Thăm Ba Lan, tân Thủ tướng Hungary bắt đầu hành trình 'tái hội nhập' EU?

Chuyến thăm mang ý nghĩa chính trị đặc biệt khi ông Magyar, sau chiến thắng bầu cử được xem là bước ngoặt của chính trường Hungary, đang thúc đẩy đưa nước này trở lại quỹ đạo hợp tác chặt chẽ hơn với Liên minh châu Âu (EU) sau nhiều năm căng thẳng dưới thời cựu Thủ tướng Viktor Orban.

Hãng tin Reuters cho hay, theo kế hoạch, Thủ tướng Hungary sẽ hội đàm với người đồng cấp Ba Lan Donald Tusk, người được xem là biểu tượng cho xu hướng tái hội nhập châu Âu tại Trung Âu sau khi trở lại cầm quyền năm 2023.

Nối lại nhịp cầu với Ba Lan

Theo tạp chí Modern Diplomacy, quan hệ giữa Hungary và Ba Lan từng là trụ cột của liên minh các chính phủ bảo thủ trong khu vực Trung Âu. Tuy nhiên, mối quan hệ này đã xấu đi đáng kể trong những năm gần đây do khác biệt về lập trường đối với Ukraine và Nga. Trong khi Warsaw dưới thời ông Tusk theo đuổi chính sách ủng hộ Ukraine và EU mạnh mẽ hơn, Budapest dưới thời ông Orban lại duy trì quan hệ gần gũi với Moscow và thường xuyên đối đầu với EU về các vấn đề pháp quyền, dân chủ và chính sách đối ngoại.

Việc lựa chọn Ba Lan là điểm đến quốc tế đầu tiên cho thấy ông Magyar muốn phát đi thông điệp rằng Hungary có ý định khôi phục lòng tin với các đối tác châu Âu và tái xây dựng các liên minh khu vực.

Giới chức Ba Lan cho biết các cuộc thảo luận sẽ tập trung vào nhiều vấn đề lớn, bao gồm hỗ trợ Ukraine, hợp tác năng lượng, kết nối hạ tầng và tương lai của Nhóm Visegrad gồm Hungary, Ba Lan, CH Czech và Slovakia.

Hợp tác năng lượng được dự báo sẽ là một trong những chủ đề trọng tâm. Hungary được cho là đang lên kế hoạch giảm dần và chấm dứt phụ thuộc vào nguồn năng lượng Nga vào năm 2035 - một thay đổi đáng chú ý nếu xét tới mối quan hệ năng lượng chặt chẽ giữa Budapest và Moscow trong nhiều năm qua.

Theo các nguồn tin, Ba Lan sẵn sàng hỗ trợ Hungary tiếp cận nguồn khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) nhập khẩu từ Mỹ thông qua cảng LNG mới tại thành phố Gdansk, dự kiến đi vào hoạt động năm 2028. Động thái này phù hợp với nỗ lực rộng lớn hơn của châu Âu nhằm đa dạng hóa nguồn cung năng lượng và giảm phụ thuộc vào Nga sau xung đột Ukraine.

Ngoài ra, ông Magyar cũng bày tỏ ủng hộ kế hoạch phát triển tuyến đường sắt cao tốc kết nối Warsaw và Budapest, nhấn mạnh tham vọng thúc đẩy liên kết kinh tế và cơ sở hạ tầng trong khu vực.

Một mục tiêu quan trọng khác của Budapest là tìm kiếm sự ủng hộ của Warsaw trong các cuộc đàm phán với EU nhằm giải ngân các khoản quỹ của liên minh này đang bị đóng băng do các tranh cãi liên quan tới pháp quyền và cải cách dân chủ dưới thời chính quyền tiền nhiệm.

Tái định vị Hungary trong lòng EU

Theo đánh giá của Modern Diplomacy, chuyến thăm Ba Lan của Thủ tướng Peter Magyar không đơn thuần là hoạt động ngoại giao mang tính biểu tượng, mà phản ánh khả năng xuất hiện một giai đoạn tái định hình chính trị tại Trung Âu.

Trong hơn một thập niên dưới thời ông Viktor Orban, Hungary trở thành một trong những chính phủ theo đường lối dân túy và hoài nghi châu Âu nổi bật nhất EU. Hungary nhiều lần đối đầu với EU về các vấn đề pháp quyền, tự do báo chí, nhập cư và chính sách đối với Nga. Điều này khiến Hungary dần rơi vào thế cô lập trong nội bộ EU, đồng thời đối mặt nguy cơ mất hàng tỷ Euro hỗ trợ từ các quỹ châu Âu.

Sự lên nắm quyền của ông Peter Magyar cho thấy một bộ phận lớn cử tri Hungary có thể đang mệt mỏi với tình trạng đối đầu kéo dài với EU, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế châu Âu suy giảm, áp lực lạm phát gia tăng và nhu cầu tiếp cận nguồn vốn hỗ trợ từ EU ngày càng cấp thiết.

Quan hệ với Ba Lan mang ý nghĩa đặc biệt trong chiến lược mới của Budapest. Chính phủ của ông Donald Tusk đã thành công trong việc cải thiện quan hệ với EU sau khi thay thế chính quyền bảo thủ trước đó, qua đó giúp Warsaw được giải ngân trở lại hàng tỷ Euro bị phong tỏa. Budapest rõ ràng muốn tham khảo “mô hình Ba Lan” để tìm kiếm lối thoát tương tự.

Hợp tác năng lượng cũng là chỉ dấu quan trọng cho thấy Hungary đang cân nhắc điều chỉnh chính sách đối ngoại. Nếu Budapest thực sự giảm dần phụ thuộc năng lượng Nga và mở rộng hợp tác với các đối tác phương Tây, đây sẽ là thay đổi chiến lược đáng kể trong cấu trúc an ninh và kinh tế của Trung Âu.

Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng con đường tái hội nhập châu Âu của Hungary sẽ không dễ dàng. EU vẫn duy trì sự hoài nghi đối với cam kết cải cách của Budapest, trong khi nhiều chính sách và mạng lưới quyền lực được xây dựng dưới thời Orban vẫn còn ảnh hưởng sâu rộng trong hệ thống chính trị Hungary.

Dù vậy, chuyến thăm lần này cho thấy Trung Âu có thể đang bước vào một giai đoạn điều chỉnh mới, với xu hướng tăng cường hội nhập châu Âu, củng cố hợp tác khu vực và giảm dần chính trị đối đầu từng chi phối khu vực trong nhiều năm qua.