Thi kỹ năng nghề quốc gia dự kiến tổ chức định kỳ 2 năm một lần

Tham dự hội thảo có đại diện các đơn vị thuộc Bộ GD-ĐT, Hiệp hội Giáo dục nghề nghiệp Việt Nam, các Sở GD-ĐT, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, doanh nghiệp và chuyên gia trong lĩnh vực kỹ năng nghề.

Quang cảnh hội thảo. Ảnh: Bộ GD-ĐT

Hoàn thiện hành lang pháp lý cho các kỳ thi kỹ năng nghề

Phát biểu khai mạc, Phó Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên Lê Thị Hằng cho biết, việc xây dựng Thông tư được đặt trong bối cảnh giáo dục nghề nghiệp ngày càng được coi trọng trong phát triển nguồn nhân lực, đồng thời yêu cầu quản lý nhà nước đối với lĩnh vực này có nhiều thay đổi sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp và sắp xếp lại các đơn vị hành chính.

Theo bà Lê Thị Hằng, kỹ năng nghề ngày càng giữ vai trò quan trọng trong nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, năng suất lao động và năng lực cạnh tranh quốc gia. Thi kỹ năng nghề không đơn thuần là hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả của người học mà còn là công cụ thúc đẩy chất lượng đào tạo, gắn đào tạo với yêu cầu của thị trường lao động. Các kỳ thi kỹ năng nghề khu vực và quốc tế còn là môi trường để Việt Nam giao lưu, học hỏi, tiếp cận các tiêu chuẩn, thông lệ tiên tiến, đồng thời góp phần khẳng định chất lượng nguồn nhân lực có kỹ năng của Việt Nam.

Bà Lê Thị Hằng, Phó Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Bộ GD-ĐT

Sự phát triển nhanh của công nghệ, phương thức tổ chức đào tạo và thị trường lao động đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với các kỳ thi kỹ năng nghề về tính chuyên nghiệp, khách quan, minh bạch, công bằng và khả năng hội nhập quốc tế. Do đó, việc xây dựng Thông tư nhằm tạo hành lang pháp lý rõ ràng, đồng bộ, khả thi; vừa bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước, vừa tạo thuận lợi cho các cơ sở giáo dục, doanh nghiệp, chuyên gia và thí sinh trong tổ chức, chuẩn bị và tham dự các kỳ thi.

Dự thảo đã được Tổ soạn thảo nghiên cứu, thảo luận và tổ chức lấy ý kiến tại khu vực phía Nam. Hội thảo lần này tiếp tục tập trung góp ý về phạm vi điều chỉnh, nguyên tắc và quy trình tổ chức thi; trách nhiệm, thẩm quyền của các cơ quan, đơn vị; các quy định về đề thi, đánh giá, chấm thi, công nhận kết quả; sự tương thích với tiêu chuẩn, thông lệ quốc tế; cùng các điều kiện về cơ sở vật chất, thiết bị, nhân lực, kinh phí và phối hợp giữa các bên để bảo đảm quy định có thể triển khai trong thực tế.

TS. Phan Sỹ Nghĩa, Phó Chủ tịch Thường trực, Tổng Thư ký Hiệp hội Giáo dục Nghề nghiệp Việt Nam, trao đổi tại hội thảo. Ảnh: Bộ GD-ĐT

Thi kỹ năng nghề quốc gia dự kiến tổ chức định kỳ 2 năm một lần

Theo dự thảo Thông tư, hệ thống thi kỹ năng nghề được tổ chức từ cấp cơ sở đến cấp quốc gia; đồng thời quy định việc chuẩn bị, tham dự các kỳ thi kỹ năng nghề ASEAN, châu Á và thế giới. Trong đó, kỳ thi kỹ năng nghề quốc gia do Bộ GD-ĐT chủ trì tổ chức định kỳ hai năm một lần trước năm tổ chức Kỳ thi kỹ năng nghề thế giới; kết quả kỳ thi cấp dưới là một trong những căn cứ lựa chọn thí sinh tham dự kỳ thi cấp cao hơn.

Đáng chú ý, đề thi của mỗi nghề tại kỳ thi kỹ năng nghề quốc gia được xây dựng dựa trên mô tả kỹ thuật và đề thi của nghề đó đã được sử dụng tại kỳ thi kỹ năng nghề quốc tế. Đối với nghề chưa có mô tả kỹ thuật và đề thi quốc tế, Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên hướng dẫn, tổ chức biên soạn và công bố đề thi.

