Thí sinh 'liệu cơm gắp mắm' khi học phí đại học tăng

Trường ĐH đồng loạt tăng học phí

Những năm gần đây học phí ĐH thường được điều chỉnh tăng theo lộ trình khoảng 5-10% mỗi năm, nhằm tiệm cận chi phí đào tạo thực tế và tạo nguồn lực để các trường đầu tư cơ sở vật chất, nâng cao chất lượng giảng dạy và nghiên cứu. Học phí cũng có sự chênh lệch giữa trường công lập, công lập tự chủ tài chính và trường tư thục cũng như giữa các ngành đào tạo trong cùng một trường. Các trường công lập trước đây chủ yếu thu theo một mức trần chung, hiện nay mức thu đã đa dạng hơn theo chương trình và cơ chế tự chủ.

Theo đề án tuyển sinh của Trường ĐH Y Khoa Phạm Ngọc Thạch, mức học phí dự kiến cho năm học 2026-2027 cao nhất lên tới 81 triệu đồng/năm đối với hai ngành Y khoa và Răng-Hàm-Mặt, tăng mạnh so với năm học trước.

Tại Trường ĐH Khoa học Tự nhiên, ĐH Quốc gia TP Hồ Chí Minh, học phí khóa tuyển sinh năm 2026 dự kiến dao động từ 32,6 triệu đồng đến 70 triệu đồng mỗi năm tùy ngành và chương trình đào tạo. Các ngành khoa học cơ bản có mức thấp nhất 32,6 triệu đồng/năm trong khi đó, Khoa học máy tính (chương trình tiên tiến) có học phí cao nhất 70 triệu đồng/năm.

Học phí tăng áp lực kinh tế cho nhiều gia đình và ảnh hưởng đến việc lựa chọn ngành học, trường học của thí sinh.

Mức học phí các ngành ngôn ngữ Anh, ngôn ngữ Pháp, ngôn ngữ Trung Quốc, ngôn ngữ Đức, ngôn ngữ Nhật và ngôn ngữ Hàn Quốc của Trường ĐH Ngoại ngữ, ĐH Quốc gia Hà Nội vào năm 2025 chỉ 38 triệu đồng/năm, năm nay tăng lên 42 triệu đồng. Tương tự, Trường ĐH Việt Nhật, ĐH Quốc gia Hà Nội dự kiến tăng học phí ngành Kỹ thuật xây dựng thêm khoảng 10 triệu đồng, lên mức 35 triệu đồng mỗi năm. Các ngành còn lại của trường giữ mức học phí khoảng 58 triệu đồng/năm.

Trường ĐH Khoa học Tự nhiên, ĐH Quốc gia Hà Nội công bố học phí dự kiến năm học 2026-2027 dao động từ khoảng 19,1 đến 40 triệu đồng, tùy ngành đào tạo, tăng khoảng 2 triệu đồng so với năm trước. Trường ĐH Khoa học và Công nghệ Hà Nội cũng công bố năm học 2026-2027, học phí dự kiến dao động từ khoảng 59-130 triệu đồng mỗi năm, tùy ngành và chương trình đào tạo. So với năm trước, mức thu tăng khoảng 3-5 triệu đồng.

Theo đề án tuyển sinh của ĐH Kinh tế Quốc dân, học phí hệ đại học chính quy tiêu chuẩn đối với khóa tuyển sinh năm 2026 dự kiến từ 20-28 triệu đồng, tăng khoảng 2-3 triệu đồng so với năm trước. Đối với các chương trình tiên tiến, chương trình chất lượng cao, chương trình định hướng ứng dụng hoặc đào tạo bằng tiếng Anh, học phí dự kiến từ 45-70 triệu đồng/năm, cao hơn so với mức 41-65 triệu đồng của khóa tuyển sinh năm 2025.

