Thị trường chứng khoán điều chỉnh ngắn hạn, triển vọng trung hạn vẫn tích cực

Tăng trưởng kinh tế duy trì tích cực nhưng động lực chưa đồng đều

Theo Báo cáo Chiến lược Thị trường tháng 3/2026 của SSI Research vừa công bố cho thấy, những số liệu kinh tế vĩ mô đầu năm 2026 khẳng định nền kinh tế Việt Nam vẫn đang duy trì đà phục hồi tương đối vững chắc. Tuy nhiên, sự phục hồi này không diễn ra đồng đều giữa các khu vực của nền kinh tế, phản ánh quá trình tái cân bằng tăng trưởng vẫn đang tiếp tục diễn ra.

Trước hết, khu vực sản xuất tiếp tục đóng vai trò là động lực tăng trưởng chủ đạo. Chỉ số sản xuất công nghiệp trong hai tháng đầu năm ghi nhận mức tăng hơn 10% so với cùng kỳ, trong đó ngành chế biến – chế tạo tiếp tục dẫn dắt với mức tăng cao hơn nữa. Điều này cho thấy nhu cầu từ các thị trường xuất khẩu vẫn duy trì tương đối ổn định, đồng thời các ngành sản xuất chủ lực của Việt Nam vẫn giữ được năng lực cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Sự cải thiện của hoạt động sản xuất cũng phản ánh một xu hướng đáng chú ý: khu vực doanh nghiệp đang tăng cường nhập khẩu nguyên vật liệu để chuẩn bị cho chu kỳ sản xuất mới. Điều này thường được xem là tín hiệu sớm cho thấy kỳ vọng về nhu cầu thị trường trong thời gian tới.

Ở chiều tích cực khác, đầu tư tiếp tục là trụ cột quan trọng của tăng trưởng kinh tế. Tiến độ giải ngân đầu tư công được cải thiện rõ rệt, đặc biệt trong các dự án hạ tầng quy mô lớn. Việc đẩy nhanh đầu tư công không chỉ giúp kích thích tổng cầu trong ngắn hạn mà còn tạo nền tảng cho năng lực tăng trưởng dài hạn của nền kinh tế.

Bên cạnh đó, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vẫn duy trì xu hướng tăng, cho thấy niềm tin của nhà đầu tư quốc tế đối với triển vọng kinh tế Việt Nam chưa hề suy giảm. Trong bối cảnh nhiều nền kinh tế trên thế giới đang đối mặt với sự bất định gia tăng, việc Việt Nam vẫn thu hút được dòng vốn FDI ổn định là một tín hiệu tích cực về sức hấp dẫn của môi trường đầu tư.

Tuy nhiên, nếu nhìn vào bức tranh tổng thể, một điểm đáng lưu ý là cầu tiêu dùng nội địa vẫn phục hồi chậm hơn so với kỳ vọng. Tăng trưởng doanh thu bán lẻ trong hai tháng đầu năm chỉ ở mức khiêm tốn so với giai đoạn trước. Điều này phản ánh tâm lý thận trọng của người tiêu dùng trong bối cảnh chi phí sinh hoạt vẫn ở mức cao và thu nhập thực tế chưa cải thiện rõ rệt.

Sự khác biệt giữa khu vực sản xuất và tiêu dùng cho thấy nền kinh tế Việt Nam vẫn đang phụ thuộc khá lớn vào động lực từ xuất khẩu và đầu tư. Để tăng trưởng trở nên bền vững hơn, việc thúc đẩy cầu nội địa sẽ là yếu tố quan trọng trong giai đoạn tới.

Cú sốc giá năng lượng: Rủi ro vĩ mô lớn nhất trong ngắn hạn

Trong bối cảnh kinh tế trong nước đang duy trì trạng thái phục hồi, một yếu tố bên ngoài đang nổi lên như rủi ro vĩ mô lớn nhất trong ngắn hạn: cú sốc giá năng lượng toàn cầu.

Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, đặc biệt liên quan đến xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran, đã khiến thị trường dầu mỏ toàn cầu biến động mạnh. Những lo ngại về khả năng gián đoạn nguồn cung, đặc biệt tại eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển chiến lược của dầu thô thế giới – đã khiến giá dầu tăng mạnh chỉ trong thời gian ngắn.

Diễn biến này nhanh chóng truyền dẫn tới thị trường trong nước. Giá xăng dầu bán lẻ tại Việt Nam đã có những đợt điều chỉnh tăng đáng kể trong thời gian gần đây, phản ánh tác động trực tiếp từ biến động của giá dầu thế giới.

Đối với nền kinh tế, cú sốc giá năng lượng thường tác động thông qua ba kênh chính.