Dự thảo cũng quy định thí sinh dự thi kỹ năng nghề quốc tế là công dân Việt Nam, đáp ứng quy định, quy chế của kỳ thi quốc tế và là người học của cơ sở giáo dục. Ngoài trường hợp đã đoạt giải tại kỳ thi kỹ năng nghề quốc gia, người học không tham dự kỳ thi quốc gia vẫn có thể được cơ sở giáo dục, cơ quan, tổ chức đề cử dự thi quốc tế bằng kinh phí xã hội hóa, tự bảo đảm.

Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội Phạm Xuân Khánh trao đổi tại hội thảo. Ảnh: Bộ GD-ĐT

Một nội dung đáng chú ý khác là chính sách đối với người đạt thành tích. Theo dự thảo, thí sinh là người học đoạt giải tại các kỳ thi trong nước và đoạt huy chương quốc tế được xem xét ưu tiên tuyển dụng làm nhà giáo tại cơ sở giáo dục công lập theo quy định; người đoạt giải quốc gia hoặc huy chương quốc tế được xem xét cộng điểm ưu tiên hoặc tuyển thẳng khi học liên thông lên đại học; người đoạt huy chương tại các kỳ thi kỹ năng nghề quốc tế được công nhận là đại sứ kỹ năng nghề.

Đề xuất mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp, người lao động

Tại hội thảo, các đại biểu thống nhất với sự cần thiết xây dựng Thông tư và tập trung trao đổi về đối tượng tham dự, chuẩn và đề thi, nguồn lực tổ chức, vai trò của doanh nghiệp cũng như cơ chế lựa chọn, huấn luyện thí sinh tham dự các kỳ thi quốc tế.

Một vấn đề được quan tâm là mở rộng sự tham gia của người lao động và doanh nghiệp. Thực tế, thí sinh hiện chủ yếu là học sinh, sinh viên, trong khi lao động trẻ tại doanh nghiệp tham gia còn hạn chế. Từ đó, đại biểu đề xuất nghiên cứu cơ chế để phát hiện, lựa chọn người lao động có kỹ năng nghề cao; tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào xây dựng đề thi, cung cấp thiết bị, công nghệ, chuyên gia và huấn luyện thí sinh.

Liên quan đến đề thi và thiết bị, các đại biểu đề nghị quy định theo hướng tiệm cận chuẩn kỹ năng nghề quốc tế nhưng phù hợp với điều kiện thực tế trong nước; chú trọng chuẩn đầu ra, năng lực thí sinh cần đạt thay vì quy định cứng về nhãn hiệu thiết bị, phần mềm. Một số ý kiến đề xuất sử dụng mô tả kỹ thuật mới nhất của các kỳ thi quốc tế làm căn cứ xây dựng đề thi, bảo đảm cập nhật với sự thay đổi nhanh của công nghệ.

Cùng với đó, nguồn lực cho huấn luyện và tổ chức thi được nhìn nhận là một trong những khó khăn cần tháo gỡ. Việc huy động, sử dụng kinh phí cần được làm rõ; sự phối hợp giữa Nhà nước, cơ sở giáo dục và doanh nghiệp cần được tăng cường, đi cùng hướng dẫn phù hợp về thiết bị, cơ sở vật chất phục vụ huấn luyện và tổ chức thi.

Đối với các kỳ thi quốc tế, nội dung được đặt ra là tiếp tục rà soát thủ tục thành lập đoàn, hỗ trợ thí sinh trong quá trình tham dự; đồng thời xây dựng dữ liệu về năng lực, kết quả thi để tăng kết nối với tuyển dụng và thị trường lao động.

Đại biểu dự hội thảo. Ảnh: Bộ GD-ĐT

Chính sách dành cho người đạt thành tích cao và đội ngũ trực tiếp huấn luyện cũng nhận được sự quan tâm. Theo đó, cần có cơ chế phù hợp trong tuyển dụng, học liên thông đối với thí sinh đạt thành tích cao; đồng thời ghi nhận, có chính sách đối với nhà giáo, chuyên gia trực tiếp huấn luyện thí sinh đạt giải tại các kỳ thi kỹ năng nghề.

Ở góc độ rộng hơn, việc tổ chức các kỳ thi được kỳ vọng không chỉ nhằm lựa chọn, vinh danh những thí sinh xuất sắc mà còn góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, phát triển kỹ năng nghề và chất lượng nguồn nhân lực.

Những góp ý tại hội thảo sẽ là cơ sở để Tổ soạn thảo tiếp tục hoàn thiện dự thảo, bảo đảm tính pháp lý, thống nhất và khả thi; đáp ứng yêu cầu phát triển kỹ năng nghề và hội nhập quốc tế.