Tháng 1/2026 ghi nhận số doanh nghiệp gia nhập thị trường cao kỷ lục

Thông tin từ Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và Kinh tế tập thể (Bộ Tài chính) cho thấy, với 48.696 doanh nghiệp (DN) gia nhập và tái gia nhập thị trường, tháng 1/2026 ghi nhận mức cao nhất trong vòng 5 năm qua, ở cả nhóm DN thành lập mới và nhóm DN quay trở lại hoạt động. Trong đó, số DN thành lập mới tăng mạnh đạt 24.164 DN, tăng 126,83% so với cùng kỳ năm 2025 và cao gấp hơn 2 lần trung bình giai đoạn từ 2021 - 2025. Số DN quay trở lại hoạt động là 24.532, tăng 7,62% so với năm 2025. Đây cũng là mức cao nhất trong giai đoạn từ 2021 - 2025.

Đặc biệt, theo Cục này, số lượng hộ kinh doanh (HKD) chuyển đổi lên DN trong tháng 1/2026 đạt 956 DN, tăng 12,75 lần so với cùng kỳ năm 2025. Đây cũng được đánh giá là mức chuyển đổi kỷ lục trong 1 tháng. Bởi so với năm 2025, số lượng này tương đương khoảng gần 30% kết quả cả năm. Theo số liệu thống kê, trong năm 2025 công tác chuyển đổi HKD sang DN được đẩy mạnh, với hơn 18,3 nghìn HKD chuyển sang kê khai và khoảng 3,2 nghìn HKD chuyển lên DN. Đây dã được coi là số lượng tăng cao nhờ chính sách đẩy mạnh, chuẩn hóa dữ liệu và áp dụng hóa đơn điện tử.

Ông Mai Sơn - Phó Cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính) cho biết, với mô hình mới, hộ có doanh thu trên 3 tỷ đồng/năm sẽ được quản lý thuế tương tự DN nhỏ, bao gồm quản lý về kế toán, hóa đơn điện tử và kê khai thuế. Đây được xem là bước chuẩn bị cho quá trình phát triển tự nhiên từ HKD lên DN. Theo đó, HKD nên chuyển lên DN khi có quy mô doanh thu, lao động, mặt bằng sản xuất lớn; thường xuyên giao dịch với tổ chức, DN khác; cần ký hợp đồng, mở rộng tín dụng, tham gia đấu thầu hoặc xuất nhập khẩu - những hoạt động đòi hỏi tư cách pháp nhân.

Lợi ích của việc chuyển đổi khá rõ như thuận lợi hơn khi vay vốn, ký kết hợp đồng và được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào. Khi chuyển đổi thành DN nhỏ hoặc siêu nhỏ, các hộ sẽ được miễn thuế thu nhập DN trong 2 năm đầu, sau đó hưởng mức thuế suất ưu đãi 15 - 17% tùy quy mô doanh thu.

Một chuyên gia kinh tế cũng cho rằng, khi một HKD đạt đến cột mốc doanh thu trên 3 tỷ VNĐ/năm cũng chính là lúc mà hộ này phải ra quyết định chiến lược về mô hình kinh doanh của mình. Bởi khi đã đạt đến ngưỡng này, sự khác biệt về nghĩa vụ thuế giữa HKD và DN vừa và nhỏ trở nên rất nhỏ, nhưng sự khác biệt về trách nhiệm pháp lý và cơ hội phát triển lại vô cùng lớn. Bên cạnh đó, chính sách lại đang khuyến khích cho sự phát triển DN, do đó, số lượng HKD cân nhắc chuyển đổi thành DN chắc chắn sẽ tăng lên và số lượng HKD chuyển đổi thành DN trong tháng 1/2026 đã thể hiện điều này.

Vị chuyên gia này phân tích, với doanh thu trên 3 tỷ, HKD sẽ có chi phí hành chính thấp hơn, không phải nộp các loại báo cáo quản trị nội bộ phức tạp, không cần bộ máy quản lý quá cồng kềnh như DN, chủ động hơn, có thể đăng ký và giải thể đơn giản, nhanh chóng hơn cũng như ít bị ràng buộc bởi các quy định nội bộ và luật pháp về quản trị công ty.

Tuy nhiên, rủi ro khi giữ mô hình HKD lại khá lớn như rủi ro tài sản cá nhân. Đây là rào cản lớn nhất bởi mọi khoản nợ (vay, nợ thuế, bồi thường hợp đồng) đều phải chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản cá nhân của chủ hộ (nhà cửa, đất đai…); Có thể bị tính thuế hai lần bởi lợi nhuận sau khi nộp thuế thu nhập doanh nghiệp (trên danh nghĩa là thu nhập cá nhân từ kinh doanh) của HKD có thể bị tính là thu nhập cá nhân nếu không có sự tách bạch rõ ràng, phức tạp hơn về mặt kiểm soát dòng tiền; Đặc biệt là khó khăn trong việc mở thêm địa điểm kinh doanh, bị giới hạn về số lượng lao động (ít hơn 10 người theo quy định đăng ký).

Ninh Cơ