Thấu lòng dân - sạch mặt bằng

Phối một đoạn cảnh cao tốc Tân Phú - Bảo Lộc

Bài 1: Khi dân vận là nghệ thuật thấu cảm

Tại hai dự án cao tốc trọng điểm Tân Phú - Bảo Lộc và Bảo Lộc - Liên Khương, rào cản lớn nhất không phải là sự thiếu đồng thuận với chủ trương đầu tư mà là những vướng mắc sát sườn về quyền lợi đất đai. Ở đó, công tác dân vận để giải phóng mặt bằng (GPMB) đã chuyển mình từ những cuộc họp hay số liệu khô khan thành nghệ thuật của sự thấu cảm - nơi cán bộ lắng nghe để thấu hiểu và hành động bằng sự minh bạch.

Nỗi niềm từng thửa đất

Tính đến ngày 10/9/2026, bức tranh GPMB trên cả hai tuyến cao tốc đã ngả màu tươi sáng khi ông Lê Văn Tạo - Phó Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Lâm Đồng khái quát bằng những con số đầy sức nặng: Tuyến Bảo Lộc - Liên Khương đã phê duyệt bồi thường cho 2.464/2.516 hộ và đạt 98% với tổng kinh phí hơn 3.210 tỷ đồng. Trong đó, hơn 2.717 tỷ đồng đã đến tay 2.227 hộ, mở đường bàn giao 506,46 ha đất sạch - tương đương 81,54% tổng diện tích toàn dự án. Tương tự, tuyến Tân Phú - Bảo Lộc, đoạn qua Lâm Đồng cũng bám sát với tỷ lệ phê duyệt 98,4% đối với 916/931 hộ với kinh phí hơn 1.123 tỷ đồng.

Nhưng đằng sau những con số lạc quan ấy là câu chuyện về hàng nghìn số phận. Với người nông dân Lâm Đồng, mỗi thửa đất không chỉ là tư liệu sản xuất - đó là gia sản mấy đời vun đắp, là “ngân hàng sống” bảo đảm duy trì cuộc sống và tuổi già của các gia đình. Ông Bùi Hữu Thịnh, thôn Tân Phú, xã Tân Hội có 1,4 ha đất bị thu hồi, trong đó 8 sào cà phê đang độ sung sức và khoảng 6 sào đất làm rau màu hàng năm. “Ban đầu tôi băn khoăn lắm. Cả đời gia đình chỉ biết bám đất mà sống, giờ đất mất hết thì biết làm gì”, ông Thịnh nhớ lại. Đó cũng là tâm trạng chung của phần lớn hộ dân khi nhận được thông báo thu hồi đất.

Lực lượng xã Đức Trọng hỗ trợ người dân tháo dỡ công trình, bàn giao mặt bằng cho đơn vị thi công

Trưởng thôn Ka Jan Ha Song, thôn R’chai - nơi có khoảng 50 hộ bị thu hồi đất bởi dự án Cao tốc Bảo Lộc - Liên Khương, thừa nhận: “Bà con mình đa phần làm nông nghiệp, đất là tất cả. Nói không tiếc là nói dối”.

Vợ chồng ông Bế Văn Thịnh và bà Cao Thị Bích Ngọc có 6 sào đất trồng cây ăn trái lâu năm thuộc diện thu hồi để nhà nước triển khai tuyến cao tốc này, cũng canh cánh nỗi lo sinh kế khi phải rời xa mảnh vườn gắn bó bao năm. Chính những nỗi niềm sát sườn ấy của nhiều hộ gia đình khác mới là rào cản thực sự mà công tác dân vận phải vượt qua.

Từ áp đặt đến lắng nghe

Nhận diện đúng “điểm nghẽn”, cấp ủy, chính quyền các cấp đã chủ động đổi mới phương thức dân vận. Ông Trần Quang Trung - cán bộ Ban GPMB khu vực Đức Trọng, đúc kết từ thực tiễn: “Muốn GPMB hiệu quả, quan trọng nhất là ngay từ đầu, thông số đo vẽ phải chuẩn, kiểm kê tài sản, kiểm đếm cây trồng, vật kiến trúc phải làm kỹ, được dân đồng thuận. Nếu làm tốt khâu này, đa phần bà con sẽ đồng ý”.

