Thâm hụt ngân sách Mỹ lên gần 2 nghìn tỷ USD, cao nhất 5 năm

Ảnh minh họa - Ảnh: FT

Ngày thứ Sáu (16/10), Bộ Tài chính Mỹ thâm hụt ngân sách liên bang của nước này trong năm tài khóa 2026, kết thúc vào ngày 30/9, tăng thêm 217 tỷ USD lên 1,99 nghìn tỷ USD, từ mức 1,78 nghìn tỷ USD của năm tài khóa 2025. Đây là năm tài khóa trọn vẹn đầu tiên trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Con số này cao nhất kể từ năm tài khóa 2021, khi các khoản chi hỗ trợ ứng phó với đại dịch Covid-19 đẩy thâm hụt lên 2,77 nghìn tỷ USD, đồng thời là mức thâm hụt hàng năm lớn thứ ba trong lịch sử Mỹ.

Trong năm tài khóa 2026, cả thu và chi ngân sách liên bang Mỹ đều lập kỷ lục, song chi tiêu tăng nhanh hơn nguồn thu. Tổng thu đạt 5,4 nghìn tỷ USD, tăng 169 tỷ USD, tương đương 3%, so với mức 5,24 nghìn tỷ USD của năm trước. Trong khi đó, tổng chi là 7,4 nghìn tỷ USD, tăng 386 tỷ USD, tương đương 6%, từ mức 7,01 nghìn tỷ USD của năm trước.

Trả lãi nợ là một trong những khoản chi tăng mạnh nhất. Theo Bộ Tài chính Mỹ, khoản chi này đạt kỷ lục 1,36 nghìn tỷ USD, tăng 144 tỷ USD, tương đương 12%, so với năm trước. Mức chi này hiện chỉ đứng sau chi cho An sinh xã hội và tổng chi cho hai chương trình bảo hiểm y tế Medicare và Medicaid. Tổng nợ công của Mỹ đã vượt mốc 40 nghìn tỷ USD cách đây khoảng 2 tháng.

Trong khi đó, tại báo cáo công bố ngày 8/10, Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO) đưa ra số liệu khác, theo đó chi lãi ròng cho nợ công trong năm tài khóa 2026 tăng 115 tỷ USD, tương đương 11%, lên khoảng 1,14 nghìn tỷ USD. Chênh lệch này xuất phát từ cách tính của hai cơ quan khi Bộ Tài chính thống kê chi trả lãi nợ, còn CBO tính chi lãi ròng.

Theo ước tính của CRFB, chi lãi của chính phủ tương đương 3,4% tổng sản phẩm trong nước (GDP), mức cao kỷ lục. Quy mô khoản chi này cũng cao gấp hơn ba lần mức chi khoảng 350 tỷ USD mỗi năm trong giai đoạn 2018-2021. Nợ gia tăng cùng lãi suất cao hơn là hai yếu tố đẩy chi phí trả lãi lên cao.

Cũng theo CRFB, vào cuối năm tài khóa 2026, Chính phủ Mỹ nợ các nhà đầu tư trong và ngoài nước khoảng 32,3 nghìn tỷ USD, tương đương khoảng 100% GDP. Đây là phần “nợ do công chúng nắm giữ”, chưa bao gồm các khoản nợ nội bộ giữa các cơ quan chính phủ. Nếu tính cả phần nợ nội bộ này, tổng nợ của Mỹ đã vượt 40 nghìn tỷ USD.

Chi cho các chương trình phúc lợi xã hội như An sinh xã hội và Medicare cũng tiếp tục tăng. Bên cạnh đó, chi tiêu quốc phòng tăng thêm 48 tỷ USD, tương đương 6%, lên 917 tỷ USD. Trao đổi với hãng tin Reuters, một quan chức Bộ Tài chính Mỹ cho biết chưa thể xác định mức tăng này có bao nhiêu phần liên quan đến cuộc chiến Mỹ - Iran bùng phát hồi đầu năm nay.

Về nguồn thu ngân sách, thu ròng từ thuế quan giảm 22 tỷ USD, tương đương 11%, xuống khoảng 173 tỷ USD. Nguyên nhân là phán quyết hồi tháng 2 của Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ phần lớn các mức thuế quan mà ông Trump áp đặt trong năm đầu nhiệm kỳ, buộc Chính phủ Mỹ phải hoàn trả 145 tỷ USD tiền thuế quan trong năm nay.

Theo CBO, việc hoàn thuế bắt đầu từ tháng 5. Riêng trong hai tháng 5 và 6, Chính phủ Mỹ đã hoàn trả khoảng 70 tỷ USD. Reuters cho biết trong tháng 7, số tiền hoàn thuế quan là 33,38 tỷ USD, khiến thu ròng từ hải quan âm 8,55 tỷ USD. Đây là tháng thứ ba liên tiếp khoản thu này ở mức âm.

Một quan chức Bộ Tài chính Mỹ cho biết thâm hụt ngân sách năm tài khóa 2026 ước tính tương đương 6,2% GDP, cao hơn mức thực tế 5,8% của năm tài khóa 2025. Tuy nhiên, vị quan chức này từ chối công bố số liệu GDP được dùng để tính tỷ lệ trên.

CBO cũng ước tính thâm hụt của năm tài khóa 2026 vào khoảng 6,2% GDP. Theo cơ quan này, thâm hụt tăng 218 tỷ USD so với năm trước và cao hơn khoảng 140 tỷ USD so với dự báo gần nhất của CBO.

Riêng trong tháng 9, tháng cuối cùng của năm tài khóa 2026, ngân sách Mỹ thâm hụt 27 tỷ USD, so với mức thặng dư 198 tỷ USD cùng kỳ năm trước.