quý giá nhất. Đây là tiền đề cho mọi hoạt động đổi mới. Một doanh nghiệp sở hữu lực lượng lao động sáng tạo sẽ có lợi thế lớn trong việc cải tiến sản phẩm, nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường.

Tuy nhiên, sáng tạo chỉ là bước khởi đầu. Đổi mới mới là đích đến. Theo lý thuyết kinh tế của Joseph Schumpeter (1934), đổi mới được chia thành 5 loại hình cơ bản: tạo ra sản phẩm mới, áp dụng phương pháp sản xuất mới, mở rộng thị trường, khai thác nguồn cung mới và tái cấu trúc thị trường ngành. Như vậy, đổi mới không chỉ dừng lại ở sản phẩm mà còn bao trùm toàn bộ hoạt động của doanh nghiệp.

Tuy vậy, đổi mới không đồng nghĩa với phát minh. Một ý tưởng dù độc đáo đến đâu cũng chưa được coi là đổi mới nếu chưa được thương mại hóa và tạo ra giá trị thực tiễn.

Đổi mới phải gắn với lợi nhuận, giải quyết những vấn đề khó khăn nhất và hướng đến việc đơn giản hóa những điều phức tạp. Vì vậy, đổi mới chính là quá trình chuyển hóa ý tưởng và tri thức thành sản phẩm, dịch vụ hoặc quy trình cụ thể, mang lại giá trị gia tăng cho kinh tế và xã hội.

Không dừng lại ở khái niệm, các mô hình đổi mới trong doanh nghiệp ngày nay cũng rất đa dạng, từ đổi mới sản phẩm, quy trình, cấu trúc tổ chức đến đổi mới kênh phân phối, thương hiệu và sự tham gia của khách hàng. Điều này cho thấy, đổi mới sáng tạo cần được tiếp cận một cách toàn diện, xuyên suốt trong mọi hoạt động của doanh nghiệp.

Nếu lý thuyết đặt nền móng thì thực tiễn chính là thước đo cho hiệu quả của đổi mới sáng tạo. Thạc sỹ Phạm Trọng Nghĩa - Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Tây Ninh, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Máy móc Thiết bị Ánh Dương chia sẻ Việt Nam là quốc gia có nguồn nông sản phong phú, nhưng giá trị mang lại còn thấp do nhiều nguyên nhân như: Thất thoát cao sau thu hoạch, tỷ lệ chế biến sâu hạn chế và sự phụ thuộc vào xuất khẩu thô. Đây chính là “điểm nghẽn” khiến nông sản Việt khó nâng cao giá trị trên thị trường quốc tế.

Trong bối cảnh đó, đổi mới công nghệ trở thành "chìa khóa." Công ty Ánh Dương đã mang đến các công nghệ chế biến hiện đại như sấy lạnh, sấy bơm nhiệt, sấy thăng hoa… từ đó không chỉ giúp bảo quản nông sản tốt hơn mà còn nâng giá trị thương mại lên gấp 3-5 lần.

Cùng đó, chuyển đổi số cũng đóng vai trò ngày càng quan trọng. Doanh nghiệp cần thay đổi tư duy từ “cảm tính” sang “dữ liệu,” ứng dụng các công cụ như thiết kế tự động hóa (CAD/CAM), trí tuệ nhân tạo (AI) để tối ưu quy trình sản xuất, đồng thời mở rộng thị trường thông qua các kênh thương mại điện tử.

"Tuy nhiên, một trong những thách thức lớn nhất hiện nay lại nằm ở vấn đề sở hữu trí tuệ. Thời gian cấp bằng sáng chế kéo dài từ 2-3 năm, trong khi vòng đời công nghệ chỉ từ 6-12 tháng, khiến nhiều doanh nghiệp bỏ lỡ “thời điểm vàng” để đưa sản phẩm ra thị trường. Bên cạnh đó, nguy cơ bị sao chép công nghệ khi chưa được bảo hộ cũng là rủi ro hiện hữu," Thạc sỹ Phạm Trọng Nghĩa chỉ rõ.

Trước thực tế đó, các doanh nghiệp kiến nghị cần có cơ chế “luồng xanh” cho sáng chế công nghệ cao, rút ngắn thời gian thẩm định, đồng thời xây dựng hệ sinh thái đổi mới với các chính sách hỗ trợ về vốn, nhân lực và thương mại hóa sản phẩm.

Tại Tây Ninh, đổi mới sáng tạo đang được xác định là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội. Thời gian qua, tỉnh đã triển khai nhiều chương trình, chính sách nhằm hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp.

Theo báo cáo triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, UBND tỉnh Tây Ninh đã phân cấp thẩm quyền cho Sở Khoa học và Công nghệ, giúp tăng tính chủ động và giảm bớt rào cản hành chính.

Đồng thời, tỉnh cũng xác định 6 “bài toán lớn” cần tập trung giải quyết, bao gồm phát triển kinh tế số, thị trường tín chỉ carbon, hệ sinh thái Halal, năng lượng tái tạo, hỗ trợ doanh nghiệp ĐMST và ứng dụng AI, dữ liệu lớn.

Bên cạnh đó, việc hợp tác với các trường đại học, viện nghiên cứu, đặc biệt là Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, cũng mở ra cơ hội lớn trong việc chuyển giao công nghệ và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Tây Ninh cũng chú trọng xây dựng Trung tâm Đổi mới sáng tạo, vận hành sàn giao dịch khoa học và công nghệ, tổ chức các cuộc thi khởi nghiệp, Robocon… nhằm tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp và startup phát triển.

Từ lý thuyết đến thực tiễn, có thể thấy rằng thành công của doanh nghiệp đổi mới sáng tạo phụ thuộc vào ba yếu tố cốt lõi: Con người, công nghệ và thể chế. Trong bối cảnh kinh tế số, đổi mới sáng tạo là sự kết nối giữa Nhà nước- nhà trường-doanh nghiệp-nhà đầu tư. Chỉ khi hệ sinh thái này vận hành hiệu quả, các ý tưởng sáng tạo mới có thể được nuôi dưỡng, phát triển và thương mại hóa thành công./.