Thành phố Hà Nội: Chủ động các giải pháp nâng cao năng lực chống chịu của đô thị trước mùa mưa bão

Chạy đua tiến độ các dự án chống ngập trước mùa mưa

Việc ngập úng cục bộ xảy ra tại Thủ đô Hà Nội mỗi khi có mưa lớn đã không phải hình ảnh xa lạ. Nhất là trong bối cảnh thời tiết cực đoan, những trận mưa lịch sử xuất hiện nhiều hơn. Thời gian ngập cũng kéo dài hơn, có khi là 2-3 ngày tại nhiều điểm trũng, ảnh hưởng rất lớn đến cuộc sống của người dân.

Để giải bài toán úng ngập, Hà Nội đã chủ động triển khai 10 dự án chống ngập cấp bách, với tổng vốn đầu tư gần 5.600 tỷ đồng. Đây được xem là bước "chạy nước rút" nhằm giải quyết nhanh các điểm úng ngập cục bộ trước mùa mưa bão năm 2026.

Ông Lê Văn Du, Trưởng phòng Quản lý hạ tầng cấp thoát nước (Sở Xây dựng Hà Nội) cho biết, đến cuối tháng 4-2026, nhiều hạng mục chính phục vụ tiêu thoát nước đã cơ bản hoàn thành và đưa vào vận hành thử nghiệm. Riêng 3 dự án do Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật thành phố triển khai đã cơ bản hoàn thành các hạng mục trọng điểm.

Các nhà thầu đang tích cực triển khai Dự án đầu tư xây dựng công trình khẩn cấp cải tạo tuyến hạ lưu sông Kim Ngưu nối sông Tô Lịch với Trạm bơm Yên Sở (đoạn qua địa bàn xã Đại Thanh). Ảnh: Quang Thái

Đáng chú ý, ngày 28 - 4, thành phố đã vận hành thử đồng loạt 15 trạm bơm để hạ mực nước hồ và kết nối hệ thống tiêu thoát nước. Theo ghi nhận của cơ quan chức năng, trong trận mưa đêm 2 - 5 rạng sáng 3 - 5, có nơi lượng mưa vượt 80mm nhưng nhiều điểm ngập cũ đã không còn tái diễn.

Thông tin cụ thể hơn về tiến độ thi công các dự án chống ngập cục bộ, Giám đốc Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật thành phố Hà Nội Nguyễn Đức Hưng cho biết: Ngay sau khi khởi công các dự án từ ngày 25-3, trung tâm và các nhà thầu đã tập trung huy động nhân lực, máy móc, thiết bị để đồng loạt tổ chức thi công dự án với 22 hạng mục bao gồm cải tạo các trạm bơm tại 6 hồ (hồ Thiền Quang, Bảy Mẫu, Ba Mẫu, Linh Quang, Văn Chương, Trung Tự) và thi công trên 16 điểm thuộc các tuyến phố trong khu vực nội đô (dọc các tuyến phố Lý Thái Tổ, Phan Chu Trinh, Lê Lai, Quang Trung, Quán Sứ và đường Nguyễn Trãi) theo hợp đồng thi công có thời gian thực hiện 5 tháng.

Thời gian của 1 ca thi công ngắn từ 22h tối hôm trước đến 5h sáng hôm sau nhằm hạn chế ảnh hưởng đến giao thông và sinh hoạt của người dân. Mặt bằng thi công có nhiều hệ thống công trình ngầm, nổi hiện hữu phức tạp như hệ thống điện lực, cấp nước, thông tin liên lạc,... cần phối hợp xử lý di dời.

Toàn bộ vật tư, nhân lực, thiết bị được tính toán đủ cho từng ca đêm thi công do mặt bằng thi công hạn chế, không có vị trí để tập kết trước vật tư cấu kiện cống, sau mỗi ca thi công phải vận chuyển toàn bộ vật tư, vật liệu thừa và vật liệu phế thải phát sinh để hoàn trả mặt bằng.

Vì vậy, đơn vị thi công đã khẩn trương phối hợp đồng bộ giữa việc đào rãnh, gia cố nền móng, vận chuyển cấu kiện về công trường và lắp đặt cống, đắp cát hoàn trả hai bên mang cống đầm chặt bằng đầm cóc, hoàn trả mặt đường, thu dọn vận chuyển vật liệu phế thải xây dựng về bãi tập kết và vệ sinh mặt bằng khu vực thi công…

Theo ông Nguyễn Đức Hưng, ngày 16-5, các đơn vị thi công đã rút 3 điểm rào chắn (tuyến phố Tràng Thi, Phan Chu Trinh, Lý Thái Tổ). Đến ngày 25-5 sẽ rút tiếp 10 điểm rào chắn còn lại (tuyến phố Lý Thường Kiệt, Quán Sứ, Quang Trung, Lê Lai, Nguyễn Trãi, Hai Bà Trưng, Tràng Tiền, Tông Đản, khu vực Quảng trường nhà hát lớn, công viên Thống Nhất), còn lại 4 hố ga lớn phải thi công thủ công dự kiến hoàn thành, rút rào chắn trước ngày 30-5.

