Đức 'bốc hơi' hơn 1 nghìn tỷ USD sau sáu năm khủng hoảng liên tiếp
Chuỗi cú sốc từ đại dịch, xung đột địa chính trị và căng thẳng thương mại đã kéo nền kinh tế lớn nhất châu Âu vào giai đoạn tăng trưởng yếu hiếm thấy trong nhiều thập kỷ.
Theo Viện Kinh tế Đức (IW), trong sáu năm qua Đức đã mất hơn 1 nghìn tỷ USD vì các cuộc khủng hoảng nối tiếp nhau, khiến nền kinh tế rơi vào trạng thái tăng trưởng yếu kéo dài. Đây là giai đoạn khó khăn hiếm thấy với quốc gia vốn được xem là đầu tàu công nghiệp của châu Âu.
Nghiên cứu công bố gần đây của IW cho thấy ba nguyên nhân chính đứng sau sự sụt giảm này là đại dịch Covid 19, xung đột tại Ukraine và các chính sách thuế quan cứng rắn của Mỹ. Các nhà nghiên cứu đã so sánh quỹ đạo tăng trưởng trước năm 2019 với kịch bản giả định không có đại dịch và cú sốc địa chính trị, rồi đối chiếu với kết quả GDP thực tế từ năm 2020 đến 2025.
Kết quả cho thấy tổng mức thiếu hụt GDP, sau khi điều chỉnh theo giá, lên tới khoảng 940 tỷ euro (hơn1,1 nghìn tỷ USD). Nếu quy đổi theo thu nhập, mỗi người lao động tại Đức đã không tạo ra được hơn 20.000 euro giá trị gia tăng trong giai đoạn này. Con số đó phản ánh trực tiếp sức mua suy giảm, đầu tư chững lại và triển vọng thu nhập bị thu hẹp của các hộ gia đình.
Theo Viện Kinh tế Đức (IW), trong sáu năm qua Đức đã mất hơn 1 nghìn tỷ USD vì các cuộc khủng hoảng nối tiếp nhau, khiến nền kinh tế rơi vào trạng thái tăng trưởng yếu kéo dài. Ảnh: Istock
Trong giai đoạn 2020 đến 2022, thiệt hại kinh tế ước tính khoảng 360 tỷ euro. Nguyên nhân chủ yếu là các biện pháp phong tỏa, đứt gãy chuỗi cung ứng và sự suy giảm mạnh của hoạt động sản xuất do Covid 19. Từ đầu năm 2022, tác động này trở nên nghiêm trọng hơn khi xung đột Ukraine bùng phát, kéo theo các lệnh trừng phạt của phương Tây đối với Nga. Đức khi đó phải từ bỏ nguồn năng lượng giá rẻ từ Nga, vốn từng chiếm hơn một nửa lượng khí đốt nhập khẩu, khiến chi phí sản xuất và sinh hoạt tăng mạnh.
Khi xung đột kéo dài, thiệt hại tiếp tục gia tăng. Năm 2023, nền kinh tế Đức mất thêm khoảng 140 tỷ euro. Sang năm 2024, con số này vượt 200 tỷ euro, trong bối cảnh nước này rơi vào hai cuộc suy thoái liên tiếp. Dù năm 2025 ghi nhận mức tăng trưởng khiêm tốn khoảng 0,2%, IW cho rằng nền kinh tế vẫn ở trong trạng thái trì trệ, với mức tổn thất sản lượng lên tới 235 tỷ euro. Các chính sách thuế quan của Tổng thống Mỹ Donald Trump được đánh giá là yếu tố làm tình hình thêm khó khăn.
Nhà nghiên cứu Michael Gromling của IW nhận định, thập kỷ hiện tại cho đến nay chịu tác động của những cú sốc bất thường và gánh nặng điều chỉnh kinh tế rất lớn, vượt xa các cuộc khủng hoảng trước đây. Theo ông, chuỗi biến động này đã làm suy yếu rõ rệt động lực phát triển của nền kinh tế Đức.
Về chính sách, Thủ tướng Friedrich Merz từng thừa nhận nền kinh tế đang đối mặt với khủng hoảng cơ cấu. Tuy vậy, chính phủ của ông vẫn ưu tiên tăng mạnh chi tiêu quốc phòng, nới lỏng cơ chế kiềm chế nợ và cam kết nâng chi tiêu quân sự lên 3,5% GDP vào năm 2029 trong khuôn khổ định hướng của NATO.
Trong khi đó, ông Merz cho rằng nguyên nhân suy thoái không chỉ đến từ các cú sốc bên ngoài, mà còn liên quan đến đạo đức làm việc, hệ thống phúc lợi xã hội, chính sách của các chính phủ trước và các quy định của EU. Tuy nhiên, các lựa chọn chính sách gây tranh cãi đã khiến mức độ ủng hộ dành cho chính phủ sụt giảm mạnh, cho thấy tâm lý lo ngại ngày càng rõ trong xã hội Đức trước viễn cảnh tăng trưởng yếu kéo dài.
