Tết bắt đầu từ gian bếp của mẹ

Minh họa: Lý Long

Những ngày giáp tết, gian bếp như một thế giới riêng của mẹ. Ở đó có hũ củ kiệu, củ hành đang ngâm dần chuyển sắc trong veo, có hũ dưa món giòn tan mùi nắng gió. Góc bếp là nồi thịt đông đang để nguội, mặt thịt trong veo, lấp lánh dưới ánh đèn. Có hôm, mẹ làm giò thủ, mùi tiêu, mùi thịt thủ quyện vào nhau, thơm nồng cả gian nhà. Chiều 29, nồi thịt kho măng được đặt lên bếp, nước sôi liu riu, mùi thơm lan ra khắp nhà, báo hiệu tết đã về.

Bên cạnh những món ăn quen thuộc, gian bếp còn ấm lên bởi không khí gói bánh chưng những ngày cuối năm. Mẹ tất bật chuẩn bị từng tàu lá dong, vo gạo nếp, đãi đậu xanh, ướp thịt cho vừa tay. Bố ngồi giữa nhà, cẩn thận gói từng chiếc bánh vuông vức, còn anh em tôi quây quần xung quanh, vừa phụ việc, vừa trò chuyện. Khi nồi bánh được nhóm lửa, cả nhà cùng nhau canh bánh suốt đêm. Tiếng củi cháy lách tách, hơi ấm tỏa ra từ bếp, trong khoảng khắc ấy, tết hiện hữu rất thật trong sự sum vầy, trong những giây phút gia đình ngồi bên nhau ấm áp.

Mẹ ít khi nói về sự vất vả của mình. Nhưng tôi hiểu, để có một cái tết đủ đầy, mẹ đã dành cả tháng trời lo toan. Từng món ăn ngày tết không chỉ là thói quen, mà là sự chắt chiu của yêu thương, là mong ước gia đình sum vầy, đủ đầy hương vị quê nhà. Với mẹ, tết phải có mâm cơm tươm tất, để con cháu dù đi xa đến đâu, khi trở về cũng thấy lòng mình được sưởi ấm.

Trong ký ức tôi, tết còn gắn với những buổi tối theo mẹ đi chợ đêm cuối năm. Chợ đông, người mua kẻ bán tấp nập, ánh đèn vàng trải dài trên những sạp trái cây, bánh mứt. Mẹ cẩn thận chọn từng nải chuối xanh, từng trái bưởi tròn, xem kỹ từng túi mứt, từng xấp lá dong. Tôi đi bên mẹ, tay xách giỏ, lòng háo hức xen lẫn cảm giác bình yên khó tả. Tết trong tôi khi ấy không phải là mâm cao cỗ đầy, mà là cảm giác được đi bên mẹ, nghe mẹ dặn dò, được nắm tay mẹ giữa cái se lạnh cuối năm.

Thời gian lặng lẽ trôi, cuộc sống đủ đầy hơn, những cái tết trở nên nhanh gọn, tiện nghi hơn. Nhiều thứ có thể mua sẵn, nhiều việc có thể giản lược. Thế nhưng, mỗi khi xuân về, ký ức về gian bếp của mẹ lại trở về nguyên vẹn. Vẫn là mùi thịt kho măng thân quen, vẫn là hũ củ kiệu, củ hành được đặt ngay ngắn trên bàn bếp, vẫn là cảm giác ấm áp khi được ngồi bên mâm cơm tết có những món ăn do chính tay mẹ nấu.

Giờ đây, mẹ đã lớn tuổi, sức khỏe không còn như trước. Mẹ không còn đủ sức gói bánh chưng hay thức trắng đêm bên bếp lửa, gian bếp cũng không còn đỏ lửa suốt nhiều ngày như xưa. Thế nhưng, mỗi độ tết đến, mẹ vẫn cố gắng làm vài món quen thuộc cho con cháu, một vài hũ củ kiệu, ít củ hành, dưa món, nồi thịt kho măng giản dị. Mẹ làm không nhiều nhưng làm bằng tất cả sự chăm chút, như một thói quen không thể bỏ, như cách mẹ gìn giữ tết trong ngôi nhà nhỏ.

Ở tuổi gần bốn mươi, tôi nhận ra mình may mắn hơn nhiều người. Bởi mỗi cái tết đi qua, tôi vẫn còn được ăn những món tết do mẹ nấu, còn được ngồi trong gian bếp quen thuộc để nghe mùi khói, mùi thức ăn lan tỏa. Tôi hiểu rằng, sẽ có lúc những điều tưởng chừng rất đỗi bình thường ấy chỉ còn là ký ức. Và vì thế, mỗi ngày được ở bên mẹ, mỗi mùa xuân được sum vầy bên gia đình đều trở nên quý giá hơn bao giờ hết.

Với tôi, tết không cần rộn ràng, không cần cầu kỳ. Chỉ cần gian bếp còn hơi ấm, còn dáng mẹ lặng lẽ chuẩn bị vài món ăn quen thuộc, là tết đã trọn vẹn.

Ngọc Hân .