Thi tốt nghiệp THPT 2026: Chuẩn bị sớm, siết gian lận công nghệ cao

Ngày 10-4, Bộ GD&ĐT tổ chức hội nghị tập huấn công tác tổ chức thi và kiểm tra kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.

Bối cảnh thuận lợi nhưng tuyệt đối không chủ quan

Thứ trưởng Thường trực Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng nhận định kỳ thi tốt nghiệp THPT là sự kiện có quy mô lớn, diễn ra trên phạm vi toàn quốc với khoảng 1 triệu học sinh và 200.000 cán bộ, giáo viên cùng các lực lượng tham gia. Tính chất rộng lớn của kỳ thi luôn nhận được sự quan tâm đặc biệt từ toàn xã hội.

Nhìn lại năm 2025, kỳ thi được tổ chức trong quá trình hệ thống hành chính chuyển sang hai cấp, sáp nhập các Sở GD&ĐT, khiến nhiều cán bộ quản lý còn tâm tư. Kỳ thi năm ngoái cũng phải dành cho hai đối tượng gồm thí sinh học chương trình 2006 và chương trình 2018, mang lại không ít gian nan.

Thứ trưởng Thường trực Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng phát biểu tại hội nghị. Ảnh: TT

Tuy nhiên, nhờ bám sát chỉ đạo, kỳ thi năm 2025 đã thành công và được Chính phủ, xã hội đánh giá cao. Từ thực tiễn tổ chức thành công kỳ thi năm 2025 trong bối cảnh nhiều khó khăn và chuyển giao, Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng đúc kết lại 5 nhiệm vụ, đồng thời cũng là 5 bài học kinh nghiệm cốt lõi trong quá trình lãnh đạo, chỉ đạo kỳ thi:

Thứ nhất, công tác lãnh đạo, chỉ đạo phải hết sức sâu sát, quyết liệt và thường xuyên.
Thứ hai, công tác chuẩn bị phải được tiến hành hết sức chu đáo, từ sớm, từ xa. Việc tổ chức hội nghị tập huấn sớm ngay từ thời điểm này chính là bước khởi đầu thiết thực nhất để chuẩn bị cho kỳ thi.
Thứ ba, các lực lượng tham gia kỳ thi phải nắm vững chuyên môn, nghiệp vụ và chỉ đạo sâu sát về mặt chuyên môn.
Thứ tư, công tác phối hợp phải đảm bảo tính đồng bộ. Kỳ thi diễn ra với quy mô rất lớn trên phạm vi toàn quốc (với khoảng 5.000 điểm thi), lực lượng tham gia đông nhất là ngành giáo dục, sau đó đến lực lượng công an (đặc biệt là A03), y tế, điện lực, giao thông... Điều này đòi hỏi sự phối hợp phải nhịp nhàng, đảm bảo rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ sản phẩm và rõ thời gian.
Thứ năm, công tác truyền thông phải hiệu quả, tạo ra những thông tin minh bạch, kịp thời đến tất cả các chủ thể tham gia kỳ thi và toàn xã hội.

Bước sang năm 2026, ông Thưởng nhận định công tác tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT có nhiều thuận lợi hơn khi bộ máy 34 Sở GD&ĐT đã ổn định. Năm nay cũng chỉ còn duy nhất một đối tượng dự thi theo chương trình 2018. Dù vậy, ông Thưởng quán triệt tinh thần xuyên suốt là tuyệt đối không được chủ quan, phải chuẩn bị kỹ lưỡng từ sớm.

Giữ ổn định, giảm tải thủ tục

GS.TS Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD&ĐT), nhấn mạnh thông điệp của năm 2026 đối với kỳ thi tốt nghiệp THPT là "giữ ổn định", với quy mô dự đoán tương tự năm 2025 là trên 1 triệu thí sinh. Tuy nhiên, bối cảnh tổ chức có nhiều khác biệt khi 34 tỉnh thành đã sáp nhập xong, bộ máy thanh tra chuyển về Thanh tra Chính phủ và Thanh tra tỉnh.

