Thảo luận tại Tổ 11 (Đoàn ĐBQH TP. Hải Phòng và tỉnh Quảng Ngãi): Bắt buộc đào tạo nghề luật sư đối với trợ giúp viên pháp lý

Quang cảnh thảo luận tại Tổ 11. Ảnh: Phạm Thắng

Nạn nhân bạo lực gia đình đương nhiên được trợ giúp pháp lý

Thống nhất cao với sự cần thiết sửa đổi Luật Trợ giúp pháp lý trong bối cảnh hiện nay, tuy nhiên về diện người được trợ giúp pháp lý, ĐBQH Trần Lan Phương (TP. Hải Phòng) đề nghị cần tiếp cận theo “thực chất quyền”, không chỉ theo tiêu chí hành chính mà chuyển từ “ai đủ điều kiện” sang “ai thực sự cần được bảo vệ”.

Điều 7 của dự thảo Luật sửa đổi đã có những bước tiến đáng kể khi mở rộng các nhóm đối tượng được thụ hưởng dịch vụ trợ giúp pháp lý miễn phí. Việc loại bỏ điều kiện "có khó khăn về tài chính" đối với người khuyết tật hay nạn nhân của hành vi mua bán người là sự phản ánh đúng đắn bản chất nhân văn của chính sách an sinh pháp lý.

Ngoài ra, dự thảo đã có bước tiến khi mở rộng đối tượng, đặc biệt là ghi nhận nạn nhân bạo lực gia đình. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng, cần nghiên cứu để tiến thêm một bước, đó là khẳng định nạn nhân bạo lực gia đình là đối tượng đương nhiên, không gắn với điều kiện “hưởng trợ cấp” hay “hộ nghèo”.

ĐBQH Trần Lan Phương (TP. Hải Phòng) phát biểu. Ảnh: Phạm Thắng

Theo đại biểu, thực tế cho thấy bạo lực gia đình không chỉ gây tổn thương về thân thể mà còn đẩy nạn nhân vào tình trạng phụ thuộc hoàn toàn về kinh tế. Do đó, cách diễn đạt "được hưởng trợ cấp xã hội hàng tháng" gắn với một số nhóm trong khoản này vẫn cần được làm rõ để tránh việc vô tình loại bỏ những nạn nhân bạo lực gia đình không thuộc diện hưởng trợ cấp nhưng vẫn đang bị kiểm soát về kinh tế.

Đồng thời, cần nghiên cứu bổ sung các nhóm: (i) Phụ nữ di cư, lao động phi chính thức, vì đây là những nhóm dễ bị tổn thương nhất trước các tranh chấp lao động và dân sự; (ii) Phụ nữ đơn thân nuôi con nhỏ dưới 36 tháng, đây là nhóm có hoàn cảnh kinh tế - xã hội đặc thù.

Nhấn mạnh về chất lượng đội ngũ là điểm then chốt, đại biểu đề nghị: nâng chuẩn bắt buộc đào tạo nghề luật sư đối với trợ giúp viên pháp lý. Vì đào tạo nghề luật sư không chỉ là trang bị kiến thức mà còn là rèn luyện kỹ năng tham gia tố tụng, kỹ năng thu thập chứng cứ, đặc biệt là kỹ năng giao tiếp tâm lý với những người yếu thế. Kinh nghiệm từ các quốc gia phát triển cho thấy, tiêu chuẩn hành nghề pháp lý cho người nghèo thường không thấp hơn, thậm chí còn khắt khe hơn luật sư tư. Nếu không kiểm soát chất lượng, sẽ làm giảm niềm tin của người dân vào chính sách.

Cùng với đó, đại biểu cho biết, những người thuộc hộ nghèo, cận nghèo hay đồng bào dân tộc thiểu số khi thực hiện các hoạt động kinh tế quy mô nhỏ rất cần được tư vấn về hợp đồng, tiếp cận vốn và giải quyết các tranh chấp thương mại sơ đẳng để thoát nghèo. Vì vậy, việc Luật hiện nay vẫn loại trừ lĩnh vực này không còn phù hợp, đại biểu đề nghị dự thảo luật lần này cần dỡ bỏ rào cản này để có thể hỗ trợ pháp lý giúp người dân tự lực về kinh tế.

ĐBQH Bùi Xuân Hải (TP. Hải Phòng) phát biểu tại họp tổ. Ảnh: Phạm Thắng

Cũng góp ý về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý, ĐBQH Bùi Xuân Hải (TP. Hải Phòng) đề nghị, việc cấp thẻ Trợ giúp viên pháp lý ở địa phương giao cho Sở Tư pháp; quốc gia thì giao Bộ Tư pháp quản lý và chịu trách nhiệm.

Văn phòng công chứng nên là công ty hợp danh

Tham gia góp ý vào dự thảo Luật Hộ tịch, ĐBQH Bùi Trung Thành (TP. Hải Phòng) đề nghị các bộ, ngành liên quan sớm đưa ra lộ trình cụ thể để các cơ sở y tế xây dựng các trường thông tin bắt buộc, bảo đảm đồng bộ, kết nối, chia sẻ liên thông với cơ sở dữ liệu về hộ tịch trong khoảng thời gian nhất định, không để gián đoạn trong kết nối, chia sẻ dữ liệu theo quy định của Luật Hộ tịch (sửa đổi).

Góp ý vào dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng, đại biểu Bùi Xuân Hải cho biết, hiện nay văn phòng công chứng có 2 dạng là công ty hợp danh, tức là ít nhất phải có 2 công chứng viên cùng chịu trách nhiệm; hai là doanh nghiệp tư nhân chỉ 1 công chứng viên.

Theo đại biểu Bùi Xuân Hải, cần thiết có 2 công chứng viên trở lên để có kiểm soát, có trách nhiệm liên đới sẽ an toàn hơn cho người dân, doanh nghiệp và nhà nước. Do đó, đại biểu cho rằng, không nên khuyến khích Văn phòng công chứng theo mô hình doanh nghiệp tư nhân.

Đoàn ĐBQH TP. Hải Phòng tại phiên thảo luận tổ. Ảnh: Phạm Thắng

Tại Điều 66 về việc xây dựng cơ sở dữ liệu về công chứng, đại biểu đề nghị cần thêm nội dung: trong vòng 6 tháng hoặc 1 năm kể từ ngày luật này có hiệu lực, Bộ Tư pháp phải hoàn thành cơ sở dữ liệu công chứng này. Bởi, Đảng và Nhà nước đang đẩy mạnh việc số hóa tất cả các cơ sở dữ liệu, đồng thời nếu hoàn thành cơ sở dữ liệu công chứng sớm thì sẽ tạo thuận lợi trong việc công chứng.

Đơn cử, hiện tại công chứng liên quan đến bất động sản phải đến địa phương có bất động sản đó, ví dụ: người dân ở Hà Nội có bất động sản ở Đà Nẵng, Phú Quốc… phải vào trong đó để công chứng, điều này rất tốn kém, vất vả, khi dữ liệu này xong sớm thì ở bất kỳ đâu, chỉ cần công chứng viên nhập cơ sở dữ liệu là có thể kiểm tra và công chứng được.

Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị ở Khoản 2, Điều 18 về nghĩa vụ của công chứng viên, cần thêm nội dung: công chứng viên có nghĩa vụ không được tiết lộ, không sử dụng những thông tin có được từ cơ sở dữ liệu Công chứng quốc gia ngoài mục đích thực hiện việc công chứng được yêu cầu.