Thái Nguyên: Thống kê đồng hành cùng mục tiêu tăng trưởng hai con số

Tăng cường ứng dụng chuyển đổi số

Những năm qua, để bảo đảm cung cấp thông tin thống kê kịp thời, đầy đủ và chính xác phục vụ công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành của địa phương, Thống kê tỉnh Thái Nguyên đã bám sát các văn bản chỉ đạo của ngành, của tỉnh, chủ động đổi mới phương pháp tổ chức thực hiện nhiệm vụ.

Một trong những chuyển biến rõ nét là chuyển đổi số trong hoạt động điều tra thống kê. Các hình thức thu thập bằng phiếu giấy từng bước được thay thế bằng phiếu điện tử trên thiết bị di động, máy tính bảng (CAPI) và hình thức tự kê khai trực tuyến qua Internet (Webform/CAWI). Dữ liệu sau khi thu thập có thể được truyền trực tiếp về hệ thống xử lý, qua đó rút ngắn thời gian từ địa bàn đến trung tâm, đồng thời hạn chế sai sót phát sinh trong quá trình nhập liệu thủ công.

Cùng với số hóa điều tra, ngành Thống kê Thái Nguyên tăng cường khai thác dữ liệu hành chính từ các sở, ngành và các hệ thống dữ liệu sẵn có như thuế, hải quan, bảo hiểm xã hội, đăng ký doanh nghiệp. Việc tận dụng các cơ sở dữ liệu đã được số hóa, làm sạch trong các lĩnh vực đất đai, doanh nghiệp, dân cư... Qua đó, tăng khả năng đối soát, kiểm chứng và bổ sung thông tin, đồng thời giảm bớt gánh nặng điều tra trực tiếp đối với doanh nghiệp và người dân.

Dữ liệu phải đi trước một bước trong điều hành

Theo cơ quan thống kê, để đánh giá đúng thực trạng, nhận diện xu hướng và hỗ trợ tỉnh ban hành các quyết sách phát triển kinh tế - xã hội sát thực tế, hệ thống thông tin cần tập trung vào những nhóm chỉ tiêu kinh tế trọng yếu.

Trước hết là nhóm tăng trưởng và quy mô nền kinh tế, trong đó GRDP là chỉ tiêu cốt lõi phản ánh quy mô và tốc độ phát triển của nền kinh tế địa phương. Đối với một tỉnh có thế mạnh về công nghiệp, nhóm chỉ tiêu sản xuất - kinh doanh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) phản ánh diễn biến của hoạt động sản xuất trong ngắn hạn, nhất là khu vực công nghiệp chế biến, chế tạo. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng phản ánh sức mua và thị trường nội địa; kim ngạch xuất nhập khẩu cho thấy mức độ mở cửa, năng lực sản xuất hàng xuất khẩu và nhu cầu nguyên liệu đầu vào; chỉ số giá tiêu dùng (CPI) là cơ sở theo dõi diễn biến giá cả và chi phí sinh hoạt, sản xuất.

Bên cạnh đó, các chỉ tiêu về vốn đầu tư phát triển toàn xã hội, giải ngân vốn đầu tư công, thu hút FDI, DDI và tình hình đăng ký doanh nghiệp giúp nhận diện khả năng huy động nguồn lực và sức khỏe của khu vực doanh nghiệp. Các chỉ tiêu về thu - chi ngân sách, tín dụng, huy động vốn, lao động, việc làm, năng suất lao động và tỷ lệ lao động qua đào tạo tiếp tục cung cấp những góc nhìn quan trọng về sức khỏe tài chính, thị trường lao động và chất lượng tăng trưởng.

Điểm mới trong định hướng phát triển của Thống kê Thái Nguyên là không chỉ dừng ở việc “đo” nền kinh tế, mà từng bước nâng cao khả năng phân tích và dự báo. Ngành đang hướng tới xây dựng kho dữ liệu dùng chung, tích hợp và quản lý dữ liệu từ nhiều nguồn; tăng cường tự động hóa trong kiểm tra, làm sạch dữ liệu và từng bước nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để phát hiện những điểm bất thường trong các chuỗi số liệu lớn.