Thông tư 13 sửa đổi, thay thế một phần Thông tư 24 của Bộ GD&ĐT cũng mang đến nhiều điều chỉnh, trong đó nhấn mạnh 100% các khâu trước, trong và sau kỳ thi đều cần tổ chức kiểm tra.

Cạnh đó, kỳ thi năm nay cũng giảm tải thủ tục cho thí sinh thông qua việc tích hợp giấy báo dự thi với thẻ dự thi, giấy chứng nhận kết quả thi với giấy công nhận tốt nghiệp (từ 4 loại giấy tờ rút gọn xuống còn 2 loại). Công tác chấm phúc khảo nghiêm ngặt hơn khi buộc phải có sự hội ý giữa hội đồng chấm ban đầu và hội đồng phúc khảo khi có sự chênh lệch điểm.

Dù có nhiều điểm sáng, ông Chương cũng thẳng thắn chỉ ra các hạn chế từ năm 2025 cần khắc phục như thiếu sót trong khâu in sao đề, tâm lý chủ quan khi coi thi dẫn đến vi phạm quy chế, vẫn còn bài thi thay đổi điểm sau phúc khảo. Đặc biệt, do sáp nhập tỉnh, nhiều địa phương (như TP.HCM, Ninh Bình) có quy mô thí sinh tăng vọt, đòi hỏi phương án bảo mật, in sao và vận chuyển đề thi phải được lên kế hoạch rất kỹ.

Đáng chú ý, ông Chương cho biết Bộ GD&ĐT đang khẩn trương thử nghiệm kỳ thi trên máy tính ở một số khâu tại một số địa phương, chuẩn bị Đề án trình Chính phủ cho lộ trình năm 2027 đã được luật hóa. Bộ đề nghị các cơ sở giáo dục nghiên cứu kỹ để chuẩn bị đầu tư cơ sở vật chất và đổi mới phương pháp đánh giá.

Báo động gian lận AI, kiên quyết xử lý hình sự việc lộ đề

Cũng tại hội nghị, Đại tá Nguyễn Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục An ninh chính trị nội bộ A03 (Bộ Công an), đánh giá kỳ thi tốt nghiệp THPT luôn tiềm ẩn nguy cơ tiêu cực, ảnh hưởng đến an ninh trật tự và an ninh lĩnh vực giáo dục.

Điển hình trong năm 2025, có 39 thí sinh bị đình chỉ thi do sử dụng điện thoại, trong đó 5 thí sinh dùng điện thoại chụp ảnh, gửi đề thi ra ngoài và chỉ bị phát hiện khi hình ảnh lan truyền trên mạng ở buổi thi tiếp theo. Dư luận cũng từng phản ánh nghi vấn về điểm số cao bất thường ở một số địa phương.

Lực lượng công an phải huy động khoảng 15.000 cán bộ, chiến sĩ tham gia bảo vệ 2.500 điểm thi.

Đại tá Nguyễn Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục An ninh chính trị nội bộ A03 (Bộ Công an). Ảnh: TT

Đặc biệt, Đại tá Tuấn cảnh báo tình trạng gian lận bằng thiết bị công nghệ cao và công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) đang diễn biến phức tạp, mua bán công khai trên các diễn đàn, mạng xã hội. Các thiết bị ngụy trang ngày càng tinh vi dưới dạng cúc áo, gọng kính, nhẫn, đồng hồ, hay tai nghe siêu nhỏ nhét sâu vào màng nhĩ, có khả năng kết nối tự động, truyền hình ảnh và nhận đáp án bằng giọng nói trong vài giây.

"Các ứng dụng AI đặt máy chủ ở nước ngoài với đội ngũ giải đề hùng hậu gây khó khăn lớn cho cơ quan chức năng", ông Tuấn nhấn mạnh.

Trong năm 2025, cơ quan Công an đã phải khởi tố các trường hợp học sinh vô ý hoặc cố ý làm lộ đề thi để răn đe chung. "Tuyệt đối không che giấu, chậm trễ trao đổi thông tin khi xảy ra sự cố vi phạm bảo vệ bí mật Nhà nước" là yêu cầu kiên quyết từ Cục A03 đối với các địa phương.

