Thành lập thành phố Quảng Ninh: Nâng cao năng lực quản trị đô thị, bảo tồn các giá trị văn hóa

Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An Nguyễn Khắc Thận chủ trì phiên thảo luận Tổ 7

Đáp ứng đầy đủ các điều kiện, tiêu chuẩn

ĐBQH Dương Khắc Mai (Lâm Đồng) tán thành việc thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương trên cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn đã được nêu trong Tờ trình, Đề án của Chính phủ.

Theo đại biểu, việc thành lập thành phố nhằm cụ thể hóa chủ trương của Trung ương, Bộ Chính trị; đồng thời phù hợp với Quy hoạch tổng thể quốc gia, Quy hoạch vùng đồng bằng sông Hồng, Quy hoạch hệ thống đô thị và nông thôn, Quy hoạch tỉnh và Quy hoạch chung đô thị Quảng Ninh.

Đại biểu Dương Khắc Mai (Lâm Đồng) phát biểu

Quảng Ninh có vị trí, vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của vùng đồng bằng sông Hồng, vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và cả nước. Năm 2025, quy mô kinh tế của tỉnh đạt 368.445 tỷ đồng; tốc độ tăng trưởng GRDP đạt 11,89%; GRDP bình quân đầu người đạt trên 10.400 USD; tổng thu ngân sách nhà nước đạt 85.909 tỷ đồng.

Địa phương cũng có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng về quốc phòng, an ninh và đối ngoại; có đường biên giới trên bộ và trên biển với Trung Quốc, cùng hệ thống cửa khẩu, cảng biển và Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn.

Qua đối chiếu hồ sơ, đại biểu cho rằng, trình tự, thủ tục lập và trình Đề án cơ bản bảo đảm theo quy định, nhận được sự đồng thuận cao của Nhân dân, HĐND tỉnh và các cơ quan liên quan.

Quảng Ninh đáp ứng đầy đủ 5 điều kiện và 7 tiêu chuẩn để thành lập thành phố trực thuộc Trung ương. Tỉnh có quy mô dân số 1.523.400 người, diện tích tự nhiên 6.231,27km²; gồm 30 phường, 22 xã và 2 đặc khu. Tỷ lệ số phường đạt 55,56%, tỷ lệ đô thị hóa đạt 81,23% và đã được công nhận đạt tiêu chí đô thị loại I.

Phương án thành lập thành phố giữ nguyên diện tích tự nhiên, quy mô dân số và 54 đơn vị hành chính cấp xã, không điều chỉnh địa giới hành chính. Theo đại biểu, đây là điều kiện thuận lợi để hạn chế xáo trộn trong tổ chức bộ máy và hoạt động quản lý nhà nước.

Từ đó, ĐBQH Dương Khắc Mai thống nhất với Chính phủ và cơ quan thẩm tra rằng Quảng Ninh đã đáp ứng đầy đủ các điều kiện, tiêu chuẩn; việc thành lập thành phố sẽ tạo cơ sở tổ chức mô hình chính quyền đô thị, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Cùng tán thành việc thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương, ĐBQH Nguyễn Văn Quảng (Lâm Đồng) cho rằng: đây không chỉ là vấn đề riêng của địa phương mà còn góp phần tạo động lực, mở rộng không gian phát triển và tăng cường liên kết giữa các đô thị.

ĐBQH Nguyễn Văn Quảng (Lâm Đồng) phát biểu

Theo đại biểu, cùng với Hà Nội, Hải Phòng và Bắc Ninh, việc hình thành thành phố Quảng Ninh sẽ góp phần tạo nên một tứ giác đô thị, mở thêm dư địa và cơ chế liên kết phát triển. Đại biểu đề nghị Nghị quyết của Quốc hội xác định rõ trách nhiệm của Chính phủ và địa phương trong việc tiếp tục hoàn thiện các tiêu chuẩn, điều kiện; xây dựng kế hoạch, lộ trình cụ thể để nâng cao chất lượng đô thị và đời sống Nhân dân.

