Thị trường carbon: Cơ hội cho Việt Nam “hút” dòng vốn xanh quốc tế

Tại sự kiện bên lề “Thúc đẩy thị trường carbon Việt Nam: Minh bạch, hiệu quả và hợp tác quốc tế” được tổ chức trong Gian hàng Việt Nam tại COP31, ngày 13/11/2026, ông Bùi Đức Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết phát triển thị trường carbon là một trong những giải pháp để Việt Nam thực hiện các cam kết quốc gia về ứng phó với biến đổi khí hậu cũng như mục tiêu đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

Đây không chỉ là công cụ quản lý phát thải mà tạo động lực để doanh nghiệp đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và đầu tư vào các giải pháp giảm phát thải.

Việt Nam đang tích cực phát triển thị trường carbon. Ảnh minh họa.

Với ý nghĩa đó, Việt Nam đã khẩn trương hoàn thiện thể chế và xây dựng hạ tầng thị trường. Trong giai đoạn 2025 - 2026, Chính phủ đã phê duyệt tổng hạn ngạch phát thải thí điểm khoảng 511 triệu tấn CO₂ tương đương, phân bổ cho 110 cơ sở thuộc các ngành nhiệt điện, sản xuất sắt thép và xi măng.

Sau gần 5 tháng vận hành (từ ngày 29/6/2026), sàn ghi nhận lượng giao dịch còn hạn chế, với 1.310 tấn CO2e (tương đương khoảng 7 giao dịch và tổng giá trị gần 175 triệu đồng). Giai đoạn thí điểm hệ thống trao đổi hạn ngạch phát thải khí nhà kính (ETS) dự kiến kéo dài đến hết năm 2028.

Ông Bùi Đức Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), tại sự kiện bên lề “Thúc đẩy thị trường carbon Việt Nam: Minh bạch, hiệu quả và hợp tác quốc tế” được tổ chức trong Gian hàng Việt Nam tại COP31.

Ông Bùi Đức Hiếu cho biết thêm, trong giai đoạn này, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống đo đạc, báo cáo và thẩm định (MRV), nâng cao năng lực và mức độ sẵn sàng tham gia của doanh nghiệp.

Theo ông John Robert Cotton, Giám đốc Chương trình đối tác chuyển dịch năng lượng Đông Nam Á (ETP) thuộc Văn phòng dịch vụ dự án Liên Hợp Quốc (UNOPS), thị trường carbon là công cụ tài chính, bổ trợ cho mục tiêu phát thải ròng bằng 0 của Việt Nam.

Lộ trình hướng tới mục tiêu giảm phát thải về 0 vào 2050 đòi hỏi lượng vốn đầu tư lớn, ngoài nguồn ngân sách.

Ông John cho rằng việc định giá carbon góp phần giải quyết bài toán trên theo 03 cách.

Thứ nhất, định giá carbon đưa chi phí phát thải vào bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp. Qua đó hoạt động giảm phát thải trở thành một quyết định đầu tư thay vì chỉ là yêu cầu tuân thủ quy định.

Thứ hai, từ năm 2029, khi cơ chế đấu giá hạn ngạch bắt đầu áp dụng, thị trường sẽ tạo ra nguồn thu cho ngân sách nhà nước, có thể được tái đầu tư vào các hoạt động giảm phát thải trong công nghiệp.

Thứ ba, thông qua Điều 6 của Thỏa thuận Paris, thị trường mở ra cơ hội tiếp cận nguồn vốn quốc tế xanh cho những dự án.

"Thị trường carbon sẽ giải quyết bài toán thiếu hụt nguồn lực tài chính, huy động dòng vốn ngoài ngân sách để thực hiện các cam kết khí hậu dài hạn", chuyên gia ETP phân tích.

Theo quy định cập nhật về kiểm kê khí nhà kính của Việt Nam, 2.441 cơ sở có trách nhiệm thực hiện kiểm kê khí nhà kính cho thấy tầm quan trọng của việc bảo đảm chất lượng dữ liệu, tăng cường năng lực kỹ thuật và báo cáo.

Mặt khác, trong bối cảnh phát triển thị trường carbon đang được các quốc gia khác trong khu vực quan tâm và phát triển như một công cụ quan trọng để giảm phát thải hiệu quả và huy động tài chính khí hậu, Việt Nam cần nâng cao mức độ sẵn sàng, chủ động tham gia hợp tác với các bên mua, nhà đầu tư và đối tác quốc tế trên thị trường carbon toàn cầu.

Cũng tại sự kiện bên lề Hội nghị COP31, phía UNDP công bố cổng thông tin thị trường carbon Việt Nam, công khai thông tin chính sách, lượng hạn ngạch, tín chỉ, cơ sở được phân bổ và hoạt động giao dịch trên thị trường. Việc minh bạch thông tin giúp doanh nghiệp, nhà đầu tư và các bên liên quan tiếp cận, tìm hiểu thị trường.

Hội nghị COP31 được tổ chức tại Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ, trong thời gian từ ngày 09-20/11/2026. Việt Nam tham dự hội nghị lần này với nhiều sự kiện, trong đó có phiên đối thoại chiến lược ứng phó với biến đổi khí hậu trong kỷ nguyên mới và lễ công bố sáng kiến mới tại COP31.