Thi tốt nghiệp THPT 2026: Thí sinh gian lận có thể bị xử lí hình sự

Phóng viên Tiền Phong có cuộc trao đổi với GS.TS Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD&ĐT), về các giải pháp siết kỉ cương trường thi, bảo đảm sự công bằng cho thí sinh.

Nhận diện gian lận mới

Thưa ông, hiện nay việc sử dụng AI và các thiết bị công nghệ cao để gian lận thi cử ngày càng tinh vi. Ngành giáo dục đã chuẩn bị những biện pháp nào để nhận diện và ngăn chặn, đặc biệt là việc phối hợp với Bộ Công an?

Phải thẳng thắn nhìn nhận, nguy cơ gian lận bằng công nghệ cao và AI hiện nay là vấn đề Bộ GD&ĐT đặc biệt quan tâm trong công tác tổ chức kì thi tốt nghiệp THPT. Các thiết bị gian lận ngày càng tinh vi, nhỏ gọn, rất khó phát hiện bằng mắt thường. Trong khi đó, các công cụ AI có thể hỗ trợ giải đề trong thời gian rất ngắn nếu đề thi vô tình bị lọt ra ngoài.

Để chủ động ngăn chặn, Bộ GD&ĐT đã yêu cầu các Sở GD&ĐT thực hiện ngay một số nhiệm vụ trọng tâm:

Đầu tiên là công tác tuyên truyền, phổ biến cho 100% cán bộ, giáo viên tham gia công tác thi và thí sinh dự thi nắm rõ tính chất nghiêm trọng của vấn đề. Đề thi tốt nghiệp THPT là tài liệu bí mật nhà nước độ “tối mật”. Việc sử dụng điện thoại di động, thiết bị công nghệ cao, công cụ AI hoặc bất cứ hành vi nào nhằm gian lận, làm lộ, lọt, phát tán đề thi trong thời gian bảo mật sẽ để lại hậu quả vô cùng nghiêm trọng. Thí sinh vi phạm không chỉ bị đình chỉ thi ngay lập tức mà còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.

Quan điểm của Bộ GD&ĐT là bảo đảm kì thi diễn ra nghiêm túc, công bằng, khách quan và an toàn tuyệt đối. Công tác bảo mật tiếp tục được siết chặt ở tất cả các khâu từ ra đề, in sao, vận chuyển, coi thi đến chấm thi.

Tại những địa bàn điểm nóng hoặc phòng thi có nguy cơ cao, giải pháp kiểm soát trực tiếp sẽ được triển khai thế nào để không gây áp lực cho thí sinh, thưa ông?

Đối với những địa bàn, điểm thi hoặc phòng thi được đánh giá có nguy cơ cao xảy ra tình trạng thí sinh sử dụng thiết bị công nghệ cao để gian lận, các hội đồng thi có thể tăng cường sử dụng thiết bị quét an ninh cầm tay để kiểm soát thí sinh trước khi vào phòng thi.

Tuy nhiên, quá trình triển khai cần phối hợp chặt chẽ với lực lượng công an để tập huấn kĩ năng sử dụng thiết bị cho cán bộ coi thi. Mục tiêu là phải đảm bảo hiệu quả thiết thực, văn minh và tuyệt đối không làm mất thời gian, gây áp lực hay căng thẳng tâm lí cho thí sinh. Chúng tôi cần thông tin, tuyên truyền rõ để phụ huynh và học sinh hiểu đây là biện pháp cần thiết nhằm bảo vệ sự công bằng của kì thi, bảo vệ quyền lợi chính đáng của các em và hỗ trợ cán bộ coi thi hoàn thành nhiệm vụ.

Chuẩn hóa đề thi để ngăn chặn gian lận từ gốc

Nhiều người cho rằng, cấu trúc đề thi có độ phân hóa tốt cũng là một cách hạn chế gian lận. Thưa ông, Bộ GD&ĐT có giải pháp gì trong xây dựng ngân hàng câu hỏi và ma trận đề thi năm nay?

Chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về việc xây dựng đề thi bảo đảm chất lượng, có độ phân hóa phù hợp với mục đích của kì thi là yêu cầu rất quan trọng đối với công tác khảo thí hiện nay. Kì thi tốt nghiệp THPT có 3 mục tiêu quan trọng. Trước hết là xét công nhận tốt nghiệp. Tiếp đến là đánh giá diện rộng về chất lượng dạy và học và đối sánh kết quả lẫn nhau. Cuối cùng là cung cấp dữ liệu xét tuyển sinh của các trường đại học. Năm nay, quy chế tuyển sinh quy định 15 điểm/3 môn tổ hợp xét tuyển mới đủ điều kiện xét tuyển sinh ĐH.

Thí sinh thi tốt nghiệp THPT 2025. Ảnh: Đức Nguyễn

Vì vậy, trên tinh thần bám sát Chương trình giáo dục phổ thông 2018, Bộ tiếp tục xây dựng đề thi bảo đảm các câu hỏi ở mức độ phù hợp để xét tốt nghiệp, đồng thời tăng cường các câu hỏi có tính phân hóa nhằm hỗ trợ các trường đại học tuyển sinh.

Bộ chú trọng khâu thử nghiệm, phân tích dữ liệu khảo thí và hoàn thiện ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa. Khi đề thi có tính khoa học, độ tin cậy và sự ổn định cao, kết quả thi sẽ phản ánh sát năng lực thực chất của học sinh, từ đó triệt tiêu bớt động lực gian lận.

Năm nay, việc đăng kí dự thi trực tiếp tục được triển khai toàn diện trên hệ thống THPT số. Để đảm bảo an toàn hệ thống và tránh tình trạng trục trặc kĩ thuật, hạ tầng công nghệ đã được chuẩn bị ra sao, thưa ông?

Công tác đăng kí dự thi và quản lí kì thi năm nay tiếp tục được đẩy mạnh theo hướng ứng dụng công nghệ thông tin, giảm thủ tục hành chính. Nhiều loại giấy tờ tiếp tục được tích hợp, dữ liệu được xử lý tự động trên hệ thống quản lý thi thay cho nhiều khâu thủ công trước đây.

Để tránh tình trạng quá tải trong giai đoạn cao điểm, Bộ GD&ĐT đã phối hợp với các đơn vị kĩ thuật rà soát, nâng cấp hạ tầng hệ thống, tăng cường năng lực xử lí dữ liệu và đường truyền.

GS.TS Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng, Bộ GD&ĐT Ảnh: Nghiêm Huê

Bộ cũng yêu cầu các địa phương bố trí lực lượng hỗ trợ trực tiếp cho học sinh trong quá trình đăng kí, đặc biệt ở khu vực vùng sâu, vùng xa hoặc nơi điều kiện tiếp cận công nghệ còn hạn chế. Mục tiêu tối thượng là tạo thuận lợi tối đa cho thí sinh, đồng thời bảo đảm toàn bộ hệ thống vận hành an toàn, ổn định, thông suốt và bảo mật trên phạm vi toàn quốc.