Tháo gỡ vướng mắc sau sắp xếp trường lớp thế nào?

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn và các Thứ trưởng chủ trì hội nghị.

Dự kiến sắp xếp lại trên 20.000 cán bộ quản lý

Theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đến ngày 31/12/2025, 34/34 tỉnh, thành phố đã hoàn thành phê duyệt phương án sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục, qua đó giảm 457 cơ sở giáo dục mầm non, 914 cơ sở giáo dục phổ thông và 709 vị trí lãnh đạo, quản lý trên toàn quốc.

Thực hiện chỉ đạo của Trung ương, Bộ Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn các địa phương tiếp tục sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục, giảm tối thiểu 30% đầu mối; những nơi có điều kiện thuận lợi giảm khoảng 50% đầu mối cơ sở giáo dục công lập so với thời điểm 1/7/2025, tương đương giảm trên 11.000 trường, hoàn thành trước ngày 30/8/2026.

Sau sắp xếp, dự kiến trên 20.000 cán bộ quản lý sẽ được điều chuyển, sắp xếp lại; trong đó khoảng 11.000 người được bố trí làm giáo viên trực tiếp đứng lớp.

Tuy nhiên, quá trình triển khai đang đặt ra nhiều vấn đề về tổ chức bộ máy, biên chế, vị trí việc làm và năng lực quản trị. Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết, khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, khoảng 40% công chức phụ trách giáo dục cấp xã không có trình độ chuyên môn về giáo dục. Nhiều xã bố trí một công chức phụ trách nhiều lĩnh vực, trong đó có giáo dục, ảnh hưởng đến tiến độ và chất lượng công việc.

Không chỉ giảm đầu mối, cần nâng cao năng lực quản trị

Ông Nguyễn Tân, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Huế cho biết, địa phương đã tinh giản 50% đầu mối cán bộ quản lý theo hướng sắp xếp các cơ sở giáo dục thành những điểm trường lớn trên quy mô đơn vị hành chính cấp xã.

Theo ông Nguyễn Tân, việc sắp xếp nhằm khắc phục tình trạng một số cơ sở giáo dục trước đây không đủ điều kiện hoạt động, đồng thời bảo đảm điều kiện dạy và học, quyền lợi của người học. Đối tượng chịu tác động chủ yếu là cán bộ quản lý và một bộ phận nhân viên trường học; học sinh cơ bản vẫn học tại ngôi trường đang theo học. Việc hợp nhất các trường quy mô nhỏ giúp thuận lợi hơn trong bố trí đội ngũ, khắc phục tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ. Sau sắp xếp, ở thành phố Huế, mỗi trường có 1 hiệu trưởng và tối đa 3 phó hiệu trưởng tùy quy mô.

Đại biểu dự hội nghị.

Cho rằng sau sắp xếp, yêu cầu đặt ra không chỉ là giảm số lượng cơ sở giáo dục và cán bộ quản lý, mà còn phải nâng cao năng lực quản trị của đội ngũ hiệu trưởng, bà Lê Thị Bích Liên, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Lâm Đồng chia sẻ: Hiệu trưởng trong giai đoạn mới cần có năng lực tổ chức, điều hành và kỹ năng quản trị tốt hơn, bởi đối tượng của hoạt động giáo dục là con người. Vì vậy, Lâm Đồng đề xuất Bộ Giáo dục và Đào tạo có văn bản hướng dẫn và tổ chức tập huấn kỹ năng quản trị cho hiệu trưởng ở tất cả các cấp học.

Một vấn đề được Lâm Đồng đặc biệt quan tâm là phương án xử lý đội ngũ nhân viên bị tác động sau sắp xếp, trong đó có kế toán, thủ quỹ và văn thư.

Theo bà Lê Thị Bích Liên, với nhân sự hợp đồng, địa phương có thể nghiên cứu phương án phù hợp. Tuy nhiên, đối với những người là biên chế chính thức, cần có giải pháp cụ thể để bảo đảm quyền lợi và sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực.

Lâm Đồng đang tính toán phương án bố trí một bộ phận nhân sự này làm việc tại các phòng, ban của xã, phường. Tuy nhiên, nhu cầu tiếp nhận kế toán, văn thư, thủ quỹ tại cấp xã không lớn. Do đó, địa phương đề xuất nghiên cứu phương án sử dụng trình độ chuyên môn thứ hai của những nhân sự này để bố trí công việc phù hợp.

Đặc biệt, bà Lê Thị Bích Liên đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo nghiên cứu chính sách riêng đối với đội ngũ nhân viên trường học bị tác động bởi quá trình sắp xếp, tạo điều kiện về thời gian và lộ trình để những người có nguyện vọng, đủ điều kiện được nâng chuẩn trình độ, chuyển đổi chuyên môn và tham gia giảng dạy.

Theo Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Lâm Đồng, chính sách này có thể nghiên cứu theo hướng tương tự lộ trình nâng chuẩn đào tạo đối với giáo viên Mầm non, Tiểu học và Trung học Cơ sở. Qua đó, vừa giải quyết bài toán nhân sự dôi dư sau sắp xếp, vừa tận dụng nguồn nhân lực đã có kinh nghiệm trong ngành Giáo dục và bổ sung thêm giáo viên trực tiếp đứng lớp.

Như vậy, bên cạnh yêu cầu tinh gọn đầu mối, các địa phương đề nghị tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, ban hành hướng dẫn cụ thể về tổ chức bộ máy, vị trí việc làm, quản lý biên chế và xử lý nhân sự dôi dư. Đây được xem là điều kiện quan trọng để việc sắp xếp trường lớp không chỉ đạt mục tiêu giảm đầu mối, mà còn nâng cao hiệu quả quản trị, sử dụng tốt hơn nguồn lực, khắc phục tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ và tạo điều kiện triển khai các mô hình giáo dục mới phù hợp với đặc thù từng địa phương.