Thị trường chứng khoán: Từ 'bệ đỡ' nội lực 2025 đến cuộc chơi toàn cầu 2026

Năm 2026 mở ra kỷ nguyên mới khi chứng khoán Việt Nam chính thức ghi danh trên bản đồ các thị trường mới nổi. Ảnh minh họa

Nhìn lại 2025: Phục hồi ấn tượng và bước đệm nâng hạng

Nhìn lại năm 2025, TTCK đã hoàn thành vai trò tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển mới. Chỉ số VN-Index ghi nhận mức phục hồi ấn tượng khi tăng 40,9% so với năm 2024. Đáng chú ý, nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn tăng vượt trội hơn mặt bằng chung, với VN30-Index tăng tới 51%.

Đánh giá về TTCK Việt Nam năm 2025, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng khẳng định thị trường tiếp tục hoạt động ổn định, an toàn, minh bạch và duy trì thanh khoản cao. VN-Index liên tục xác lập các mốc đỉnh mới, trong khi thanh khoản duy trì ở mức cao, với giá trị giao dịch bình quân hơn 29.000 tỷ đồng mỗi phiên. Quy mô vốn hóa thị trường cổ phiếu tăng 35%, số lượng tài khoản nhà đầu tư vượt 11,6 triệu, sớm hoàn thành mục tiêu đề ra trong Chiến lược phát triển TTCK đến năm 2030.

Điểm nhấn nổi bật nhất của năm 2025 là việc FTSE Russell chính thức công bố nâng hạng TTCK Việt Nam từ thị trường cận biên (Frontier Market) lên thị trường mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging Market) vào tháng 10/2025. Đây là cột mốc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, ghi nhận nỗ lực cải cách bền bỉ của cơ quan quản lý trong nhiều năm. Dấu mốc này không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật, mà còn phản ánh năng lực điều hành, khả năng phản ứng chính sách và quyết tâm hội nhập sâu rộng của Việt Nam vào hệ thống tài chính toàn cầu.

Đáng chú ý, năm 2025 chứng kiến dòng vốn nội làm chủ cuộc chơi, bất chấp những giai đoạn khối ngoại đẩy mạnh cơ cấu danh mục. Dòng tiền từ nhà đầu tư cá nhân và các quỹ trong nước trở thành “bệ đỡ” chính, giúp thanh khoản thị trường duy trì ở mức cao kỷ lục.

Cùng với đó, sự ổn định của kinh tế vĩ mô, với GDP tăng trưởng trên 6,5% và lạm phát được kiểm soát dưới 4%, đã củng cố niềm tin của cả nhà đầu tư trong nước và quốc tế, tạo tiền đề thuận lợi cho năm giao dịch 2026.

Triển vọng 2026: Thiên thời, địa lợi, chờ làn sóng vốn ngoại đảo chiều

Dưới góc nhìn của các chuyên gia, năm 2026 được xem là thời điểm hội tụ đầy đủ các yếu tố “thiên thời, địa lợi, nhân hòa” để TTCK Việt Nam bứt phá. Theo nhận định của Công ty Chứng khoán KB Việt Nam, dòng vốn của nhà đầu tư nước ngoài được kỳ vọng sẽ quay trở lại trong năm 2026.

Thời gian qua, khối ngoại liên tục bán ròng do tác động từ những bất ổn kinh tế - chính trị toàn cầu, khiến dòng vốn có xu hướng rút khỏi các thị trường cận biên và mới nổi. Thống kê lũy kế giai đoạn 2020-2025 cho thấy khối ngoại đã bán ròng khoảng 289.453 tỷ đồng, riêng năm 2025 ghi nhận mức bán ròng lên tới 128.305 tỷ đồng. Tuy nhiên, bước sang năm 2026, KB Việt Nam kỳ vọng xu hướng này sẽ đảo chiều khi TTCK Việt Nam chính thức được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp, với hiệu lực từ ngày 21/9/2026.

Ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc Nghiên cứu và Phát triển, Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam - nhận định câu chuyện nâng hạng TTCK đã vượt ra khỏi ý nghĩa biểu tượng để trở thành một yêu cầu mang tính cấu trúc. Sau khi cơ bản tháo gỡ các rào cản kỹ thuật trong năm 2025, Việt Nam đang đứng trước cơ hội mang tính lịch sử. Khi quá trình nâng hạng diễn ra, thị trường sẽ đồng thời đón nhận hai làn sóng dòng vốn. Các quỹ đầu tư chủ động thường giải ngân sớm để đón đầu xu hướng, trong khi các quỹ thụ động, đặc biệt là các ETF, sẽ bắt đầu rót vốn mạnh mẽ ngay sau khi quyết định nâng hạng có hiệu lực. Sự cộng hưởng của hai dòng vốn này không chỉ cải thiện thanh khoản mà còn góp phần tái định vị thị trường vốn Việt Nam trên bản đồ tài chính toàn cầu.

