Thế giới thời đàm: Viết tiếp 'giấc mơ' Pháp - Đức

Phát biểu tại Le Haillan, gần thành phố Bordeaux (Pháp) hôm 9-10 vừa qua, Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius nhấn mạnh: “Dự án MGCS chưa kết thúc, chưa bị bỏ rơi, không ai ngăn cản nó. Đây là dự án trọng điểm trong hợp tác Pháp - Đức”.

Về phần mình, Bộ trưởng Bộ Quân đội và Cựu chiến binh Pháp Catherine Vautrin tuyên bố: “Tôi và Bộ trưởng Boris Pistorius muốn nhấn mạnh tầm quan trọng của dự án MGCS”.

Bộ trưởng Bộ Quân đội và Cựu chiến binh Pháp Catherine Vautrin (bên trái) và Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius, tại Norvenich, Đức, ngày 17-7-2026. Ảnh: franceinfo.fr

Những tuyên bố trên được đưa ra khi trước đó một ngày, tại phiên điều trần trước Quốc hội, Tổng Tham mưu trưởng Quân đội Pháp, Tướng Fabien Mandon, phát biểu rằng chương trình MGCS chưa đạt yêu cầu và Đức muốn rút khỏi dự án. Thậm chí, Tướng Mandon còn nêu chi tiết cách Pháp sẽ tự mình khởi động lại các nghiên cứu vào năm 2027, xác nhận những tiến bộ công nghệ và đảm bảo tính liên tục của khả năng chiến đấu hạng nặng trong một khung thời gian eo hẹp. Thông báo của Tướng Mandon khi đó giống như hồi chuông cảnh báo sự kết thúc của “giấc mơ” Pháp - Đức.

Được khởi động năm 2018, MGCS hướng tới phát triển hệ thống chiến đấu mặt đất thế hệ mới, dự kiến thay thế xe tăng Leopard 2 của Đức và Leclerc của Pháp vào khoảng năm 2040. Dự án được kỳ vọng giúp hai nước tăng cường năng lực công nghiệp quốc phòng, đồng thời thúc đẩy hợp tác quân sự tại châu Âu.

Từ năm 2019, với sự tham gia của tập đoàn Rheinmetall (Đức) vào liên minh, dự án MGCS đã bị ảnh hưởng bởi những căng thẳng, phá vỡ sự cân bằng giữa các nhà sản xuất Pháp và Đức. Những bất đồng xoay quanh việc phân chia nhiệm vụ, lựa chọn công nghệ và tài chính khiến dự án trở nên khó quản lý và tiến độ của chương trình bị kéo dài. Theo kế hoạch ban đầu, xe tăng mới dự kiến đi vào hoạt động từ năm 2035, nhưng nay đã bị lùi lại, có thể là vào năm 2040, thậm chí lâu hơn (năm 2045).

Chương trình MGCS hướng tới phát triển hệ thống chiến đấu mặt đất thế hệ mới, dự kiến thay thế xe tăng Leopard 2 của Đức và Leclerc của Pháp vào khoảng năm 2040. Ảnh: KNDS

Đây không phải là lần đầu Paris và Berlin bất đồng về chương trình quốc phòng chung. Trước đó, Chương trình Hệ thống tác chiến trên không tương lai (FCAS), một dự án hợp tác quốc phòng giữa Pháp, Đức và Tây Ban Nha nhằm phát triển máy bay tiêm kích thế hệ thứ sáu và hệ sinh thái chiến đấu không quân mới, đã rơi vào bế tắc trong thời gian dài, trước khi chính thức chấm dứt dự án phát triển máy bay chiến đấu thế hệ mới.

Tuy nhiên, cả Berlin và Paris đều hiểu rằng, việc hai nước tự nghiên cứu và phát triển xe tăng thế hệ mới riêng rẽ không chỉ gây tốn kém về chi phí và nhân lực, mà còn không đáp ứng được nhu cầu hiện tại để ứng phó với thay đổi nhanh chóng của thế giới.

Xe tăng Leopard 2 được đưa vào biên chế Quân đội Đức năm 1979, thay thế Leopard 1 trở thành nền tảng thiết giáp chủ lực của nước này. Trong bối cảnh chiến tranh hiện đại, nhiều loại vũ khí tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) đòi hỏi Quân đội Đức cần có loại xe tăng tương lai để thay thế xe tăng Leopard 2.

Trong khi đó, việc loại biên dần dần xe tăng Leclerc trong Quân đội Pháp sẽ bắt đầu vào năm 2038. Được đưa vào phục vụ từ những năm 1990, loại xe tăng này đang đi dần đến cuối vòng đời. Để tránh khoảng trống về năng lực, quân đội phải bắt đầu nghiên cứu về loại xe kế nhiệm càng sớm càng tốt, ngay từ năm 2027. Theo Bộ Quân đội và Cựu chiến binh Pháp, việc thiết kế, thử nghiệm và công nghiệp hóa một loại xe bọc thép hiện đại mất từ 10 đến 15 năm. Nếu các nghiên cứu bắt đầu vào năm 2027, nguyên mẫu có thể sẵn sàng vào khoảng năm 2032 và được đưa vào hoạt động từ năm 2037 đến năm 2040. Bất kỳ sự chậm trễ nào cũng có thể tạo ra khoảng trống về năng lực, vào thời điểm xe bọc thép Leclerc dần được cho nghỉ hưu. “Từ năm 2038 đến năm 2040, Quân đội Pháp có thể phải đối mặt với tình trạng xe tăng Leclerc lỗi thời khi đối đầu với thế hệ xe bọc thép mới nhất”, Tướng Mandon nhận định.

Trước trở ngại của chương trình MGCS, Đức đã phát triển một loại xe tăng hạng nặng tạm thời, thường được gọi là “Leopard 3”. Được phát triển bởi tập đoàn KNDS Đức và Rheinmetall, loại xe này dựa trên nền tảng Leopard 2A8 được sửa đổi và tích hợp hệ thống nạp đạn tự động cũng như hệ thống phòng thủ chống máy bay không người lái. Thời gian dự kiến giao hàng vào năm 2032.

Về phần mình, Pháp đang nghiên cứu giải pháp tạm thời riêng, gọi là CAPINT, một loại xe tăng nặng 50 tấn, được trang bị tháp pháo của Pháp gắn trên khung gầm của Đức, đồng thời lên kế hoạch cho một nghiên cứu thay thế quy mô lớn vào năm 2027.

Vượt lên những bất đồng, Pháp và Đức đều nhất trí duy trì chương trình MGCS. Chương trình này sẽ được xây dựng trên các nguyên tắc cốt lõi của xe tăng tương lai. Những nguyên tắc này bao gồm việc tích hợp rộng rãi AI để quản lý chiến trường, phát hiện mối đe dọa và hỗ trợ ra quyết định. Xe tăng tương lai sẽ là trung tâm của mạng lưới, bao gồm máy bay trinh sát không người lái, robot rà phá bom mìn và các nền tảng hỗ trợ hỏa lực tự hành. Mục tiêu là tối đa hóa hiệu quả chiến đấu của một kíp lái nhỏ hơn, đồng thời nâng cao khả năng sống sót trước các tên lửa chống tăng hiện đại.

Việc Paris và Berlin tiếp tục khẳng định cam kết với chương trình MGCS cho thấy nỗ lực duy trì hợp tác trong lĩnh vực quốc phòng từ hai phía, dù triển vọng của các dự án chung vẫn đối mặt nhiều thách thức.