Thí điểm Vùng phát thải thấp: Mở lối cho Thủ đô xanh, sạch hơn

Khu vực trạm sạc xe buýt điện của Tổng công ty Vận tải Hà Nội. Ảnh: Đặng Tiến

Người dân thích ứng, giao thông không xáo trộn

Ngày 1-7-2026 đánh dấu mốc Hà Nội chính thức triển khai thí điểm Vùng phát thải thấp. Theo Đề án Vùng phát thải thấp trong Vành đai 1, khu vực áp dụng giai đoạn đầu gồm toàn bộ không gian phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm, khu phố cổ và chợ đêm. Trong khung giờ từ 19h đến 24h các ngày cuối tuần, phương tiện cơ giới tiếp tục bị hạn chế lưu thông như mô hình phố đi bộ đã được duy trì nhiều năm qua. Điều này giúp người dân nhanh chóng thích nghi, bởi phần lớn quy định không tạo ra sự thay đổi đột ngột trong sinh hoạt hằng ngày.

Tại chốt kiểm soát trên các tuyến phố Hàng Khay, Lê Thái Tổ, Hàng Đào, Hàng Ngang, lực lượng chức năng tổ chức phân luồng, hướng dẫn người dân tham gia giao thông. Người dân cư trú trong khu vực chỉ cần xuất trình căn cước công dân để được đi lại. Anh Trần Thanh Nam, cư dân phố Hàng Khay chia sẻ, nhiều năm sinh sống trong khu vực phố đi bộ đã giúp gia đình quen với việc gửi xe hoặc dắt xe qua các điểm rào chắn nên việc triển khai Vùng phát thải thấp gần như không tạo thêm bất tiện.

Không chỉ người dân sinh sống trong khu vực, nhiều phụ huynh có con học tại các trường nằm trong vùng lõi cũng cho biết việc học tập của con em không bị ảnh hưởng. Chị Phan Huyền Thanh, phụ huynh học sinh Trường Tiểu học Trưng Vương cho biết, sau khi tìm hiểu kỹ quy định, chị yên tâm bởi thời điểm áp dụng hạn chế phương tiện bắt đầu từ 19h thứ sáu, trong khi các lớp ngoại khóa của con đều kết thúc trước thời gian này.

Theo ghi nhận của phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội, hoạt động kinh doanh, du lịch tại khu vực hồ Hoàn Kiếm vẫn diễn ra bình thường. Các điểm trông giữ xe được bố trí, gắn biển chỉ dẫn rõ ràng để phục vụ du khách và người dân từ nơi khác đến. Những tuyến đường bao quanh Vùng phát thải thấp duy trì lưu thông ổn định...

Đối với khu vực bao quanh hồ Hoàn Kiếm, Hà Nội bắt đầu áp dụng các biện pháp hạn chế xe ô tô chở khách trên 16 chỗ sử dụng nhiên liệu hóa thạch trong giờ cao điểm. Đây được xem là bước thử nghiệm quan trọng trước khi thành phố từng bước mở rộng phạm vi áp dụng trong các giai đoạn tiếp theo.

Điều đáng ghi nhận là phần lớn người dân đều nhìn nhận chủ trương này với tâm thế tích cực, bởi họ hiểu rằng mục tiêu của thành phố không phải là cấm phương tiện bằng mọi giá mà hướng đến giảm phát thải, cải thiện môi trường sống và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Thêm nhiều giải pháp vì bầu không khí sạch

Ngay khi triển khai đề án, thành phố Hà Nội áp dụng nhiều chính sách hỗ trợ để người dân có thêm lựa chọn thay thế phương tiện cá nhân. Theo đó, từ ngày 1-7-2026 đến 30-6-2027, hành khách sử dụng xe buýt có trợ giá được miễn phí phần cự ly di chuyển trong phạm vi Vành đai 1. Cùng với đó, thành phố tăng thêm xe buýt điện, nghiên cứu triển khai các tuyến xe buýt cỡ nhỏ phù hợp với khu vực trung tâm, phát triển xe đạp công cộng, đầu tư trạm sạc, tủ đổi pin và các bãi đỗ xe trung chuyển.

Theo Phó Giám đốc Trung tâm Quản lý và Điều hành giao thông thành phố Hà Nội Trần Thị Phương Thảo, thành phố đã rà soát 45 tuyến xe buýt đi qua khu vực Vành đai 1, đưa hệ thống vé điện tử liên thông vào khai thác nhằm tạo thuận lợi tối đa cho người dân sử dụng vận tải công cộng. Song song với đó, thành phố bố trí hàng trăm điểm trông giữ phương tiện, lắp đặt hàng chục trạm xe đạp công cộng. Đây là những điều kiện quan trọng để người dân từng bước thay đổi thói quen đi lại.

Theo Trưởng phòng Quản lý môi trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội) Nguyễn Trọng Nhất, trong giai đoạn đầu, thành phố tập trung kiểm soát các phương tiện phát thải cao, đặc biệt là xe không đáp ứng tiêu chuẩn khí thải; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền và khuyến khích người dân chuyển sang sử dụng phương tiện sạch.

Nhiều chuyên gia đánh giá cao cách làm của Hà Nội khi lựa chọn triển khai theo lộ trình thay vì áp dụng ngay những quy định quá cứng nhắc. GS.TS Hoàng Xuân Cơ, Hội Kinh tế môi trường Việt Nam nhận định, thành phố đã chuẩn bị khá đầy đủ về hành lang pháp lý cũng như các điều kiện hạ tầng cần thiết. Mạng lưới vận tải công cộng từng bước được cải thiện, tăng thêm xe buýt điện và xe đạp công cộng là tiền đề quan trọng để Vùng phát thải thấp phát huy hiệu quả.

Có thể thấy, sau hơn 2 tuần triển khai, Vùng phát thải thấp chưa thể tạo ra những thay đổi rõ rệt về chất lượng không khí, nhưng điều quan trọng nhất là chính sách tạo sự chuyển biến về nhận thức của cộng đồng. Ngày càng nhiều người dân chủ động tìm hiểu, cân nhắc chuyển sang xe điện hoặc sử dụng phương tiện công cộng thay cho xe cá nhân chạy xăng.

Phía trước vẫn còn nhiều việc phải làm. Hệ thống giao thông công cộng cần tiếp tục được mở rộng; hạ tầng sạc cho xe điện cần được đầu tư đồng bộ; các cơ chế hỗ trợ chuyển đổi phương tiện cần được triển khai nhanh và hiệu quả hơn. Khi hạ tầng được hoàn thiện, chính sách hỗ trợ được triển khai đồng bộ và người dân đồng hành, LEZ sẽ trở thành nền tảng để Hà Nội từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Thủ đô xanh, sạch, văn minh.