Thứ nhất là kênh lạm phát. Khi giá nhiên liệu tăng, chi phí vận tải và logistics sẽ gia tăng, kéo theo sự tăng giá của nhiều loại hàng hóa và dịch vụ khác. Điều này có thể khiến lạm phát tiến gần hơn tới ngưỡng mục tiêu của Chính phủ.

Thứ hai là kênh chi phí sản xuất. Nhiều ngành công nghiệp phụ thuộc vào năng lượng hoặc nguyên liệu liên quan đến dầu mỏ sẽ phải đối mặt với chi phí đầu vào tăng lên, từ đó ảnh hưởng tới biên lợi nhuận của doanh nghiệp.

Thứ ba là kênh tâm lý thị trường. Biến động mạnh của giá năng lượng thường làm gia tăng sự thận trọng của cả doanh nghiệp lẫn nhà đầu tư, qua đó có thể ảnh hưởng tới các quyết định đầu tư và tiêu dùng.

Tuy vậy, các phân tích cho thấy tác động của cú sốc năng lượng lần này đối với tăng trưởng kinh tế Việt Nam có thể ở mức vừa phải. Nền kinh tế vẫn đang có những yếu tố nền tảng vững chắc, bao gồm sự phục hồi của sản xuất, sự ổn định của dòng vốn đầu tư và khả năng điều hành linh hoạt của các cơ quan quản lý.

Tuy nhiên, một hệ quả quan trọng của cú sốc năng lượng là dư địa điều hành chính sách tiền tệ có thể bị thu hẹp. Khi lạm phát có xu hướng gia tăng, cơ quan điều hành cần thận trọng hơn trong việc nới lỏng chính sách. Trong bối cảnh đó, các công cụ tài khóa có thể đóng vai trò quan trọng hơn trong việc hỗ trợ tăng trưởng.

Thị trường chứng khoán điều chỉnh ngắn hạn, triển vọng trung hạn vẫn tích cực

Những biến động của môi trường vĩ mô toàn cầu và giá năng lượng cũng đã tác động rõ rệt tới thị trường tài chính, đặc biệt là thị trường chứng khoán.

Sau giai đoạn tăng trưởng kéo dài từ cuối năm trước, thị trường chứng khoán Việt Nam đã bước vào nhịp điều chỉnh trong những tuần đầu tháng 3. Sự điều chỉnh này một phần phản ánh hoạt động chốt lời sau chu kỳ tăng mạnh, đồng thời chịu tác động từ tâm lý thận trọng trước những rủi ro địa chính trị và biến động của giá dầu.

Tuy nhiên, nếu nhìn lại dữ liệu lịch sử, các nhịp điều chỉnh mạnh thường không kéo dài quá lâu. Trong nhiều trường hợp trước đây, thị trường chứng khoán Việt Nam đã phục hồi khá nhanh sau những giai đoạn giảm sâu trong ngắn hạn.

Một yếu tố quan trọng hỗ trợ triển vọng thị trường là tăng trưởng lợi nhuận của doanh nghiệp niêm yết. Nhiều doanh nghiệp lớn trong các lĩnh vực ngân hàng, bán lẻ, vật liệu xây dựng và công nghiệp đang đặt mục tiêu tăng trưởng lợi nhuận tương đối cao trong năm 2026. Nếu các kế hoạch này được thực hiện thành công, lợi nhuận doanh nghiệp sẽ tiếp tục là động lực quan trọng cho thị trường.

Bên cạnh đó, định giá của thị trường hiện được đánh giá là tương đối hấp dẫn so với mức trung bình lịch sử. Sau nhịp điều chỉnh gần đây, hệ số định giá của nhiều cổ phiếu đã giảm xuống mức hợp lý hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho dòng tiền dài hạn.

Một yếu tố khác đang thu hút sự chú ý của giới đầu tư là câu chuyện nâng hạng thị trường. Việt Nam đang được kỳ vọng có thể tiến gần hơn tới việc được đưa vào nhóm thị trường mới nổi trong các bộ chỉ số quốc tế. Nếu kịch bản này trở thành hiện thực, thị trường chứng khoán Việt Nam có thể thu hút thêm dòng vốn từ các quỹ đầu tư toàn cầu.

Việc nâng hạng không chỉ mang ý nghĩa về dòng vốn mà còn góp phần cải thiện vị thế của thị trường tài chính Việt Nam trong hệ thống tài chính quốc tế, mà điều này có thể tạo ra những thay đổi tích cực về cấu trúc thị trường, tính minh bạch và chất lượng quản trị doanh nghiệp.

Trần Hương