Theo chân nhân viên y tế trong những ngày phòng bệnh não mô cầu

Trong vòng một tuần (14–21/10), TPHCM ghi nhận 5 ca bệnh não mô cầu, trong đó một trường hợp tử vong. Trước nguy cơ lây lan, các đội chăm sóc sức khỏe liên tục tại xã Hiệp Phước đang ngày đêm bám địa bàn, đến từng nhà rà soát, theo dõi sức khỏe người tiếp xúc gần.

Đến từng nhà, theo dõi từng người tiếp xúc gần

Những ngày qua, các đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn dân cư tại xã Hiệp Phước (TPHCM) đã đến từng hộ gia đình để kiểm tra, theo dõi sức khỏe những người tiếp xúc gần với các ca bệnh não mô cầu.

Sáng 20/10, tại nhà một bệnh nhi tử vong do não mô cầu, BS.CKII Nguyễn Quang Gấm – Giám đốc Trạm Y tế xã Hiệp Phước ân cần hỏi thăm sức khỏe, đo thân nhiệt từng thành viên trong gia đình. Dặn dò gia đình tiếp tục theo dõi sát các triệu chứng, thực hiện các biện pháp phòng bệnh và liên hệ ngay với nhân viên y tế nếu có dấu hiệu nghi ngờ.

"Gia đình đã có số điện thoại của tôi rồi đúng không? Nhớ lưu lại, có gì bất thường thì gọi ngay", bác sĩ Gấm dặn dò trước khi rời đi.

Đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn dân cư tại xã Hiệp Phước kiểm tra, thu thập thông tin sức khoẻ của gia đình tiếp xúc gần với ca nhiễm não mô cầu sáng ngày 20/10. Ảnh: P.Thương.

Anh H.H., cha của một bệnh nhi cho biết, từ khi xảy ra sự việc, nhân viên y tế thường xuyên đến nhà kiểm tra sức khỏe các thành viên, có ngày bốn, năm lượt. Mỗi lần đến, nhân viên y tế đều hỏi thăm tình hình sức khỏe, hướng dẫn gia đình nhận biết những dấu hiệu cần lưu ý. Việc được nhân viên y tế thường xuyên thăm hỏi, hướng dẫn giúp gia đình yên tâm hơn trong quá trình theo dõi sức khỏe.

Không riêng gia đình anh H.H., công tác giám sát đang được triển khai đối với toàn bộ những người tiếp xúc gần với các ca bệnh trên địa bàn. Theo BS.CKII Nguyễn Quang Gấm, ngành y tế đã xác định 177 người tiếp xúc gần với các ca bệnh não mô cầu tại xã Hiệp Phước. Hoạt động điều tra dịch tễ được thực hiện tại trường học, gia đình và những địa điểm các bệnh nhi từng sinh hoạt.

“Chúng tôi phải xác định từng học sinh đã tiếp xúc với những ai, có ăn uống, vui chơi, sinh hoạt chung hay không. Có những em đi bơi, đi câu cá cùng nhau ngoài giờ học, những trường hợp đó cũng phải được rà soát”, bác sĩ Gấm cho biết.

Đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn dân cư tại xã Hiệp Phước kiểm tra sức khoẻ cho người dân. Ảnh: P.Thương.

Sau khi lập danh sách, các trường hợp tiếp xúc gần được phân công cho từng đội y tế phụ trách. Nhân viên y tế trực tiếp gặp, kiểm tra sức khỏe ít nhất một lần mỗi ngày và cập nhật thông tin vào hệ thống theo dõi chung.

Theo kế hoạch, hoạt động theo dõi sức khỏe được duy trì đến ngày 25/10, bảo đảm thời gian giám sát dịch tễ 10 ngày.

Giám đốc Trạm Y tế xã Hiệp Phước cho biết, bên cạnh việc thăm khám định kỳ, các đội y tế cũng duy trì liên lạc với gia đình để kịp thời hướng dẫn, hỗ trợ khi người tiếp xúc gần xuất hiện triệu chứng bất thường, kể cả ngoài giờ hành chính.

Những người kết nối y tế với cộng đồng

Bên cạnh các đội chăm sóc sức khỏe liên tục, cán bộ ấp và cộng tác viên sức khỏe cộng đồng tại xã Hiệp Phước (TPHCM) cũng tham gia hỗ trợ ngành y tế trong việc rà soát, theo dõi sức khỏe người tiếp xúc gần với các ca bệnh não mô cầu.

BS.CKII Nguyễn Quang Gấm – Giám đốc Trạm Y tế xã Hiệp Phước trao và hướng dẫn sử dụng thuốc kháng sinh cho gia đình bệnh nhi mắc não mô cầu. Ảnh: P.Thương.

Ông Nguyễn Nhân Màng - Bí thư Chi bộ ấp Nhân Đức cho biết, khoảng 21 giờ ngày 14/10, sau khi nhận thông tin từ Trạm Y tế xã, ông cùng lực lượng địa phương phối hợp với nhân viên y tế rà soát người tiếp xúc gần, đồng thời hướng dẫn người dân thực hiện các biện pháp phòng bệnh.

“Lúc đó mọi việc rất gấp, ai làm được gì thì làm ngay. Tôi hỗ trợ đến hơn 23 giờ, vừa rời đi được một đoạn lại nhận yêu cầu quay lại rà soát thêm người tiếp xúc gần. Công việc kéo dài đến quá nửa đêm mới tạm ổn”, ông Màng kể.

Những ngày sau đó, ông tiếp tục hỗ trợ các đội y tế tìm đến những hộ gia đình có người thuộc diện theo dõi sức khỏe.

