Tham vọng AI của ông Trump tại Trung Đông có bị phá hủy bởi căng thẳng Mỹ-Iran?

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đến Trung Đông vào mùa xuân năm ngoái để thực hiện các thỏa thuận đưa vùng Vịnh trở thành tâm điểm trong cuộc đua toàn cầu về trí tuệ nhân tạo (AI).

Tháp tùng ông Trump trong chuyến công du là một đoàn tùy tùng gồm các CEO của các tập đoàn công nghệ lớn đến từ nền kinh tế lớn nhất thế giới, từ Sam Altman của OpenAI đến Andy Jassy của Amazon.

Đáng chú ý, trong bài phát biểu tại Riyadh, ông chủ Nhà Trắng đã ca ngợi khu vực này “đang kiến tạo một tương lai nơi Trung Đông được định hình bởi thương mại, chứ không phải hỗn loạn”.

Chín tháng sau, xung đột với Iran đã dẫn đến các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa vào các trung tâm dữ liệu ở UAE và Bahrain, làm gián đoạn cơ sở hạ tầng điện toán đám mây quan trọng, khiến một số dịch vụ kỹ thuật số ngừng hoạt động và đặt ra câu hỏi về tầm nhìn của Tổng thống Mỹ cũng như tham vọng AI của khu vực vùng Vịnh.

Các quốc gia như UAE và Saudi Arabia đã đặt cược lớn vào AI để đa dạng hóa và chuyển đổi nền kinh tế phụ thuộc vào dầu mỏ. Và các gã khổng lồ công nghệ Mỹ như Amazon, OpenAI và Microsoft coi nguồn năng lượng dồi dào và giá rẻ cùng diện tích đất rộng lớn của các quốc gia vùng Vịnh chính là chìa khóa cho việc xây dựng cơ sở hạ tầng AI của họ.

Nhưng các nhà phân tích cảnh báo rằng căng thẳng kéo dài tại Trung Đông có thể làm thay đổi tính toán đó.

Paul Meeks, Trưởng bộ phận nghiên cứu công nghệ tại ngân hàng đầu tư Freedom Capital Markets cho biết: “Nếu xung đột kéo dài vài tháng, tôi nghĩ bạn phải đánh giá lại hầu hết mọi thứ”.

Kế hoạch hậu dầu mỏ

Saudi Arabia, UAE, Qatar và các quốc gia khác coi AI là trụ cột cốt lõi trong chiến lược kinh tế hậu dầu mỏ, định vị các nước này là những ứng cử viên siêu cường AI trong cuộc đua toàn cầu gay gắt.

Tham vọng đó đã bắt đầu đơm hoa kết trái. Với hàng chục tỷ USD được đầu tư vào cơ sở hạ tầng AI như trung tâm dữ liệu và hợp tác với các công ty công nghệ hàng đầu thế giới, các quốc gia vùng Vịnh đã vươn lên mạnh mẽ về nguồn vốn đầu tư và mức độ sẵn sàng.

Tháng 8/2025, công ty nghiên cứu và tư vấn Gartner dự báo chi tiêu công nghệ của các quốc gia Trung Đông sẽ đạt 155 tỷ USD vào năm 2025, với 9,5 tỷ USD được phân bổ cho đầu tư vào trung tâm dữ liệu, tăng gần 70% so với cùng kỳ.

Là một phần trong các thỏa thuận trong khuôn khổ chuyến thăm Trung Đông của Tổng thống Trump, Amazon, Nvidia và các công ty khác đã ký kết các thỏa thuận hợp tác trị giá hàng tỷ USD với Humain – công ty khởi nghiệp về AI do nhà nước Saudi Arabia hậu thuẫn, để xây dựng “các nhà máy AI”.

Tại UAE, Tổng thống Trump đã ký thỏa thuận với quốc gia này để xây dựng khu phức hợp trung tâm dữ liệu lớn nhất bên ngoài Mỹ tại Abu Dhabi.

Cơ sở hạ tầng AI gặp rủi ro

Nhưng khi chiến tranh leo thang, Iran đã đe dọa tấn công “cơ sở hạ tầng công nghệ của kẻ thù” liên quan đến các công ty bao gồm Amazon, Microsoft, Google, Oracle, Nvidia và Palantir.