Cùng quan điểm lạc quan, Công ty Chứng khoán VNDirect dự báo giá trị giao dịch khớp lệnh bình quân năm 2026 sẽ tăng khoảng 25% so với năm 2025, đạt xấp xỉ 36.400 tỷ đồng mỗi phiên, nhờ động lực từ việc nâng hạng thị trường. Tăng trưởng lợi nhuận cao trong năm 2025, cùng triển vọng duy trì tích cực trong năm 2026, được kỳ vọng sẽ đưa định giá VN-Index trở lại vùng hấp dẫn hơn đối với nhà đầu tư dài hạn.

Thách thức và quản trị rủi ro trong bối cảnh mới

Dù triển vọng được đánh giá tích cực, năm 2026 cũng đặt ra những thách thức mới, đòi hỏi nhà đầu tư phải thay đổi tư duy và cách tiếp cận. Nhiều công ty chứng khoán và chuyên gia nhận định sự phân hóa sẽ diễn ra rõ nét và khốc liệt hơn. Khi tỷ trọng dòng vốn ngoại gia tăng, thị trường sẽ trở nên “khắt khe” hơn, buộc các doanh nghiệp phải đáp ứng những tiêu chuẩn cao hơn về tài chính và quản trị. Những doanh nghiệp có nền tảng yếu kém, thiếu minh bạch sẽ dần bị đào thải, trong khi định giá cổ phiếu ngày càng dựa nhiều hơn vào các chuẩn mực quốc tế thay vì những yếu tố ngắn hạn.

Trong báo cáo chiến lược năm 2026, VinaCapital - quỹ đầu tư với quy mô tài sản hàng tỷ USD - phác họa TTCK Việt Nam như một “bức tranh ghép” đa sắc. Thay vì một chu kỳ tăng trưởng đồng loạt, thị trường sẽ được định hình bởi sự phân hóa mạnh mẽ, dựa trên tăng trưởng lợi nhuận từng ngành, câu chuyện riêng của doanh nghiệp và tác động từ các chính sách kinh tế vĩ mô.

PGS,TS. Ngô Trí Long cho rằng, năm 2026 mở ra cơ hội đáng kể cho nhóm cổ phiếu vốn hóa vừa và nhỏ. Theo ông, năm 2025 dù nhiều doanh nghiệp niêm yết ghi nhận tăng trưởng lợi nhuận tích cực, nhưng phần lớn mức tăng này đến từ các khoản lợi nhuận khác, thay vì hoạt động kinh doanh cốt lõi. Dòng tiền cũng có xu hướng tập trung quá mức vào nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn thuộc VN30, để lại dư địa cho nhóm Midcap và Smallcap. Trong bối cảnh năm 2026, khi định giá nhóm VN30 đã ở mức cao, cổ phiếu vốn hóa vừa và nhỏ có thể trở nên hấp dẫn hơn nhờ mặt bằng định giá thấp và tiềm năng cải thiện lợi nhuận.

Bên cạnh yếu tố nội tại, áp lực từ thị trường quốc tế tiếp tục là thách thức đáng lưu ý. Dù nền tảng kinh tế trong nước được đánh giá tích cực, nhưng biến động từ các thị trường lớn như Mỹ, Trung Quốc, cùng những rủi ro địa chính trị, vẫn là các ẩn số có thể gây ra những nhịp rung lắc mạnh. Trong bối cảnh đó, việc quản trị danh mục và sử dụng đòn bẩy tài chính (margin) cần được thực hiện thận trọng hơn.

Khép lại chương cũ của một thị trường cận biên, năm 2026 mở ra kỷ nguyên mới khi chứng khoán Việt Nam chính thức ghi danh trên bản đồ các thị trường mới nổi. Đây không chỉ là kết quả của những nỗ lực cải cách hạ tầng và thể chế trong năm 2025, mà còn là sự khẳng định về một thị trường minh bạch, an toàn và giàu sức hút. Với bệ đỡ kinh tế vĩ mô vững chắc cùng sự hội tụ của dòng vốn quốc tế, VN-Index đang đứng trước cơ hội lịch sử để thay đổi căn bản về “chất”, vươn mình trở thành một trong những điểm đến đầu tư hấp dẫn của khu vực./.

HOÀNG LONG