Trường ĐH Xây dựng thu học phí ĐH chính quy chương trình chuẩn (kỹ sư/kiến trúc sư/cử nhân) trung bình năm học 2026-2027 khoảng 20,9 triệu đồng (thu theo tín chỉ), tăng 2,4 triệu đồng so với năm trước…

Riêng các ĐH tư thục, học phí những năm gần đây mức thu dao động khá rộng, khoảng 20-180 triệu đồng mỗi năm học, tùy chương trình. Đáng chú ý, một số ngành thuộc khối sức khỏe có mức học phí cao, riêng ngành Răng - Hàm - Mặt tại một số trường như Trường ĐH Nguyễn Tất Thành, Trường ĐH Quốc tế Hồng Bàng, Trường ĐH Văn Lang, ĐH Duy Tân, ĐH Phenikaa có học phí từ 150 triệu đến trên 180 triệu đồng/năm…

Tính toán dài hạn thay vì chạy theo trường top, ngành hot

Nhiều phụ huynh cho biết, trước đây việc chọn trường chủ yếu dựa trên uy tín và ngành nghề phù hợp nhưng trong bối cảnh học phí ĐH tăng, yếu tố tài chính đã trở thành một trong những tiêu chí quan trọng hàng đầu. Không ít gia đình buộc phải tính toán lại kế hoạch, thậm chí khuyên con em lựa chọn những trường có mức học phí “dễ thở” hơn.

Chị Nguyễn Thúy Hiệp, phụ huynh có con đang học lớp 12 tại Hà Nội chia sẻ: "Trong bối cảnh học phí đại học tăng, gia đình tôi luôn động viên con lựa chọn ngành học phù hợp với năng lực và điều kiện kinh tế của gia đình. Học phí cao hơn đồng nghĩa với việc phụ huynh và học sinh phải cân nhắc kỹ lưỡng, tính toán dài hạn chứ không thể chọn trường theo ngành hot hay tâm lý đám đông".

Ngay cả học sinh cũng có xu hướng lựa chọn ngành học và cơ sở đào tạo dựa trên sự cân đối giữa năng lực, đam mê và điều kiện kinh tế. Nhiều em không còn chạy theo “trường top” bằng mọi giá, mà chuyển hướng sang các trường phù hợp hơn với khả năng chi trả của gia đình. Không chỉ vậy, xu hướng chọn ngành “thực dụng” cũng ngày càng rõ nét. Các ngành có khả năng tìm việc làm nhanh, thu nhập ổn định sau tốt nghiệp được nhiều thí sinh ưu tiên, nhằm sớm giảm gánh nặng tài chính cho gia đình.

Cần mở rộng các chương trình học bổng, tín dụng ưu đãi để hỗ trợ người học khi học phí tăng.

TS Lê Viết Khuyến, Phó Chủ tịch Hiệp hội các trường đại học, cao đẳng Việt Nam cho rằng, ở góc độ các cơ sở đào tạo, việc tăng học phí là một phần trong lộ trình tất yếu để nâng cao chất lượng giáo dục. Tuy nhiên, với các trường ĐH công lập, học phí chỉ là một phần của chi phí đào tạo. Thực tế chi phí đào tạo đến từ các nguồn gồm ngân sách nhà nước, các hoạt động nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ... và học phí.

Cũng theo TS Lê Viết Khuyến, để giảm bớt gánh nặng kinh tế cho người học, nhất là các đối tượng yếu thế, các trường ĐH cần đa dạng nguồn thu, mở rộng, tìm kiếm các nguồn kinh phí ngoài học phí để hướng tới hỗ trợ người học. Cơ quan quản lý nhà nước cũng cần có biện pháp kiểm soát việc tăng học phí, đảm bảo tính đủ, tính đúng chứ không thể "thả nổi" cho các trường. Bởi nếu học phí tăng vượt quá khả năng của nhiều gia đình thì dù đam mê đến mấy, người học cũng không gánh nổi học phí. Điều này sẽ không đảm bảo công bằng xã hội.

TS Lê Viết Khuyến cũng lưu ý thí sinh, khi chọn ngành, chọn trường nên tiếp cận thông tin tuyển sinh một cách đầy đủ, từ mức học phí, chương trình đào tạo đến cơ hội việc làm sau tốt nghiệp. Việc lựa chọn ngành học, trường học không nên chỉ dựa trên xu hướng hay danh tiếng của trường mà cần cân nhắc khả năng học tập và điều kiện kinh tế của gia đình để "liệu cơm gắp mắm". Ngoài ra, các em cũng nên chủ động tìm hiểu các chương trình học bổng, chính sách tín dụng và hỗ trợ sinh viên để có thêm cơ hội theo đuổi ước mơ của mình.

Huyền Thanh