Các mối đe dọa đối với cơ sở hạ tầng quan trọng, từ các cơ sở dầu mỏ đến các nhà máy khử muối – cũng có thể ảnh hưởng đến các trung tâm dữ liệu vốn tiêu thụ nhiều năng lượng và nước.

Ginger Matchett, nhà chiến lược địa chính trị tại tổ chức tư vấn Atlantic Council có trụ sở tại Washington, cho biết: “Chiến tranh đang khiến việc đầu tư vào trung tâm dữ liệu trở nên bấp bênh. Việc bảo vệ các trung tâm dữ liệu cho đến nay chủ yếu tập trung vào việc ngăn chặn các cuộc tấn công mạng, chứ không phải các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái hoặc tên lửa gây thiệt hại vật lý cho cơ sở hạ tầng”.

Tuần trước, Amazon đã báo cáo về sự gián đoạn dịch vụ trung tâm dữ liệu tại Bahrain do chiến tranh, sau các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran nhằm vào hai trung tâm dữ liệu của hãng tại UAE và một trung tâm khác ở Bahrain hồi đầu tháng này.

Ngoài việc đào tạo AI, các trung tâm dữ liệu – bao gồm các siêu máy tính hoạt động liên tục – là nền tảng của các dịch vụ kỹ thuật số và lưu trữ lượng dữ liệu khổng lồ. Thiệt hại đối với các cơ sở của Amazon trong khu vực đã làm gián đoạn nhiều trang web và gây ra sự cố ngừng hoạt động của ứng dụng.

Hiện tại, Amazon đã hỗ trợ khách hàng di chuyển khối lượng công việc của họ sang các trung tâm dữ liệu ở các khu vực khác khi sự gián đoạn vẫn tiếp diễn.

Tuy nhiên, an ninh vật lý của các khu phức hợp này chỉ là một phần rủi ro. Các cuộc tấn công vào các nhà máy khử muối, nơi chuyển đổi nước biển thành nước uống và rất quan trọng ở khu vực Trung Đông khô hạn, có thể gây ra những thách thức bổ sung cho các cơ sở này, vốn cần nước để làm mát.

Tác động lâu dài chưa chắc chắn

Tuy nhiên, các nhà phân tích vẫn lạc quan một cách thận trọng nếu xung đột lắng xuống trong vòng vài tuần.

Với nhu cầu điện năng khổng lồ, năng lượng là nút thắt cổ chai chính cho việc mở rộng trung tâm dữ liệu AI – với khả năng cung cấp điện và chi phí phần lớn quyết định vị trí xây dựng các cơ sở này.

Marc Einstein, Giám đốc nghiên cứu AI tại công ty Counterpoint Research cho biết, trữ lượng dầu mỏ lớn, nguồn tài chính dồi dào và sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ chính phủ của các quốc gia vùng Vịnh khiến khu vực này trở nên “vô song” về nhiều mặt đối với các khoản đầu tư vào AI.

Việc đóng cửa eo biển Hormuz cũng có thể làm tăng thêm tính cấp thiết cho các nỗ lực đa dạng hóa nguồn lực của khu vực.

Trong khi những rủi ro vật lý đối với cơ sở hạ tầng AI là một mối lo ngại, các nhà phân tích cho rằng, hậu quả kinh tế của cuộc chiến sẽ ảnh hưởng lớn hơn đến chi tiêu công nghệ.

Nếu Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) trì hoãn việc cắt giảm lãi suất vì chiến tranh gây ra lạm phát, chi phí tài chính cho các công ty công nghệ có thể tăng cao hơn, theo David Miller, giám đốc đầu tư và quản lý danh mục đầu tư cấp cao tại Catalyst Funds.

Nhưng tất cả phụ thuộc vào việc cuộc xung đột kéo dài bao lâu, khiến các ông lớn công nghệ rơi vào tình thế chờ đợi và quan sát.

Theo nhà phân tích Dan Ives của Wedbush Securities, “nếu chiến tranh kéo dài, họ sẽ phải xem xét lại, trì hoãn các kế hoạch và tìm cách cắt giảm các kế hoạch khác. Bởi vì điều này chưa bao giờ nằm trong kế hoạch ban đầu”.

(theo CNN)

Hải Yến