Có thể thấy, nhiều dự án chống ngập tại Hà Nội đang tăng tốc về đích mang đến kỳ vọng lớn cho người dân Thủ đô trước mỗi mùa mưa bão. Những công trình ấy không đơn thuần là các dự án hạ tầng mà còn là thước đo năng lực quản trị đô thị.

Đồng bộ bảo vệ hạ tầng kỹ thuật đô thị

Không chỉ tập trung vào công tác chống úng ngập, năm nay thành phố Hà Nội còn triển khai đồng bộ nhiều phương án nhằm bảo vệ hệ thống cây xanh, chiếu sáng công cộng, cấp nước sạch và công trình ngầm hạ tầng kỹ thuật trong mùa mưa bão.

Theo đánh giá của ngành chức năng, thời gian gần đây, các hiện tượng mưa giông cực đoan xảy ra với tần suất cao hơn, kéo theo nguy cơ cây xanh gãy đổ, ảnh hưởng đến an toàn giao thông cũng như hệ thống điện và chiếu sáng đô thị. Vì vậy, thành phố yêu cầu các đơn vị quản lý cây xanh tăng cường kiểm tra, cắt tỉa các cây nặng tán, cây sâu mục hoặc có nguy cơ gãy đổ trước mùa mưa bão.

Máy móc, nhân lực của Công ty TNHH một thành viên Công viên cây xanh Hà Nội tập trung cắt tỉa, hạ độ cao cây xanh trên phố Đào Tấn (quận Ba Đình). Ảnh: Đỗ Tâm

Khi xảy ra giông lốc, các đơn vị sẽ huy động tối đa lực lượng cùng nhiều phương tiện cơ giới như xe cẩu, xe nâng, máy xúc, máy nghiền cành và máy cưa để xử lý nhanh cây đổ, cành gãy. Thành phố ưu tiên giải tỏa ngay các tuyến giao thông trọng điểm, khu vực trung tâm chính trị, trường học, bệnh viện và các trục giao thông huyết mạch như Đại lộ Thăng Long, đường Võ Nguyên Giáp, vành đai 2, vành đai 3 cùng các tuyến quốc lộ cửa ngõ.

Đặc biệt, Hà Nội đặt mục tiêu nhanh chóng hoàn tất việc cắt cành, dọn lá, xử lý gốc cây và bảo đảm vệ sinh môi trường trong thời gian ngắn nhất sau giông bão.

Trong lĩnh vực chiếu sáng công cộng, các đơn vị quản lý được yêu cầu rà soát toàn bộ hệ thống cột đèn, cần đèn và dây cáp nổi có nguy cơ chập cháy hoặc gãy đổ. Khi xảy ra ngập úng, các đơn vị phải chủ động cắt điện tại khu vực nguy hiểm để bảo đảm an toàn cho người dân, đồng thời nhanh chóng khôi phục hệ thống chiếu sáng sau thiên tai.

Đối với hệ thống công trình ngầm hạ tầng kỹ thuật, thành phố yêu cầu kiểm tra, thay thế nắp ga, tấm đan bị hư hỏng và xử lý nguy cơ sụt lún, sập hố ga trong mùa mưa. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm hạn chế tai nạn giao thông và bảo đảm an toàn cho người dân khi lưu thông trong điều kiện thời tiết xấu.

Theo đại diện Sở Xây dựng Hà Nội, công tác phòng, chống thiên tai hiện nay không chỉ dừng ở xử lý sự cố mà cần hướng tới quản trị rủi ro tổng thể đối với hạ tầng đô thị. Điều này đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa các sở, ngành, địa phương và sự tham gia của người dân.

Các chuyên gia hạ tầng đô thị cho rằng, để giải quyết bài toán úng ngập tại Hà Nội không thể chỉ dựa vào các giải pháp tình thế mà cần tiếp tục đầu tư đồng bộ hệ thống thoát nước, hồ điều hòa và các công trình tiêu thoát nước quy mô lớn. Đồng thời, cần kiểm soát chặt tình trạng lấn chiếm kênh mương, xả rác xuống cống thoát nước và xây dựng công trình cản trở dòng chảy.

Cùng với đó, Hà Nội cũng đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý hạ tầng kỹ thuật đô thị, từ điều hành trạm bơm, giám sát mực nước đến tiếp nhận thông tin sự cố qua đường dây nóng và các nền tảng số.

Việc ứng dụng công nghệ không chỉ giúp nâng cao hiệu quả điều hành mà còn góp phần hình thành mô hình quản trị đô thị thông minh, chủ động hơn trước các tình huống thiên tai cực đoan đang có xu hướng gia tăng do biến đổi khí hậu.

Với hàng loạt giải pháp đồng bộ từ tiêu thoát nước, quản lý cây xanh, chiếu sáng, cấp nước đến bảo vệ hạ tầng ngầm, Hà Nội đang thể hiện quyết tâm giảm thiểu thấp nhất thiệt hại do mưa bão gây ra.

Sự chủ động từ sớm cùng việc huy động tổng lực các nguồn lực được kỳ vọng sẽ giúp Thủ đô ứng phó hiệu quả hơn với mùa mưa bão năm 2026, từng bước nâng cao năng lực chống chịu của đô thị trước các hiện tượng thời tiết ngày càng cực đoan.