Tháo gỡ 'điểm nghẽn' để phát triển năng lượng bền vững

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP trên 10% trong giai đoạn 2026-2030, nhu cầu năng lượng phục vụ sản xuất được dự báo sẽ tăng mạnh.

Xung quanh nội dung này, phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Gia Lai đã có cuộc trao đổi với ông Trần Thúc Kham - Phó Giám đốc Sở Công Thương.

Thưa ông, vì sao việc ban hành Nghị quyết số 253/2025/QH15 được xem là rất cần thiết trong giai đoạn hiện nay?

Ông Trần Thúc Kham. Ảnh: NVCC

- Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng rất cao, hướng tới trở thành nước có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao vào năm 2030.

Điều này kéo theo nhu cầu tiêu thụ năng lượng, đặc biệt là điện năng tăng nhanh và liên tục.

Trong khi đó, khung pháp lý hiện hành chưa theo kịp thực tiễn, nhất là với các mô hình năng lượng mới như điện gió ngoài khơi, mua bán điện trực tiếp (DPPA) hay cơ chế đấu thầu giá điện sau đầu tư.

Nghị quyết số 253/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 1-3-2026 đã tạo ra khung chính sách rõ ràng, ổn định, giúp tháo gỡ các “điểm nghẽn” thể chế, bảo đảm cung ứng điện an toàn, bền vững và giữ vững an ninh năng lượng quốc gia trong bối cảnh nhu cầu tăng mạnh.

Theo ông, những nội dung nào trong nghị quyết này được xem là điểm nhấn quan trọng?

- Nghị quyết số 253/2025/QH15 đã cập nhật và hoàn thiện nhiều cơ chế, chính sách mang tính chiến lược. Điểm đáng chú ý là cho phép điều chỉnh, cập nhật quy hoạch phát triển điện lực và phương án phát triển mạng lưới cấp điện trong quy hoạch tỉnh theo yêu cầu thực tiễn nhưng không làm thay đổi mục tiêu, định hướng lớn và không làm tăng tổng công suất theo cơ cấu nguồn đã được phê duyệt.

Bên cạnh đó, Nghị quyết có ý nghĩa thúc đẩy phát triển năng lượng tái tạo, nhất là điện gió ngoài khơi; mở rộng các hình thức mua bán điện mới; hoàn thiện cơ chế giá điện sau đấu thầu; tạo môi trường đầu tư minh bạch, ổn định hơn cho cả nhà đầu tư trong nước và quốc tế.

Đặc biệt, các dự án đầu tư kinh doanh lưới điện trong quy hoạch phát triển điện lực không phải thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư, qua đó rút ngắn đáng kể thời gian triển khai.

Dự án điện mặt trời của Công ty cổ phần Phát triển tầm nhìn năng lượng sạch Phù Mỹ tại xã Phù Mỹ Đông. Ảnh: Hải Yến

Nghị quyết này có những đột phá gì về tư duy phát triển năng lượng, thưa ông?

- Đây là lần đầu tiên Quốc hội ban hành một nghị quyết chuyên đề về cơ chế, chính sách phát triển năng lượng cho một giai đoạn trung hạn.

Điều đó thể hiện sự đổi mới mạnh mẽ trong tư duy, chuyển từ quản lý hành chính sang kiến tạo phát triển, coi năng lượng là hạ tầng nền tảng của tăng trưởng và an ninh quốc gia.

Nghị quyết cũng chuyển trọng tâm từ “đảm bảo đủ điện” sang phát triển năng lượng bền vững, đa dạng, hiện đại gắn với chuyển đổi xanh và cam kết quốc tế.

Không gian chính sách cho các mô hình năng lượng mới được mở rộng, tạo hành lang pháp lý cho những lĩnh vực trước đây còn thiếu cơ sở pháp luật. Đây là bước đi rất quan trọng để đi trước, đón đầu xu thế thị trường năng lượng toàn cầu.

Với một địa phương có tiềm năng về năng lượng tái tạo như Gia Lai, Nghị quyết số 253/2025/QH15 sẽ được vận dụng như thế nào, thưa ông?

- Sau khi Nghị quyết số 253/2025/QH15 có hiệu lực, tỉnh sẽ vận dụng linh hoạt trong việc điều chỉnh, cập nhật một số nội dung của quy hoạch phát triển điện lực và phương án phát triển mạng lưới cấp điện trong quy hoạch tỉnh, bảo đảm tuân thủ Hiến pháp, pháp luật, phù hợp với chủ trương của Đảng, bảo đảm an ninh năng lượng, an toàn hệ thống điện và yêu cầu chuyển dịch năng lượng.

Chúng tôi đặc biệt chú trọng nguyên tắc công khai, minh bạch, kiểm soát chặt chẽ quyền lực, phòng chống tham nhũng, lãng phí, không để phát sinh cơ chế xin - cho.

Cánh đồng điện gió ở xã Ia Băng. Ảnh: Phạm Quý

Ông có thể cho biết công tác triển khai Quy hoạch điện VIII điều chỉnh tại địa phương hiện nay được thực hiện ra sao?

- Sở Công Thương đã tham mưu UBND tỉnh báo cáo Bộ Công Thương về tình hình triển khai các dự án nguồn và lưới điện trong Quy hoạch điện VIII điều chỉnh; cung cấp các thông tin, số liệu phục vụ hoàn thiện Đề án điều chỉnh Quy hoạch điện quốc gia giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến 2050.

Tỉnh cũng báo cáo kết quả thực hiện Nghị quyết số 233/NQ-CP của Chính phủ về tháo gỡ khó khăn cho các dự án năng lượng tái tạo với kết quả đã đưa vào vận hành phát điện 3 dự án với tổng công suất 132 MW; còn 2 dự án với công suất 250,5 MW đang chờ Cục Điện lực (Bộ Công Thương) thẩm định, cấp phép hoạt động điện lực sẽ tiếp tục vận hành trong thời gian đến; sơ kết 5 năm thực hiện Nghị quyết số 55-NQ/TW của Bộ Chính trị; rà soát tình hình lắp đặt cột đo gió tại khu vực phía Tây tỉnh; hoạt động đăng ký đầu tư và tiến độ các dự án điện gió, điện mặt trời nối lưới.

Trên cơ sở đó, tham mưu UBND tỉnh kiến nghị Chính phủ, Bộ Công Thương đưa các dự án nguồn và lưới điện của tỉnh vào Đề án điều chỉnh Quy hoạch điện VIII, đồng thời ban hành kế hoạch lựa chọn nhà đầu tư các dự án năng lượng tái tạo.

Xin cảm ơn ông!

HẢI YẾN