Thị phần kiểm định kim cương tại Việt Nam nằm trong tay những doanh nghiệp nào?

Quy mô và năng lực của các phòng giám định nội địa

Hoạt động kiểm định kim cương đóng vai trò mắt xích trọng yếu trong chuỗi giá trị của ngành trang sức nhưng lại là sân chơi của một nhóm nhỏ doanh nghiệp. Sự việc nguyên Giám đốc Công ty TNHH MTV Giám định PNJ (PNJ-Lab) Đặng Ngọc Thảo bị cơ quan chức năng điều tra vì liên quan đến đường dây buôn lậu 28.000 viên kim cương đã làm nổi bật tầm quan trọng của lĩnh vực này. Phía CTCP Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (PNJ) ngay sau đó khẳng định đây là vi phạm pháp luật cá nhân, hoàn toàn không liên quan đến hệ thống vận hành chung của công ty mẹ.

Trên thị trường hiện nay, PNJ-Lab được xem là một trong những đơn vị có quy mô hoạt động lớn nhất. Tiền thân là Trung tâm Giám định PNJ thành lập năm 2010, công ty này cung cấp các dịch vụ giám định đá quý, kim loại quý, khắc laser mã số lên cạnh viên kim cương và cấp chứng thư. Trước khi xảy ra sự việc vi phạm của cá nhân lãnh đạo, PNJ-Lab từng công bố nắm giữ khoảng 70% thị phần giám định kim cương và đá quý trong nước, xử lý hàng chục nghìn sản phẩm mỗi tháng.

Một tổ chức lớn khác có sức ảnh hưởng tương đương là Viện Ngọc học và Trang sức Doji (DojiLab), đơn vị thành viên của Tập đoàn Doji hoạt động từ năm 2009. Đơn vị này thực hiện các dịch vụ giám định kim cương tự nhiên, kim cương nhân tạo, cung cấp chứng thư chi tiết thể hiện các thông số về trọng lượng, màu sắc, độ tinh khiết, giác cắt và dấu hiệu xử lý kỹ thuật đi kèm mã số định danh riêng.

Bên cạnh hai tổ chức trên, Công ty cổ phần Giám định Rồng Vàng - SJC cũng là cái tên lâu năm trên thị trường. Hoạt động từ năm 2004 với tư cách là công ty liên kết của Công ty TNHH MTV Vàng bạc Đá quý Sài Gòn (SJC), doanh nghiệp này chuyên cung cấp dịch vụ giám định, cấp chứng thư và khắc laser mã số nhận diện. Gần đây, thị trường ghi nhận thêm sự xuất hiện của các tổ chức giám định hoạt động độc lập, tiêu biểu như CTCP Giám định GGJ thành lập năm 2023 tại Hà Nội với mô hình phòng kiểm định kết hợp đào tạo ngọc học.

Tiêu chuẩn định giá và vai trò của chứng thư đá quý

Đặc thù của kim cương nằm ở tính độc bản, khác biệt hoàn toàn so với loại tài sản có tính đồng nhất cao như vàng. Giá trị của mỗi viên kim cương được quyết định bởi hệ thống tiêu chuẩn 4C toàn cầu, bao gồm trọng lượng (Carat), màu sắc (Color), độ tinh khiết (Clarity) và giác cắt (Cut). Một sự chênh lệch nhỏ ở bất kỳ tiêu chí nào cũng có thể tạo ra khoảng cách giá trị từ vài chục triệu đến hàng tỷ đồng. Do đó, các phòng giám định phải sử dụng hệ thống thiết bị đo lường chuyên dụng để phân tích và đánh giá chính xác từng thông số kỹ thuật.

Chứng thư giám định được xem như giấy khai sinh của mỗi viên kim cương, ghi nhận chi tiết các đặc tính vật lý và cung cấp một mã số định danh duy nhất. Mã số này thường được khắc laser trực tiếp lên cạnh viên đá để đảm bảo tính minh bạch, loại trừ rủi ro tráo đổi sản phẩm trong quá trình giao dịch. Trên thị trường giao thương, chứng thư là cơ sở pháp lý và kỹ thuật bắt buộc để các bên tiến hành định giá, mua bảo hiểm, cầm cố tài sản hoặc chuyển nhượng.

Giá trị thương mại của một viên kim cương phụ thuộc rất lớn vào uy tín của tổ chức phát hành chứng thư. Đối với các sản phẩm có giá trị cao hoặc phục vụ giao dịch xuyên biên giới, giới kinh doanh đá quý tại Việt Nam thường ưu tiên sử dụng chứng thư từ các viện ngọc học quốc tế như Viện Ngọc học Hoa Kỳ (GIA), Viện Ngọc học Quốc tế (IGI) hay Hội đồng Kim cương Tối cao Bỉ (HRD). Đối với thị trường nội địa, niềm tin của người tiêu dùng đặt trực tiếp vào chất lượng kiểm định của các tổ chức trong nước. Bất kỳ sai phạm hay lỗ hổng nào trong khâu giám định không chỉ gây thiệt hại trực tiếp cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp mà còn làm suy giảm nghiêm trọng niềm tin trên toàn thị trường kim cương.