Đại diện A03 cũng kiến nghị thí điểm áp dụng thiết bị nhận dạng căn cước công dân và máy quét an ninh cầm tay tại các điểm thi có nguy cơ cao. Lực lượng PA03 sẽ rà soát không gian mạng để triệt phá các đường dây mua bán thiết bị gian lận từ sớm.

Tổ chức tập kết thí sinh vùng cao

Tại hội nghị, đại diện các Sở GD&ĐT cũng chia sẻ những phương án tổ chức mang tính thực tiễn cao, đặc biệt sau đợt sáp nhập hành chính.

Ông Đỗ Minh Tâm, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Lào Cai, cho biết sau khi sáp nhập Lào Cai và Yên Bái, toàn tỉnh dự kiến có xấp xỉ 20.000 thí sinh tại 58 điểm thi thuộc 39 xã, phường.

Đối diện với đặc thù địa bàn miền núi chia cắt, kinh nghiệm của tỉnh là phải tổ chức tập kết thí sinh ở xa về điểm thi từ sớm. "Chẳng hạn như năm nay, chiều mùng 9-6 là phải tiến hành tập kết các thí sinh ở xa về điểm thi nhằm đảm bảo không để thí sinh nào phải bỏ thi vì thiên tai, bão lũ. Tỉnh cũng có chính sách hỗ trợ 500.000 đồng/em cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn tham gia kỳ thi", ông Tâm cho hay.

Về phía địa bàn đô thị đông đúc, ông Nguyễn Văn Phong, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT TP.HCM, thông tin kỳ thi 2025 diễn ra dưới áp lực rất lớn sau khi TP.HCM mới được thành lập, đẩy tổng số thí sinh dự thi lên tới hơn 131.000 em.

Rút kinh nghiệm để kỳ thi 2026 thành công, đại diện Sở GD&ĐT TP.HCM đặc biệt siết chặt khâu nhân sự. Theo ông Phong, trong thời gian tổ chức kỳ thi, địa phương gần như nói "không" với việc giải quyết cho đi nước ngoài hay nghỉ phép tự do. Cụ thể, Sở đã ban hành công văn tăng cường quản lý xuất cảnh nhằm hạn chế tình trạng giáo viên đi du lịch hè ồ ạt dẫn đến thiếu hụt nhân sự coi thi.

Đại diện TP.HCM cũng kiến nghị Bộ GD&ĐT cần nâng cấp phần mềm quản lý thi để xử lý đồng thời lượng lớn thí sinh trong giờ cao điểm. Đối với phần mềm quản lý bài thi tự luận và chấm thi trắc nghiệm, cần cải thiện tính năng nhập dữ liệu, tăng tốc độ đối soát, tối ưu đọc ảnh, giảm thiểu lỗi nhận dạng và bổ sung cán bộ kỹ thuật chuyên trách hỗ trợ địa phương xử lý sự cố.

Tuyệt đối không để thí sinh bỏ thi vì trắc trở đi lại, ăn ở

Phát biểu kết luận tại hội nghị, Thứ trưởng thường trực Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng đánh giá cao sự chủ động của các địa phương trong công tác tham mưu, chuẩn bị từ sớm, từ xa.

Tuy nhiên, để kỳ thi diễn ra an toàn, nghiêm túc và đúng quy chế, Thứ trưởng lưu ý các địa phương cần bám sát một số nhóm nhiệm vụ trọng tâm.

1. Không để bất cứ học sinh nào bị bỏ lại

Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng nhấn mạnh, yêu cầu tiên quyết là phải đảm bảo tuyệt đối an toàn cho kỳ thi. Các địa phương, điểm thi phải tạo mọi điều kiện tối đa, tuyệt đối không để bất cứ học sinh nào vì hoàn cảnh khó khăn, trắc trở giao thông hay điều kiện ăn ở tại vùng sâu, vùng xa, vùng mưa bão mà không thể dự thi. "Đó là sự nỗ lực, đánh đổi bằng cả 12 năm đèn sách của các em," Thứ trưởng lưu ý.

