Thành phố Hồ Chí Minh: Nâng tầm để doanh nghiệp tiến sâu trong chuỗi cung ứng toàn cầu

Thứ trưởng Công thương Phan Thị Thắng và các đại biểu tham quan gian hàng sản phẩm của doanh nghiệp tại Diễn đàn Xuất khẩu 2026 và Triển lãm Kết nối chuỗi cung ứng hàng hóa quốc tế. (Ảnh: CỘNG TÁC VIÊN)

Xu hướng thay đổi trong lựa chọn đối tác

Tập đoàn Đại Dũng vừa chính thức công bố ký kết hợp đồng trị giá hơn 60 triệu USD với đối tác chiến lược tại Hoa Kỳ. Theo đó, Đại Dũng sẽ cung cấp các sản phẩm cơ khí chế tạo và thiết bị công nghiệp cho các dự án Trung tâm dữ liệu (Data Center) và Nhà máy điện khí tại Hoa Kỳ với yêu cầu rất cao về độ chính xác, an toàn và khả năng truy xuất nguồn gốc.

Ông Trịnh Tiến Dũng, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Đại Dũng cho biết: Từ nền tảng đó, Đại Dũng tiếp tục triển khai hàng loạt dự án cơ khí chế tạo công nghệ cao, từng bước củng cố vị thế và đưa hệ sinh thái sản xuất Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Để đạt kết quả này, đột phá của Đại Dũng là ưu tiên tối đa việc sử dụng nguyên liệu và sản phẩm trong nước. Đây vừa là giải pháp giúp doanh nghiệp chủ động nguồn lực sản xuất, vừa góp phần gia tăng tỷ lệ giá trị do Việt Nam tạo ra trong các dự án xuất khẩu.

Hình ảnh dự án tại Hoa Kỳ sử dụng các sản phẩm cơ khí chế tạo, thiết bị do Tập đoàn Đại Dũng cung cấp. (Ảnh: CỘNG TÁC VIÊN)

Tuy nhiên, câu chuyện của Đại Dũng vẫn chưa thể mang tính phổ quát đối với doanh nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh khi thị trường toàn cầu đang thay đổi nhanh chóng. Cơ hội mở rộng xuất khẩu đi kèm những yêu cầu ngày càng khắt khe hơn.

Chia sẻ tại Diễn đàn Xuất khẩu 2026 và Triển lãm Kết nối chuỗi cung ứng hàng hóa quốc tế mới đây, ông Cha Ji Ho, Phó Tổng Giám đốc phụ trách Trung tâm mua hàng Samsung Việt Nam cho rằng: Tiêu chí lựa chọn đối tác đang dịch chuyển từ cạnh tranh chủ yếu bằng giá sang chất lượng, thời gian giao hàng và quản trị dữ liệu minh bạch. Cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng đang hiện hữu nhưng khả năng giữ được đơn hàng ngày càng phụ thuộc vào tốc độ nâng cấp của chính doanh nghiệp.

Tập đoàn Đại Dũng hoàn thành chế tạo và bàn giao toàn bộ 64 cầu ống lồng hành khách cho Cảng Hàng không Quốc tế Long Thành theo đơn đặt hàng của ShinMaywa Industries (Nhật Bản). (Ảnh: CỘNG TÁC VIÊN)

Tương tự, ông Nguyễn Đăng Khoa, Giám đốc Kinh doanh quốc tế Công ty cổ phần Tân Phú Việt Nam cũng nhấn mạnh, các chứng nhận xanh quốc tế hiện là “tấm vé thông hành” bắt buộc để thâm nhập các thị trường cao cấp.

Thực tế đó cho thấy, bài toán xuất khẩu đã thay đổi so với trước. Doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào lợi thế nhân công, giá thành để cạnh tranh. Để giữ đơn hàng, doanh nghiệp phải chứng minh được năng lực sản xuất, chất lượng, công nghệ, tốc độ giao hàng, khả năng quản trị dữ liệu và đáp ứng các tiêu chuẩn về môi trường, phát triển bền vững.

Chuyển từ xúc tiến thương mại sang nâng sức cạnh tranh

Từ câu chuyện của một số doanh nghiệp cho thấy, cơ hội để hàng Việt đi sâu vào thị trường quốc tế đang rộng mở nhưng mức độ khắt khe cũng ngày càng lớn. Là trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước, Thành phố Hồ Chí Minh xác định nâng cao năng lực tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu của doanh nghiệp là nhiệm vụ trọng tâm, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng, tổ chức xúc tiến thương mại và các đối tác quốc tế.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Công Vinh cho biết: Thành phố đang đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân hơn 10%/năm, hướng tới quy mô kinh tế khoảng 200 tỷ USD và thu nhập bình quân đầu người khoảng 14.000 USD vào năm 2030.

Một kho chứa container xuất khẩu tại Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: THẾ ANH)

Sau hợp nhất, Thành phố tiếp tục khẳng định vai trò là cực tăng trưởng quan trọng của cả nước, đóng góp khoảng 1/4 GDP và 1/3 tổng thu ngân sách Nhà nước.

