Thay đổi tư duy trong xây dựng pháp luật và quản trị ngành giáo dục

Hội thảo Công tác pháp chế quý II năm 2026 - chuyên đề xây dựng pháp luật về cắt giảm điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính. Ảnh: MOET

Tại Hội thảo, Vụ trưởng Vụ Pháp chế Mai Thị Anh cho biết, từ năm 2025 đến nay, Bộ GDĐT đã rà soát, đề xuất cắt giảm, đơn giản hóa 191 TTHC, 577 điều kiện kinh doanh và bãi bỏ 4 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện thuộc phạm vi quản lý. Để thực thi các phương án đã được phê duyệt, Bộ GDĐT thực hiện lộ trình sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế 40 văn bản quy phạm pháp luật, bao gồm: 3 Luật, 15 Nghị định, 1 Quyết định của Thủ tướng Chính phủ và 21 Thông tư.

Tính đến nay, đối với các văn bản thuộc thẩm quyền cấp trên, Bộ đã hoàn thành 3 văn bản, 16 văn bản còn lại (gồm 3 Luật và 13 Nghị định) đang tiếp tục được xử lý. Đối với văn bản thuộc thẩm quyền của Bộ trưởng, đã có 14/21 Thông tư được hoàn thành, 7 Thông tư còn lại đang trong quá trình hoàn thiện.

Công tác cắt giảm điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính trong lĩnh vực giáo dục đã đạt nhiều kết quả rõ nét, đặc biệt về số lượng thủ tục, thời gian giải quyết và chi phí tuân thủ.

Theo Nghị quyết số 66.16/2026/NQ-CP của Chính phủ về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, quy định liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, Bộ GDĐT đã cắt giảm, đơn giản hóa 84 thủ tục hành chính tại 10 Nghị định; đồng thời cắt giảm 148 điều kiện kinh doanh, giảm 581 ngày giải quyết thủ tục hành chính và giảm khoảng 4,3 tỉ đồng chi phí tuân thủ.

Theo Nghị quyết số 23/2026/NQ-CP của Chính phủ về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính và cắt giảm điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ GDĐT, Bộ cắt giảm 48 thủ tục, đơn giản hóa 9 thủ tục và cắt giảm 165 điều kiện kinh doanh. Kết quả này giúp giảm 903 ngày giải quyết thủ tục hành chính và giảm khoảng 3,6 tỉ đồng chi phí tuân thủ, tập trung vào các nhóm: giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp, giáo dục thường xuyên, tư vấn du học và các cơ sở giáo dục có vốn đầu tư nước ngoài và văn phòng đại diện giáo dục nước ngoài tại Việt Nam.

Bộ GDĐT tiếp tục đề xuất lộ trình mới theo Nghị quyết số 66.17/2026/NQ-CP của Chính phủ về cắt giảm, sửa đổi ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện nhằm đơn giản hóa 53 thủ tục hành chính liên quan đến 13 văn bản quy phạm pháp luật. Dự kiến, phương án này sẽ cắt giảm 153/851 điều kiện kinh doanh (tỉ lệ 17,98%), giảm 806 ngày giải quyết thủ tục hành chính (tỉ lệ 15,16%) và giảm khoảng 858 triệu đồng chi phí tuân thủ.

Bên cạnh đó, việc triển khai Nghị định số 142/2025/NĐ-CP quy định về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương hai cấp trong lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ GDĐT và Nghị định số 143/2025/NĐ-CP quy định về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ GDĐT đã thể chế hóa chủ trương phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực giáo dục theo hướng chuyển mạnh thẩm quyền từ trung ương, cấp huyện về cấp tỉnh, cấp xã. Bộ GDĐT đề xuất tích hợp 9 nội dung sửa đổi vào các nghị định chuyên ngành đang xây dựng và đề nghị dừng trình Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 142/2025/NĐ-CP và Nghị định số 143/2025/NĐ-CP.

Tại Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Thị Quyên Thanh nhấn mạnh, việc phối hợp xây dựng các phương án thực thi thủ tục hành chính cần được triển khai song hành với quá trình soạn thảo Nghị định nhằm bảo đảm khi văn bản được ký ban hành, các quyết định công bố thủ tục hành chính cũng được chuẩn bị đồng bộ để triển khai ngay. Đồng thời, cần khắc phục tình trạng xây dựng văn bản theo tư duy quản lý hành chính thuần túy; lấy thực tiễn làm trung tâm, lắng nghe ý kiến từ cơ sở để xác định rõ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai, từ đó đánh giá đầy đủ tác động của chính sách.

Đối với công tác truyền thông chính sách, Thứ trưởng Nguyễn Thị Quyên Thanh yêu cầu tuyên truyền trong cả ba giai đoạn: trước, trong và sau khi ban hành, tránh tình trạng địa phương lúng túng phải gửi văn bản hỏi lại những nội dung đã được quy định, ảnh hưởng đến tiến độ triển khai thực hiện. Bên cạnh đó, cần chuyển đổi từ quản lý hồ sơ giấy sang quản lý bằng dữ liệu số nhằm giảm tiếp xúc hành chính và cắt giảm các loại giấy tờ không cần thiết. Việc liên thông dữ liệu không chỉ giúp công tác quản trị giáo dục đồng bộ, chặt chẽ hơn mà còn góp phần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác xây dựng và quản lý pháp luật.

Phát biểu chỉ đạo, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn yêu cầu cần thay đổi tư duy trong xây dựng pháp luật và quản trị ngành, chuyển từ quản trị hành chính đơn thuần sang quản trị kiến tạo. Pháp luật được ban hành để điều chỉnh thực tiễn, do đó, phải nhìn từ góc độ người thụ hưởng và thực thi để xây dựng nội dung. Với tác động sâu rộng đến hàng triệu giáo viên, học sinh và hàng chục nghìn cơ sở giáo dục, mỗi văn bản quy phạm pháp luật phải lấy sự thuận tiện và hiệu quả thực tế của đối tượng chịu tác động làm thước đo cao nhất.

Để hiện thực hóa đổi mới, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn yêu cầu tập trung vào các nhóm nhiệm vụ: Hoàn thiện dứt điểm các văn bản để đơn giản hóa điều kiện kinh doanh; không chỉ sửa kỹ thuật mà phải rà soát thực chất từng thành phần hồ sơ; tuyệt đối không để phát sinh thêm thủ tục mới trong quá trình sửa đổi. Ưu tiên hoàn thành 3 dự thảo Nghị định về điều kiện đầu tư hoạt động trong lĩnh vực giáo dục (mầm non - phổ thông, đại học - cao đẳng và hợp tác quốc tế). Rà soát sửa đổi kịp thời các Thông tư thuộc thẩm quyền của Bộ trưởng để bảo đảm đồng bộ với các Nghị định và không làm tái sinh thủ tục sau khi đã cắt giảm./.