Về công tác chuyên môn, lãnh đạo Bộ GD&ĐT yêu cầu các Sở GD&ĐT chỉ đạo các trường hoàn thành chương trình ôn tập, đa dạng hóa phương thức giảng dạy. Đáng chú ý, các cơ sở giáo dục cần tổ chức thi thử chất lượng ít nhất 2 lần để đánh giá tiến bộ của học sinh. Việc tổ chức thi thử phải diễn ra nghiêm túc với tinh thần làm bài thật, ra đề thật, chấm thật, nhằm rèn luyện cho cả học sinh và giáo viên sát với bối cảnh thực tế.

2. Chấn chỉnh "chấm nương tay", siết kỷ luật phòng thi

Nêu lại thực tế có 39 thí sinh vi phạm quy chế trong kỳ thi năm ngoái (chủ yếu do sử dụng điện thoại), ông Thưởng yêu cầu phải đặc biệt chú trọng yếu tố con người. Ông nhìn nhận thẳng thắn: "Nếu cán bộ coi thi bao quát tốt, làm hết trách nhiệm thì thí sinh không có cơ hội vi phạm. Việc để lọt điện thoại vào phòng thi, phát tán đề ra ngoài có thể dẫn đến hậu quả bị xử lý hình sự, tước đi tương lai của các em. Mục tiêu năm nay là phải giảm tối đa số ca vi phạm quy chế".

Về công tác chấm thi, Thứ trưởng chỉ ra hiện tượng một số nơi có điểm chấm môn tự luận (Ngữ văn) cao bất thường. Bộ GD&ĐT đã yêu cầu các đơn vị này giải trình. "Việc chấm thi nương tay để lấy thành tích cho trường, cho Sở là không thể chấp nhận, làm mất đi sự công bằng của kỳ thi", ông Thưởng nói. Trong thời gian tới, Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD&ĐT) sẽ tiếp tục rà soát chặt chẽ tình trạng này.

Liên quan đến thanh tra, kiểm tra, đoàn công tác của Bộ sẽ làm việc với cơ sở trên tinh thần đồng hành, kiến tạo và hỗ trợ. Mục đích là giúp địa phương phát hiện thiếu sót để khắc phục kịp thời, tuyệt đối không gây khó dễ hay tạo thêm áp lực.

Lãnh đạo Bộ cũng hoan nghênh 11 Sở GD&ĐT đã sớm tham mưu thành lập Ban Chỉ đạo thi cấp tỉnh, đồng thời đôn đốc 12 tỉnh/thành phố còn lại khẩn trương hoàn thành báo cáo trình UBND tỉnh. Công tác chỉ đạo phải được hiện thực hóa bằng văn bản thay vì "hô hào bằng khẩu lệnh". Mọi khâu phối hợp phải tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc: Rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm và rõ sản phẩm.

3. Hướng tới "ngày hội trưởng thành" của học sinh

Về công tác truyền thông, Thứ trưởng đề nghị cần thông tin chủ động, đúng thời điểm và đối tượng, giúp thí sinh nhận thức rõ hậu quả pháp lý nghiêm trọng của việc làm lọt, lộ đề thi.

Tuy nhiên, cần tránh truyền thông thái quá làm không khí kỳ thi trở nên nặng nề. Hãy hướng tới thông điệp xem kỳ thi như một "ngày hội trưởng thành" của học sinh sau 12 năm học, nơi toàn xã hội cùng chung tay đồng hành và chăm lo.

Bên cạnh đó, lãnh đạo Bộ quán triệt cơ quan quản lý không được né tránh báo chí. Cần có thái độ cầu thị, tiếp nhận mọi phản ánh (kể cả những tin tức tiêu cực hay nghi vấn lộ đề) để khẩn trương xác minh, xử lý. Đồng thời, lãnh đạo Bộ GD&ĐT mong muốn báo chí tiếp tục lan tỏa những câu chuyện đẹp, nhân văn diễn ra trong suốt kỳ thi.

Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm nay diễn ra trong hai ngày 11 và 12-6, sớm hơn nửa tháng so với mọi năm. Thí sinh đăng ký dự thi từ ngày 24-4 đến 17 giờ ngày 5-5. Kết quả thi dự kiến được công bố ngày 1-7.