Để hiện thực hóa mục tiêu, Thành phố sẽ tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế; phát triển đồng bộ hạ tầng giao thông, logistics và hạ tầng số; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; đẩy nhanh lộ trình xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Thành phố Hồ Chí Minh; đồng thời phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và các trung tâm nghiên cứu và phát triển.

Riêng về xúc tiến thương mại, lãnh đạo Ủy ban nhân dân Thành phố đề nghị Sở, ngành liên quan tập trung vào sáu nhiệm vụ trọng tâm gồm: nâng cao chất lượng nghiên cứu, dự báo thị trường; khảo sát thực trạng năng lực doanh nghiệp; đẩy mạnh liên kết vùng và phát triển cụm liên kết ngành; khai thác hiệu quả các Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) thế hệ mới, đồng thời mở rộng sang thị trường Halal và sản phẩm xanh; đổi mới phương thức xúc tiến thương mại; chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Giao nhận hàng xuất nhập khẩu tại Cảng Cái Mép. (Ảnh: THẾ ANH)

Định hướng này cho thấy, xúc tiến thương mại không còn chỉ là đưa doanh nghiệp tìm khách hàng mà còn phải hiểu thị trường, nâng chất lượng sản phẩm và hình thành năng lực cung ứng đủ sức cạnh tranh với các nhà cung cấp quốc tế.

Theo ông Trần Phú Lữ, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh, dư địa cho hàng Việt tiếp tục mở rộng khi hoạt động xuất khẩu duy trì đà tăng trưởng. Trong 8 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu cả nước đạt khoảng 374 tỷ USD, tăng 21,7% so với cùng kỳ. Thành phố Hồ Chí Minh hiện đóng góp khoảng 21% kim ngạch xuất khẩu cả nước.

Tuy nhiên, ông Lữ cho rằng, cơ hội thị trường đang đi cùng yêu cầu ngày càng cao về chất lượng, phát triển bền vững và khả năng đáp ứng chuỗi cung ứng. Thành phố sẽ tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, nâng chất lượng sản phẩm, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế; đồng thời tăng kết nối với các tập đoàn phân phối, nhà nhập khẩu và các kênh thương mại điện tử xuyên biên giới.

Ngoài ra, Thành phố cũng tập trung phát triển cụm cảng trung chuyển quốc tế và hạ tầng hàng hóa hàng không, định hướng nâng cấp hệ thống cảng vệ tinh, cảng dọc sông Sài Gòn và các cảng cạn (ICD), hình thành mạng lưới logistics có tính liên vùng.

Diễn đàn Xuất khẩu 2026 và Triển lãm Kết nối chuỗi cung ứng hàng hóa quốc tế thu hút nhiều doanh nghiệp tham gia tìm hiểu cơ hội đầu tư. (Ảnh: CỘNG TÁC VIÊN)

Ông Nguyễn Đức Huy, Phó Giám đốc Trung tâm Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4 tại Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Sản xuất, xuất khẩu của Việt Nam đã gắn rất sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Đây vừa là tín hiệu tích cực song cũng là thách thức khi sản xuất trong nước vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn nguyên liệu, linh kiện nhập khẩu. Vì vậy, mỗi biến động đều tác động đến sản xuất, đơn hàng và xuất khẩu của Việt Nam.

Theo ông Huy, khi chuỗi cung ứng toàn cầu đang được tái cấu trúc, tiêu chí lựa chọn nhà cung cấp cũng thay đổi. Doanh nghiệp phải chứng minh năng lực đáp ứng tiêu chuẩn, quản trị dữ liệu và tốc độ giao hàng.

Điều này đặt ra yêu cầu Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp vươn tầm ra nước ngoài mà còn phải giúp doanh nghiệp đủ năng lực để đứng vững trong chuỗi cung ứng.

Đơn cử như trong lĩnh vực bán dẫn. Thành phố Hồ Chí Minh đang sở hữu nhiều điều kiện thuận lợi để từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu, từ nền tảng công nghiệp đã hình thành, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, mạng lưới đào tạo, nghiên cứu đến lợi thế về dịch vụ, logistics và tài chính.

Tuy nhiên, để “khẳng định” được tên tuổi, nhiều chuyên gia cho rằng, Thành phố cần những đòn bẩy tài chính đủ mạnh, đồng thời phải giải bài toán nhân lực và hạ tầng nghiên cứu.

Bộ Công thương đặt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu khoảng 15%-16% trong năm 2026, hướng tới quy mô kim ngạch 546-550 tỷ USD. Với vai trò đầu tàu, nhiệm vụ của Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ là mở thêm thị trường xuất khẩu mà phải xây dựng được một hệ sinh thái đủ mạnh để doanh nghiệp có thể đáp ứng các tiêu chuẩn toàn cầu ngay từ trong nước. Đó sẽ là nền tảng để hàng hóa, công nghệ và năng lực sản xuất của doanh nghiệp không chỉ “đi ra thế giới”, mà từng bước đứng ở những vị trí có giá trị cao hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.