Nâng cao năng lực quản trị, thu hẹp khoảng cách phát triển

ĐBQH Thái Thị An Chung (Nghệ An) cho rằng: Quảng Ninh đã đáp ứng các điều kiện về quy hoạch; bảo đảm lợi ích chung của quốc gia; đáp ứng yêu cầu về quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội; bảo đảm đoàn kết dân tộc và sự đồng thuận của Nhân dân; đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn của thành phố trực thuộc Trung ương.

ĐBQH Thái Thị An Chung (Nghệ An) phát biểu

Theo đại biểu, việc thành lập thành phố Quảng Ninh sẽ tác động tích cực đến sự phát triển kinh tế - xã hội của vùng Đông Bắc Bộ... Tuy nhiên, cần tiếp tục quan tâm đào tạo, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ quản lý đô thị ở các cấp, nhất là cấp xã, phường. Nội dung này trong Đề án chưa được thể hiện thật rõ, trong khi đội ngũ cán bộ cấp xã vẫn còn những hạn chế về chuyên môn, kỹ thuật trong quản lý đô thị.

Đại biểu cũng đề nghị quan tâm bảo tồn và phát huy giá trị các di sản văn hóa, trong đó có Vịnh Hạ Long và quần thể di tích, danh thắng Yên Tử; sớm hoàn thiện hồ sơ để UNESCO xem xét công nhận Yên Tử là di sản văn hóa thế giới.

Đối với những địa bàn miền núi, nơi có đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, cần tiếp tục bảo tồn bản sắc văn hóa, phát huy các giá trị truyền thống; đồng thời không để hình thành khoảng cách quá lớn về đời sống giữa khu vực đô thị và vùng miền núi.

Đặc biệt quan tâm đến yêu cầu quốc phòng, an ninh, ĐBQH Trần Đức Thuận (Nghệ An) cho rằng: mỗi thành phố có điều kiện, đặc điểm riêng, không thể áp dụng máy móc cùng một mô hình. Tuy nhiên, cần có định hướng, chiến lược phù hợp để việc thành lập thành phố vừa phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, vừa tăng cường, củng cố quốc phòng, an ninh.

ĐBQH Trần Đức Thuận (Nghệ An) phát biểu

Theo đại biểu, Quảng Ninh là địa bàn có vị trí chiến lược, có đường biên giới trên bộ với Trung Quốc, có vùng biển và nhiều yếu tố đặc thù về quốc phòng, an ninh.

Quảng Ninh có thể tham khảo kinh nghiệm quản lý, phát triển của các thành phố biển như Hải Phòng, Đà Nẵng; đồng thời cần đặc biệt chú ý yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh tại khu vực phía Bắc của Tổ quốc.

Theo đại biểu, khi chuyển sang mô hình thành phố trực thuộc Trung ương, yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh phải tiếp tục được tăng cường, tương xứng với vị trí, vai trò và đặc điểm chiến lược của địa phương.

ĐBQH Phạm Đức Hoài (Lâm Đồng) đề nghị bổ sung báo cáo chuyên đề, làm rõ tác động của việc chuyển đổi mô hình chính quyền đối với tổ chức khu vực phòng thủ, hoạt động của lực lượng quân sự địa phương, biên phòng và công tác phối hợp quản lý biên giới, biển đảo trong tình hình mới.

ĐBQH Phạm Đức Hoài (Lâm Đồng) phát biểu

Đại biểu cũng đề nghị Chính phủ nghiên cứu xây dựng bộ chỉ tiêu cụ thể để theo dõi, đánh giá sau khi thành lập thành phố, tập trung vào tăng trưởng kinh tế, chất lượng quản trị đô thị, cải cách hành chính và nâng cao chất lượng đời sống Nhân dân. Đây sẽ là cơ sở quan trọng để Quốc hội thực hiện vai trò giám sát tối cao...

Đồng thời, cần đánh giá đầy đủ các tác động liên quan đến an ninh năng lượng, an ninh kinh tế, bảo đảm giữ vững chủ quyền gắn với phát triển kinh tế bền vững.