Tham quan cổ vật… từ đại dương

Khách tham quan nghe thuyết minh, giới thiệu về các cổ vật gốm sứ được trưng bày tại triển lãm xuân 2026

Không gian cổ vật tàu đắm

Ngay từ khi bước vào khu trưng bày, du khách dễ dàng bị cuốn hút bởi ánh men lam cổ của những chiếc đĩa, chén, vật dụng sinh hoạt mang dấu ấn từ thời Minh, thời Thanh của Trung Quốc, gốm sứ của Thái Lan và một số nước khác. Dưới ánh đèn vàng dịu, từng hiện vật như kể lại hành trình vượt biển của những thương thuyền xưa từng tấp nập qua vùng biển Nam Trung Bộ.

Chị Nguyễn Thị Kim Phượng - thuyết minh viên Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng (phía Đông Nam tỉnh) cho biết: Vùng biển Lâm Đồng từ xưa đã là ngư trường có nguồn lợi hải sản trù phú. Cũng trên vùng biển bao la này, những thế kỷ trước là con đường hàng hải lưu thông tàu bè của các nước đi qua khu vực. Trong đó, giữa nước ta với các nước đã hình thành nên “con đường tơ lụa” trên biển tấp nập tàu bè qua lại.

Bộ sưu tập cổ vật gốm sứ đang được trưng bày tại Bảo tàng tỉnh

Hơn 20 năm trước, trên vùng biển Cà Mau và Lâm Đồng, ngư dân Lâm Đồng đã tình cờ phát hiện nhiều chiếc tàu cổ bị đắm. Trong đó chứa hàng ngàn cổ vật là đồ gốm sứ xuất phát từ Thái Lan, Trung Quốc có giá trị về kinh tế, văn hóa và những giá trị khác về nghề thủ công truyền thống, nghệ thuật trang trí trên đồ gốm, kỹ thuật đi biển xa, nghề đóng tàu thuyền từ những thế kỷ trước…

Ấn tượng nhất trong không gian trưng bày là các hiện vật thuộc dòng gốm Chương Châu, Phúc Kiến nửa đầu thế kỷ XVI Thời Minh - Trung Quốc (1573 -1620), được khai quật năm 2002 tại vùng biển Tuy Phong. Hay hiện vật thuộc dòng gốm men nâu Thời Minh - Trung Quốc, có niên đại từ thế kỷ XVI - XVII; bộ sưu tập hũ sành men da lươn có xuất xứ từ Thái Lan vào thế kỷ XVI do ngư dân đánh bắt cá tình cờ phát hiện ở vùng biển Hàm Tân.

Đặc biệt, bộ sưu tập cổ vật tàu đắm Cà Mau thuộc đời vua Ung Chính (1723 - 1735) nhà Thanh - Trung Quốc gồm: bát sứ hoa lam, tượng người cưỡi ngựa men nhiều màu, đĩa sứ men nhiều màu, chóe sứ hoa lam... không chỉ phản ánh trình độ thủ công tinh xảo, mà giúp người xem hình dung về hoạt động giao thương quốc tế sôi động trên Biển Đông cách đây hàng trăm năm.

Cổ vật gốm sứ được trưng bày trong triển lãm Xuân phục vụ khách tham quan

Gìn giữ di sản biển

Không gian trưng bày tại Bảo tàng tỉnh không quá lớn, nhưng đủ để người xem cảm nhận được chiều sâu lịch sử. Qua từng hoa văn, màu men và kiểu dáng, người xem có thể hình dung về những thương thuyền từng vượt biển dài ngày để vận chuyển hàng hóa đến nhiều vùng đất khác nhau.

Qua phần giới thiệu của thuyết minh viên, em Nguyễn Huỳnh Thư, lớp 8, Trường Tiểu học, THCS, THPT Lê Quý Đôn, phường Hàm Thắng chia sẻ: “Được trực tiếp trải nghiệm tại bảo tàng khiến lịch sử trở nên sinh động, dễ nhớ và gần gũi hơn. Em hiểu rằng, việc bảo vệ di sản không chỉ là trách nhiệm của ngành văn hóa mà còn của mỗi người”.

Học sinh tham quan và nghe thuyết minh về các hiện vật trục vớt được trên vùng biển Lâm Đồng

Không chỉ thu hút học sinh, không gian này còn hấp dẫn nhiều du khách yêu thích khảo cổ và lịch sử biển. Nhiều người dành khá lâu để đọc từng dòng ghi chú, quan sát hoa văn trên mỗi hiện vật. Ông Trần Trọng Lập (tỉnh Hà Tĩnh) cho biết: Có những món đồ đã nằm sâu dưới đáy biển hàng trăm năm nhưng vẫn giữ gần như nguyên vẹn màu men và họa tiết. Những chi tiết ấy giúp người xem cảm nhận rõ hơn giá trị lịch sử và sự kỳ công trong công tác khai quật, bảo tồn cổ vật.

Trong các đợt triển lãm chuyên đề, Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng đã đưa nhiều cổ vật quý thuộc bộ sưu tập cổ vật tàu đắm trên vùng biển Cà Mau, Lâm Đồng giới thiệu rộng rãi tới công chúng. Mỗi hoa văn, lớp men cổ không chỉ phản chiếu vẻ đẹp nghệ thuật mà còn chứa đựng câu chuyện về những chuyến hải trình và vai trò của vùng biển Nam Trung Bộ trên tuyến hàng hải quốc tế xưa. Qua đó, giúp thế hệ hôm nay hiểu hơn về quá khứ và thêm trân trọng giá trị di sản cha ông để lại.