Trong phân tích, các phần mềm chuyên dụng như: R, Python, SPSS, Stata được sử dụng để phân tích chuỗi thời gian, dự báo tăng trưởng GRDP, đồng thời nghiên cứu các mô hình đầu vào - đầu ra (I/O) nhằm đánh giá tác động lan tỏa giữa các ngành kinh tế.

Đặc biệt, việc phân tích các mối quan hệ liên ngành có thể giúp làm rõ hơn tác động của công nghiệp chế biến, chế tạo tới các lĩnh vực dịch vụ, nông nghiệp và các ngành kinh tế khác. Đây là cơ sở để các cơ quan quản lý có thêm thông tin khi xây dựng các kịch bản tăng trưởng và lựa chọn giải pháp điều hành.

Chia sẻ về định hướng này, ông Trần Quang, Trưởng Thống kê tỉnh Thái Nguyên, cho biết: Cùng với ngành Thống kê cả nước, Thống kê tỉnh Thái Nguyên đang từng bước hiện đại hóa toàn diện công tác thu thập, xử lý và phân tích dữ liệu, nhằm nâng cao năng lực tham mưu hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội bền vững cho tỉnh.

Ông Trần Quang cũng nhấn mạnh yêu cầu đổi mới phương pháp phân tích và dự báo, trong đó chú trọng các hệ thống chỉ tiêu mới về kinh tế số, kinh tế xanh, năng suất lao động, môi trường, biến đổi khí hậu và ESG. Thông tin thống kê trong tương lai không chỉ là những bảng số liệu mà cần được chuyển hóa thành các báo cáo phân tích, đánh giá tác động và các sản phẩm trực quan, dễ sử dụng.

Để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, ngành Thống kê Thái Nguyên xác định tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng hạ tầng dữ liệu hiện đại, tích hợp dữ liệu lớn từ nhiều nguồn và tăng cường chia sẻ dữ liệu giữa các ngành. Đồng thời, thống nhất hệ thống danh mục dữ liệu dùng chung trên địa bàn, qua đó hạn chế các cuộc điều tra trùng lặp, tiết kiệm chi phí xã hội và giảm thời gian cung cấp thông tin của doanh nghiệp, người dân.

Ngành Thống kê Thái Nguyên chú trọng nâng cao năng lực chuyên môn, kỹ năng công nghệ và tính chuyên nghiệp của đội ngũ công chức, điều tra viên tại cơ sở

Cùng với công nghệ, con người vẫn là yếu tố quyết định chất lượng. Do đó, ngành Thống kê Thái Nguyên sẽ chú trọng nâng cao năng lực chuyên môn, kỹ năng công nghệ và tính chuyên nghiệp của đội ngũ công chức, điều tra viên tại cơ sở. Đặc biệt, phương thức phổ biến thông tin cũng được đổi mới theo hướng công khai, minh bạch, dễ tiếp cận. Các ấn phẩm thống kê điện tử, bảng thông tin trực quan và dashboard sẽ giúp lãnh đạo tỉnh có thể nhanh chóng tra cứu những chỉ tiêu quan trọng phục vụ chỉ đạo, điều hành.

Trong hành trình hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số, mỗi điểm phần trăm tăng trưởng đều đòi hỏi sự chính xác trong đánh giá và quyết đoán trong điều hành. Khi dữ liệu được thu thập nhanh hơn, xử lý chính xác hơn, phân tích sâu hơn và dự báo sát hơn, thống kê không chỉ phản ánh bức tranh kinh tế của Thái Nguyên mà còn trở thành một trong những nền tảng quan trọng giúp tỉnh nhận diện động lực tăng trưởng, chủ động ứng phó với biến động và hướng tới mục tiêu phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn 2026-2030.