Thể thao, văn hóa cộng đồng tạo nên sức mạnh nội sinh cho mỗi làng quê

Bóng chuyền hơi được đông đảo người dân xã Thanh Kỳ tích cực tập luyện.

Tại xã Thạch Lập, 30/30 thôn, làng đều có nhà văn hóa, khu tập luyện TDTT; có 6 câu lạc bộ (CLB) văn nghệ, thể thao. Khi có không gian luyện tập và sinh hoạt chung, người dân tích cực tham gia các phong trào TDTT quần chúng. Từ đó, nâng cao tinh thần đoàn kết trong cộng đồng, góp phần giữ gìn an ninh trật tự, xây dựng đời sống văn hóa. Hiện xã có 7.320 người thường xuyên tập luyện TDTT, đạt 46,27% dân số; số hộ gia đình thường xuyên tập luyện TDTT đạt 45,17%; gia đình văn hóa đạt 83,4%; 28/30 thôn, làng đạt danh hiệu “Khu dân cư văn hóa”.

Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội xã Thạch Lập, Cao Thị Quyên, cho biết: “Xây dựng một vùng quê đáng sống phải là nơi người dân được sinh hoạt văn hóa, được rèn luyện sức khỏe, được tham gia các hoạt động cộng đồng lành mạnh. Khi người dân hăng hái tham gia văn nghệ, thể thao cũng tạo động lực để tham gia các phần việc chung của cộng đồng. Vì vậy, việc duy trì và phát triển các phong trào văn nghệ, TDTT luôn được xã xem là nhiệm vụ lâu dài”.

Với 36/37 thôn có nhà văn hóa, sân thể thao, khu vui chơi giải trí cho người già và trẻ em, 3 sân vận động đạt tiêu chuẩn, 1 nhà thi đấu đa năng, 5 sân cỏ nhân tạo, 6 sân pickleball, 6 sân bóng bàn, 5 sân cầu lông, xã Như Thanh đang là điểm sáng trong phong trào TDTT của tỉnh. Từ khí thế tập luyện văn nghệ, thể thao của Nhân dân thời gian qua, xã phấn đấu đến năm 2030 có 95% các thiết chế, công trình văn hóa được đầu tư xây mới và nâng cấp, cải tạo, có trang bị cơ sở vật chất hiện đại; trên 90% số hộ gia đình được công nhận là gia đình văn hóa; 85 - 90% thôn được công nhận đạt danh hiệu văn hóa; 100% thôn có nhà văn hóa, khu thể thao hoặc điểm sinh hoạt cộng đồng đạt chuẩn để thực hiện XDNTM trong giai đoạn mới.

Trưởng thôn Kim Sơn, xã Như Thanh, Lê Văn Khoan, cho biết: “Với nhà văn hóa và 4 sân chơi thể thao cộng đồng, cứ mỗi buổi chiều người dân lại tập trung chơi bóng đá, bóng chuyền, buổi tối nhà văn hóa thôn rộn ràng tiếng nhạc, thu hút các chị em phụ nữ tập trung luyện tập dân vũ sau một ngày lao động. Số người thường xuyên tập luyện văn nghệ, TDTT của thôn đạt hơn 100 người”.

Chương trình Mục tiêu quốc gia XDNTM hướng tới mục tiêu xuyên suốt: nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân nông thôn. Hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao tại các địa phương đã phát huy hiệu quả trong việc nâng cao đời sống văn hóa tinh thần cho các tầng lớp Nhân dân, nhất là trong công tác tuyên truyền cổ động trực quan. Nhiều sân chơi cộng đồng không chỉ là nơi tập luyện thể thao mà còn là không gian sinh hoạt văn hóa truyền thống, nơi tuyên truyền chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, phổ biến kiến thức sản xuất, xây dựng nếp sống văn minh. Qua đó đời sống văn hóa ở cơ sở từng bước khởi sắc, góp phần làm nên diện mạo mới cho làng quê xứ Thanh.

Hằng năm, các địa phương tổ chức nhiều hội thi, hội diễn văn nghệ, thể thao thu hút đông đảo Nhân dân tham gia; 100% số khu dân cư trong tỉnh đều tổ chức “Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc” gắn với biểu dương, khen thưởng gia đình văn hóa tiêu biểu đã thực sự tạo chất keo gắn kết trong cộng đồng. Qua đó góp phần tích cực vào việc thực hiện các tiêu chí XDNTM. Khi đời sống văn hóa được nâng lên, người dân càng ý thức rõ hơn vai trò chủ thể của mình trong phát triển quê hương. Từ đó, nhiều hộ dân tự nguyện đóng góp ngày công, kinh phí, hiến đất mở đường, xây dựng công trình công cộng. Mức hưởng thụ văn hóa tinh thần của người dân có những bước chuyển biến tích cực; an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội ngày càng được giữ vững.

Đến nay, số người tham gia tập luyện TDTT thường xuyên trên địa bàn tỉnh ước đạt 45% dân số; gia đình thể thao đạt 31% số hộ; CLB TDTT đạt 3.590 CLB toàn tỉnh. Giai đoạn 2021-2025, toàn tỉnh có 8 đơn vị cấp huyện (cũ) đạt chuẩn và hoàn thành nhiệm vụ XDNTM; 64 xã và 261 thôn, bản miền núi đạt chuẩn NTM. Đến hết năm 2025, 85,4% gia đình đạt danh hiệu gia đình văn hóa, 84,7% thôn, khu phố đạt danh hiệu khu dân cư văn hóa. Những con số này cho thấy vai trò quan trọng của văn hóa, thể thao trong XDNTM bền vững. Trong giai đoạn 2026-2031 khi xây dựng bộ tiêu chí NTM các cấp độ có nhiều thay đổi thì văn hóa, thể thao tiếp tục là “món ăn tinh thần”, là chất keo gắn kết cộng đồng, tạo nên sức mạnh nội sinh cho mỗi làng quê.

Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Duy Tự, cho biết: “Thông qua việc tổ chức hoạt động tại các thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở đã tác động tích cực đến chất lượng hoạt động của phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, “Toàn dân rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại” và Chương trình XDNTM. Qua đó góp phần thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 80-NQ/TW “Về phát triển văn hóa Việt Nam” do Bộ Chính trị ban hành ngày 7/1/2026. Với định hướng phát triển đồng bộ, lấy người dân làm trung tâm, thời gian tới, ngành văn hóa, thể thao và du lịch tiếp tục phát huy vai trò hạt nhân trong xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, tạo động lực tinh thần cho phát triển kinh tế - xã hội, góp phần đưa Chương trình XDNTM của tỉnh bước sang giai đoạn phát triển thực chất và bền vững”.