Nhưng muốn làm tốt không chỉ cần kỹ thuật. Đó là cả một nghệ thuật thấu cảm. Những buổi họp dân giờ vì vậy không còn là độc thoại một chiều. Tại các xã có cao tốc đi qua, Tổ GPMB bao gồm lãnh đạo UBND, Phòng Kinh tế hạ tầng, Trung tâm Phát triển quỹ đất, Ban Công tác Mặt trận thôn và một số nơi có cả cha xứ của giáo xứ địa phương - cùng ngồi lại với dân, đến nhà dân để trao đổi. “Cũng có những vụ việc ban đầu người dân không đồng thuận do chưa hiểu, chúng tôi đã phối hợp với các cha xứ nhờ cùng vận động, giải thích rõ chủ trương, chính sách để bà con hiểu và đã tìm được sự đồng thuận, tự nguyện bàn giao mặt bằng”, ông Trung chia sẻ.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Nguyễn Hồng Hải đi khảo sát thực tế, trao đổi với người dân thôn R’Chai

Trưởng thôn Ka Jan Ha Song là một điển hình cho tinh thần ấy. Không chỉ gương mẫu bàn giao 2 sào đất rau màu của gia đình, ông còn tích cực cùng Ban GPMB đến từng nhà vận động bà con. Với những hộ chưa có giấy tờ đất đai đầy đủ, ông kiên nhẫn hướng dẫn, hỗ trợ làm cầu nối giữa dân và chính quyền để chứng minh nguồn gốc đất, phối hợp với UBND xã tháo gỡ từng vướng mắc. “Đa số bà con sau khi hiểu, đều đồng thuận bàn giao mặt bằng”, ông Ha Song nói. Cán bộ dân vận lúc này không còn là người đi vận động đơn thuần, họ trở thành cầu nối tin cậy, đồng hành với dân qua từng khúc mắc.

Minh bạch từng thửa đất - mở khóa lòng dân

Thấu cảm là nền tảng, minh bạch là “chìa khóa” mở lòng dân. Ở cả hai dự án cao tốc, chính quyền đã chọn cách công khai đến tận cùng. Diện tích, loại đất, đơn giá - từng mét đất một được niêm yết tại trụ sở thôn, UBND xã, đồng thời gửi hẳn một bản đến tận tay người dân. “Bây giờ chính sách, đơn giá, căn cứ bồi thường, tái định cư đều công khai hết trên cổng thông tin. Dân tra cứu dễ lắm. So sánh được hết. Mình làm sai một ly là dân phát hiện ngay”, ông Trần Quang Trung khẳng định.

Chính sự minh bạch ấy đã hóa giải những nghi ngại. Khi từng con số đều rõ ràng, khi mọi chính sách đều có thể tra cứu và đối chiếu, người dân chẳng còn lý do chần chừ. “Dân thắc mắc, kiến nghị điều gì - thuộc thẩm quyền ai, cơ quan đó vào cuộc trả lời, giải quyết thấu đáo. Song song với đó, phải làm cho dân hiểu, con đường này là vì lợi ích chung, vì sự phát triển của tỉnh, của đất nước và của tất cả mọi người”, ông Trung nói thêm.

Người dân đồng thuận bàn giao mặt bằng, đơn vị thi công tổ chức dọn dẹp mặt bằng để thi công dự án

Khi cán bộ dân vận rời nhà dân hay cuộc họp bằng cái bắt tay, cái vỗ vai thấu hiểu; khi từng thửa đất lần lượt bàn giao trong niềm tin - đó là lúc nghệ thuật thấu cảm chạm đến trái tim. Mặt bằng sạch cho cao tốc không chỉ được giải phóng bằng pháp lý, mà bằng chính sự đồng thuận từ lòng dân.

Cùng với sự quan tâm chỉ đạo sát sao của Thường trực Tỉnh ủy, đồng chí Bùi Thắng, Phó Bí thư Tỉnh ủy và đồng chí Nguyễn Hồng Hải, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh thường xuyên rời phòng họp để xuống xã, phường, vào tận thôn, tới tận nhà dân không chỉ lắng nghe mà còn trực tiếp trao đổi, động viên người dân đồng thuận bàn giao mặt bằng. Chính sự sâu sát ấy đã tiếp thêm động lực cho cả hệ thống chính trị và củng cố niềm tin trong dân đối với các dự án.

(Còn nữa)