Thanh Hóa đề xuất UNESCO vinh danh nhà sử học Lê Văn Hưu

Tôn vinh người đặt nền móng cho sử học Việt Nam

Tại Hội nghị tiếp xúc, tham vấn, đối thoại giữa lãnh đạo tỉnh Thanh Hóa với đội ngũ trí thức, Hội Khoa học Lịch sử tỉnh Thanh Hóa đã đưa ra đề xuất xây dựng hồ sơ đề nghị UNESCO vinh danh nhà sử học Lê Văn Hưu là Danh nhân văn hóa thế giới, đồng thời xem xét khả năng phối hợp tổ chức kỷ niệm 800 năm ngày sinh của ông vào năm 2030.

Hội nghị tham vấn và đối thoại giữa lãnh đạo tỉnh Thanh Hóa với đội ngũ trí thức

Đề xuất xuất phát từ những đóng góp của Lê Văn Hưu đối với lịch sử, văn hóa dân tộc, đồng thời hướng tới quảng bá các giá trị di sản của Thanh Hóa đến bạn bè quốc tế. Tuy nhiên, theo đại diện Hội KHLS Thanh Hóa, để hiện thực hóa mục tiêu này, địa phương còn phải triển khai nhiều bước nghiên cứu, tham vấn và hoàn thiện hồ sơ khoa học.

Lê Văn Hưu sinh năm 1230 tại làng Phủ Lý, xã Thiệu Trung, Thanh Hóa. Năm 1247, khi mới 17 tuổi, ông đỗ Bảng nhãn dưới triều Trần Thái Tông, sau đó đảm nhiệm nhiều chức vụ trong triều đình. Dấu ấn lớn nhất trong sự nghiệp của ông là việc biên soạn bộ Đại Việt sử ký gồm 30 quyển, hoàn thành năm 1272. Đây được xem là bộ quốc sử đầu tiên của dân tộc, đặt nền móng cho sự phát triển của nền sử học Việt Nam.

Các thế hệ sử học Việt Nam tôn vinh Lê Văn Hưu là “Tổ sư nghề viết sử dân tộc”. Ảnh minh họa do AI thực hiện

Dù nguyên bản bộ sử không còn lưu giữ đến ngày nay, 30 lời bình của Lê Văn Hưu được Ngô Sỹ Liên tuyển chép trong Đại Việt sử ký toàn thư. Những tư liệu này thể hiện tư tưởng độc lập, tinh thần tự chủ, lòng tự hào dân tộc và quan điểm nhìn nhận lịch sử của nhà sử học.

Từ những đóng góp đó, các thế hệ sử học Việt Nam tôn vinh Lê Văn Hưu là “Tổ sư nghề viết sử dân tộc”. Đây là cơ sở để Hội Khoa học Lịch sử tỉnh đề xuất tiếp tục nghiên cứu, làm rõ tầm vóc và giá trị di sản của ông, hướng tới xây dựng hồ sơ đề nghị UNESCO đồng hành kỷ niệm vào năm 2030.

Cần làm rõ giá trị quốc tế trong hồ sơ đề xuất

Theo nội dung tham vấn, năm 2030 đánh dấu 800 năm ngày sinh Lê Văn Hưu, là dịp để Thanh Hóa xem xét đề xuất UNESCO cùng tổ chức các hoạt động kỷ niệm. Dù vậy, việc đưa ra đề xuất không đồng nghĩa với việc hồ sơ đã được chấp thuận hoặc UNESCO đã quyết định vinh danh nhà sử học.

Một trong những vấn đề quan trọng được đặt ra là cần chứng minh rõ hơn giá trị và tầm ảnh hưởng của Lê Văn Hưu trong bối cảnh quốc tế, thay vì chỉ tập trung vào những đóng góp đối với lịch sử, văn hóa Việt Nam.

Đền thờ nhà sử học Lê Văn Hưu tại xã Thiệu Trung, tỉnh Thanh Hóa. Ảnh: XTT

Để chuẩn bị cho khả năng xây dựng hồ sơ, Hội Khoa học Lịch sử tỉnh đề xuất đẩy mạnh nghiên cứu, dịch thuật và giới thiệu các công trình liên quan đến Đại Việt sử ký bằng tiếng Anh, tiếng Pháp và những ngôn ngữ phổ biến; tổ chức hội thảo khoa học với sự tham gia của các học giả nước ngoài; xây dựng luận cứ khoa học làm rõ những giá trị có ý nghĩa đối với cộng đồng quốc tế.

Các bước tiếp theo được đề xuất gồm xin chủ trương của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, thành lập Ban Chỉ đạo cấp tỉnh và Ban Xây dựng hồ sơ, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, bổ sung tư liệu và bảo tồn các di sản liên quan đến Lê Văn Hưu.

Những nội dung này hiện là định hướng, giải pháp được đặt ra nhằm chuẩn bị cho quá trình xây dựng hồ sơ, không phải sự khẳng định rằng thủ tục đề nghị UNESCO đã hoàn tất.

Nền tảng nghiên cứu và bảo tồn di sản tại địa phương

Đề xuất của Hội Khoa học Lịch sử tỉnh được đưa ra trên cơ sở Thanh Hóa đã có nhiều hoạt động nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị di sản Lê Văn Hưu.

Trong khoảng 30 năm qua, địa phương tổ chức nhiều hội thảo khoa học về thân thế, sự nghiệp của ông, trong đó có hội thảo “Lê Văn Hưu và Chương trình nghiên cứu danh nhân Thanh Hóa” năm 1990; hội thảo về tổ chức kỷ niệm 700 năm ngày mất của ông năm 2021 và Hội thảo khoa học quốc gia “Nhà sử học Lê Văn Hưu và bộ Đại Việt sử ký” năm 2022.

Tại quê hương nhà sử học, đền thờ, khu mộ và các tư liệu liên quan cũng được quan tâm bảo tồn. Lễ hội Đền thờ Lê Văn Hưu được tổ chức hằng năm, góp phần tưởng nhớ công lao của ông, giáo dục truyền thống lịch sử và quảng bá hình ảnh quê hương Thiệu Trung.

Những hoạt động này là nền tảng để tiếp tục nghiên cứu, bổ sung tư liệu và xây dựng luận cứ khoa học nếu đề xuất được triển khai thành hồ sơ chính thức.

Với mốc 800 năm ngày sinh Lê Văn Hưu đang đến gần, Hội Khoa học Lịch sử tỉnh Thanh Hóa cho rằng cần sớm nghiên cứu các bước chuẩn bị, mở rộng hợp tác học thuật và tăng cường giới thiệu di sản của nhà sử học ra quốc tế.