Theo ông Màng, dù đã có danh sách người tiếp xúc gần, nhân viên y tế đôi khi gặp khó khăn trong việc xác định địa chỉ, đặc biệt là những hộ nằm sâu trong các con hẻm. Nhờ thông thuộc địa bàn, cán bộ ấp và cộng tác viên sức khỏe cộng đồng có thể hỗ trợ tìm địa chỉ, liên hệ với các gia đình và hướng dẫn người dân phối hợp với nhân viên y tế.

Ngoài việc hỗ trợ rà soát, lực lượng địa phương còn tham gia tuyên truyền, hướng dẫn các biện pháp phòng bệnh và chia sẻ thông tin chính thức từ ngành y tế thông qua các nhóm cộng đồng.

Sự phối hợp giữa nhân viên y tế và lực lượng địa phương góp phần giúp hoạt động theo dõi sức khỏe, phòng bệnh được triển khai thuận lợi, phù hợp với đặc điểm dân cư trên địa bàn.

BS.CKII Nguyễn Quang Gấm – Giám đốc Trạm Y tế xã Hiệp Phước ân cần hỏi thăm sức khỏe trường hợp tiếp xúc gần đang được theo dõi. Ảnh: P.Thương.

Từ chăm sóc sức khỏe thường ngày đến chủ động phòng bệnh

Theo BS.CKII Nguyễn Quang Gấm - Giám đốc Trạm Y tế xã Hiệp Phước, địa phương là một trong ba đơn vị đầu tiên tại TPHCM thí điểm mô hình đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn dân cư.

Được triển khai từ tháng 7/2026, đến nay xã Hiệp Phước có 7 đội chăm sóc sức khỏe liên tục, mỗi đội gồm 4–5 nhân viên y tế và 20–25 cộng tác viên sức khỏe cộng đồng, phụ trách khoảng 2–3 ấp.

Hoạt động thường xuyên của các đội là đến tận nhà thăm khám, theo dõi sức khỏe người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính, người yếu thế và những trường hợp gặp khó khăn trong việc tiếp cận dịch vụ y tế. Hiện mô hình đang quản lý, theo dõi sức khỏe khoảng 4.700 người dân trên địa bàn.

Theo bác sĩ Gấm, việc duy trì hoạt động tại cộng đồng giúp nhân viên y tế nắm rõ địa bàn, hiểu hoàn cảnh của từng gia đình và xây dựng mối quan hệ gần gũi với người dân. Nhiều trường hợp, khi nhân viên y tế vừa đến đầu ngõ, người dân đã nhận ra và chủ động ra đón.

Các đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn dân cư đi từng ngõ, gõ từng nhà, không để sót trường hợp nào. Ảnh: P.Thương.

Sự gắn kết này cũng tạo thuận lợi cho công tác phòng bệnh khi địa phương ghi nhận các ca não mô cầu. Ngay trong đêm 14/10, sau khi tiếp nhận thông tin về ca bệnh, trạm y tế xã phối hợp với nhà trường rà soát danh sách học sinh tiếp xúc gần, liên hệ phụ huynh và tổ chức sử dụng kháng sinh dự phòng theo chỉ định cho các trường hợp có nguy cơ.

Ngày 15/10, sau khi ngành y tế đánh giá tình hình dịch tễ và quyết định mở rộng phạm vi sử dụng thuốc dự phòng, cả 7 đội chăm sóc sức khỏe liên tục được huy động đến Trường THCS Hai Bà Trưng. Trong khoảng một giờ, gần 2.000 học sinh và giáo viên có mặt tại trường đã được tổ chức uống thuốc dự phòng.

“Các đội đã có sẵn nhân sự, nắm rõ địa bàn và quen phối hợp với nhau. Khi xảy ra tình huống dịch bệnh khẩn cấp, chúng tôi không phải tổ chức lại lực lượng từ đầu mà có thể triển khai công tác phòng chống dịch ngay”, bác sĩ Gấm chia sẻ.

Sau khi đo nhiệt độ cho các ca tiếp xúc gần với ca bệnh, nhân viên đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn dân cư khử khuẩn nhiệt kế bằng cồn. Ảnh: P.Thương.

Bên cạnh việc theo dõi sức khỏe người tiếp xúc gần tại cộng đồng, lực lượng y tế tiếp tục phối hợp với Trường THCS Hai Bà Trưng kiểm tra thân nhiệt học sinh bằng camera tại khu vực điểm danh, nhằm kịp thời phát hiện những trường hợp có biểu hiện bất thường.

Theo bác sĩ Gấm, từ hoạt động chăm sóc sức khỏe thường xuyên, các đội đã hình thành sự phối hợp giữa nhân viên y tế, cộng tác viên và chính quyền địa phương. Nhờ đó, khi xuất hiện ca bệnh truyền nhiễm, các hoạt động rà soát, theo dõi sức khỏe và hướng dẫn phòng bệnh có thể được triển khai trên nền tảng nhân sự và địa bàn sẵn có.

Việc duy trì các đội chăm sóc sức khỏe liên tục không chỉ giúp người dân, đặc biệt là các nhóm cần được quan tâm, tiếp cận dịch vụ y tế thuận lợi hơn mà còn góp phần nâng cao khả năng phát hiện sớm, theo dõi và phòng ngừa bệnh truyền nhiễm ngay tại cộng đồng.

Sau khi tuyên truyền về bệnh người dân và học sinh đã đeo khẩu trang để phòng bệnh. Ảnh: P.Thương.