Thái Nguyên: Nâng cao hiệu quả công tác quản lý, điều hành ngân sách ở cấp cơ sở

Khẳng định năng lực của bộ máy mới

Năm 2025 là năm đánh dấu bước chuyển quan trọng khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp chính thức đi vào vận hành từ ngày 1/7. Trong bối cảnh bộ máy mới phải tiếp nhận khối lượng công việc lớn sau sáp nhập, nhưng công tác thu, chi và sử dụng ngân sách tại tỉnh Thái Nguyên đã cho thấy nhiều tín hiệu tích cực, thể hiện rõ năng lực điều hành, tính chủ động và kỷ luật tài chính của chính quyền cơ sở.

Năm 2025, thu ngân sách Nhà nước trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên cán mốc 29.000 tỷ đồng, dù chịu ảnh hưởng lớn của thiên tai, tác động không nhỏ đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và nguồn thu. Kết quả này không chỉ khẳng định sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị mà còn tạo nền tảng quan trọng để tỉnh bước vào giai đoạn tăng trưởng mới.

Bước sang năm 2026, Thái Nguyên được giao dự toán thu ngân sách 26.560 tỷ đồng, trong đó thu nội địa do cơ quan Thuế quản lý chiếm 23.595 tỷ đồng (gồm 5.500 tỷ đồng tiền sử dụng đất và 18.095 tỷ đồng từ thuế, phí). Đây là mục tiêu cao, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp. Áp lực lớn, nhưng cũng là phép thử rõ nét đối với năng lực điều hành tài chính công trong bối cảnh mới.

Sau 1 năm vận hành, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã tạo ra những chuyển biến rõ nét trong công tác quản lý, điều hành ngân sách ở cấp cơ sở. Không chỉ bảo đảm vận hành thông suốt, nhiều địa phương đã “tăng tốc” ngay sau sáp nhập, khẳng định năng lực của bộ máy mới.

Trong quý I/2026, thu ngân sách trên địa bàn tỉnh đạt 8.822 tỷ đồng, bằng 33,2% dự toán giao và tăng 158,8% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, thu tiền sử dụng đất ước đạt 1.504 tỷ đồng, bằng 27,4% dự toán năm. Bên cạnh đó, chi ngân sách Nhà nước đến hết quý I đạt 5.235 tỷ đồng, bằng 18,8% dự toán và tăng 147,8% so với cùng kỳ.

Trong quý I/2026, thu ngân sách trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đạt 8.822 tỷ đồng, bằng 33,2% dự toán giao. Ảnh: PV

Nâng cao tinh thần tiết kiệm, chống lãng phí, công khai, minh bạch

Tại các phường trung tâm của tỉnh Thái Nguyên, ngay sau khi vận hành mô hình mới, nhiệm vụ thu ngân sách được xác định là trọng tâm. Các địa phương đã chủ động phối hợp với cơ quan thuế, rà soát từng nguồn thu, đặc biệt là các khoản thu từ đất đai và hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Kết quả cho thấy nhiều địa phương đạt và vượt xa chỉ tiêu. Phường Phan Đình Phùng thu ngân sách đạt trên 2.382 tỷ đồng, trong đó thu thuế, phí đạt 114,65% kế hoạch. Phường Quan Triều đạt 319,9 tỷ đồng, bằng 218% kế hoạch; phường Quyết Thắng đạt 897 tỷ đồng, bằng 103,7%; phường Bá Xuyên đạt 230,9 tỷ đồng, bằng 120% kế hoạch.

Ông Trần Đình Thìn, Phó Chủ tịch UBND phường Phan Đình Phùng cho biết, việc chủ động rà soát nguồn thu, quản lý chặt chẽ các khoản thu thường xuyên đã góp phần giữ vững kỷ luật, kỷ cương tài chính, giúp ngân sách được điều hành linh hoạt, đáp ứng kịp thời các nhiệm vụ phát sinh.

Không dừng ở con số, điều đáng ghi nhận là cách điều hành ngân sách. Các khoản chi tập trung vào hạ tầng, an sinh xã hội, giáo dục, y tế và khắc phục hậu quả thiên tai. Nhiều địa phương đạt tỷ lệ giải ngân cao như phường Quan Triều thực hiện chi đạt 100% kế hoạch; phường Phan Đình Phùng chi đạt 1.483,9 tỷ đồng, bằng 103,9% kế hoạch, giải ngân vốn đầu tư công đạt 100%; phường Quyết Thắng phấn đấu giải ngân toàn bộ 267,5 tỷ đồng vốn đầu tư công.

Tinh thần tiết kiệm, chống lãng phí, công khai, minh bạch trong quản lý ngân sách được chú trọng, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính công.

Không chỉ tại các phường trung tâm, tại các xã phía Bắc và nhiều khu vực xa trung tâm tỉnh, nơi điều kiện kinh tế còn nhiều hạn chế, công tác thu, chi ngân sách vẫn đạt nhiều kết quả tích cực.

Đơn cửa tại xã Hợp Thành, năm 2025, tổng thu ngân sách đạt hơn 7 tỷ đồng, vượt 48,5% kế hoạch; tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công đạt 100%. Địa phương tiếp tục đặt mục tiêu cao hơn trong năm 2026 và đã đạt trên 56% kế hoạch chỉ trong những tháng đầu năm.

Ông Mã Minh Hải, Bí thư Đảng ủy xã Hợp Thành đánh giá, cấp ủy, chính quyền địa phương đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt công tác thu, chi ngân sách theo hướng công khai, minh bạch, đúng quy định. Chú trọng khai thác hiệu quả các nguồn thu tại chỗ, đồng thời quản lý chặt chẽ các khoản chi, ưu tiên cho đầu tư phát triển và các lĩnh vực an sinh xã hội.

Hay có thể kể đến xã Thành Công - một trong những địa phương khó khăn của tỉnh, thu ngân sách khá hạn chế. Sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, trong quý I.2026, xã Thành Công ghi nhận tổng thu ngân sách đạt khoảng 56,2 tỷ đồng, tương đương 24% dự toán năm. Nguồn thu từ đất tiếp tục đóng vai trò chủ lực với hơn 48,2 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng lớn nhất.

Một số khoản thu khác cũng có tiến độ khả quan như lệ phí trước bạ đạt khoảng 35% dự toán, thuế thu nhập cá nhân đạt 34%, các khoản phí và lệ phí đạt gần 28%. Những con số này cho thấy hoạt động kinh tế - xã hội trên địa bàn vẫn duy trì ở mức tích cực.

Trước đó, năm 2025, xã Thành Công đã ghi dấu ấn mạnh mẽ khi thu ngân sách vượt 470% dự toán, với tổng thu ước đạt 129.025 triệu đồng. Kết quả này phản ánh hiệu quả trong quản lý nguồn thu, khai thác quỹ đất và thúc đẩy sản xuất, kinh doanh. Điều này khẳng định chính quyền cơ sở đã được vận hành một cách hiệu quả.