Thị trường chứng khoán Việt Nam - nền tảng mới, kết nối mới

Nhà đầu tư theo dõi diễn biến thị trường cổ phiếu tại sàn HOSE. (Ảnh: Hứa Chung/TTXVN)

Hội nghị Diễn đàn Chứng khoán châu Á lần thứ 31 sẽ diễn ra tại Hà Nội từ 30/9 đến 3/10. Đây là lần đầu tiên Việt Nam đăng cai sự kiện này.

Đáng chú ý, chương trình năm nay sẽ có một chuyên đề riêng dành cho Việt Nam, tạo cơ hội để thị trường vốn Việt Nam hội nhập với thị trường quốc tế, đồng thời thu hút các dòng vốn lớn của quốc tế vào Việt Nam.

Sau 30 năm hình thành và phát triển của ngành chứng khoán và hơn 26 năm thị trường chính thức đi vào hoạt động, thị trường chứng khoán Việt Nam đã có những bước tiến mạnh mẽ về quy mô, cấu trúc, hạ tầng và mức độ hội nhập quốc tế, từng bước trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng của nền kinh tế.

Chứng khoán Việt Nam và dấu ấn gia nhập nhóm thị trường mới nổi thứ cấp

Ngày 28/11/1996, Chính phủ ban hành Nghị định số 75/CP thành lập Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cơ quan thực hiện chức năng tổ chức và quản lý nhà nước về chứng khoán và thị trường chứng khoán. Đây là dấu mốc mở đầu chặng đường 30 năm hình thành và phát triển của ngành Chứng khoán Việt Nam.

Đến ngày 11/7/1998, Chính phủ ban hành Nghị định số 48/1998/NĐ-CP về chứng khoán và thị trường chứng khoán, đặt cơ sở pháp lý quan trọng cho việc hình thành và vận hành thị trường. Thủ tướng Chính phủ quyết định thành lập Trung tâm Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) và Trung tâm Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX).

Hơn hai năm sau, ngày 28/7/2000, phiên giao dịch chứng khoán đầu tiên diễn ra tại Trung tâm Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong quá trình đưa thị trường chứng khoán Việt Nam đi vào hoạt động.

Từ những bước đi ban đầu với quy mô còn rất nhỏ, thị trường chứng khoán Việt Nam từng bước mở rộng cùng quá trình hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế.

Nếu như năm 2000 thị trường chỉ có 2 doanh nghiệp niêm yết, quy mô vốn hóa khoảng 0,2% GDP, đến cuối năm 2025 đã có hơn 1.600 doanh nghiệp niêm yết và đăng ký giao dịch trên HOSE, HNX và UPCoM. Quy mô vốn hóa thị trường cổ phiếu và trái phiếu đạt gần 100% GDP, đưa thị trường vốn trở thành một kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng của nền kinh tế.

Đến cuối tháng 7/2026, quy mô vốn hóa cổ phiếu trên ba sàn giao dịch đạt 10.157,24 nghìn tỷ đồng, tương đương 79,1% GDP năm 2025. Thị trường trái phiếu niêm yết có 483 mã với giá trị 2.840 nghìn tỷ đồng, tương đương 22,1% GDP. Số lượng tài khoản nhà đầu tư đạt 13,43 triệu, tương ứng 13,2% dân số.
Khả năng huy động vốn của thị trường tiếp tục được cải thiện.

Lũy kế 7 tháng năm 2026, giá trị đăng ký huy động vốn qua chào bán cổ phiếu đạt 113,92 nghìn tỷ đồng, tăng 43,41%; huy động qua chào bán trái phiếu ra công chúng, trái phiếu quốc tế và trái phiếu chuyển đổi đạt 52,15 nghìn tỷ đồng, tăng 160,64%.

Một phiên đấu giá cổ phần vào ngày 1/11/2006, tại Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội. (Ảnh: Phạm Hậu/TTXVN)

Những con số này cho thấy vai trò ngày càng rõ hơn của thị trường chứng khoán trong việc cung cấp các kênh huy động vốn cho doanh nghiệp và nền kinh tế. Cùng với sự gia tăng về quy mô, cấu trúc thị trường cũng ngày càng hoàn thiện.

Từ thị trường cổ phiếu ban đầu, Việt Nam đã hình thành các phân khúc cổ phiếu, trái phiếu, chứng khoán phái sinh, chứng chỉ quỹ và các sản phẩm đầu tư khác.

Hệ thống các tổ chức trung gian, doanh nghiệp niêm yết, công ty quản lý quỹ, quỹ đầu tư và cơ sở nhà đầu tư ngày càng mở rộng, góp phần nâng cao khả năng huy động và phân bổ nguồn vốn trong nền kinh tế.

Hạ tầng thị trường cũng được hiện đại hóa. Hệ thống công nghệ thông tin mới của thị trường chứng khoán - hệ thống KRX - được đưa vào vận hành từ tháng 5/2025, tạo nền tảng công nghệ cho việc nâng cao năng lực xử lý giao dịch và phát triển các sản phẩm, dịch vụ mới.

Khuôn khổ pháp lý tiếp tục được hoàn thiện theo hướng phù hợp hơn với quy mô và yêu cầu phát triển của thị trường. Công tác quản lý, giám sát được tăng cường; các quy định về phát hành, giao dịch, công bố thông tin, quản trị doanh nghiệp và hoạt động của các tổ chức kinh doanh chứng khoán tiếp tục được rà soát, bổ sung. Đây là những yếu tố quan trọng để thị trường phát triển theo hướng minh bạch, an toàn và hiệu quả.

Một dấu mốc đáng chú ý trong tiến trình hội nhập quốc tế của thị trường chứng khoán Việt Nam là ngày 18/9/2026, Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước phối hợp với FTSE Russell tổ chức Hội nghị “Việt Nam chính thức tham gia vào rổ chỉ số toàn cầu - FTSE Russell Global Equity Index Series” (FTSE GEIS).

Đây là bước chuyển tiếp quan trọng trước khi việc nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging Market) theo phân loại của FTSE Russell chính thức có hiệu lực từ ngày 21/9/2026.

Dấu mốc này đưa thị trường chứng khoán Việt Nam bước vào một vị thế mới trong hệ thống phân loại thị trường toàn cầu, đồng thời mở ra giai đoạn tiếp tục hoàn thiện chất lượng, hạ tầng và khả năng tiếp cận của thị trường theo các chuẩn mực quốc tế.

Việt Nam - điểm hẹn của thị trường chứng khoán châu Á

Từ ngày 30/9 đến 3/10/2026 tại Hà Nội, Hiệp hội Thị trường trái phiếu Việt Nam (VBMA) và Hiệp hội Kinh doanh Chứng khoán Việt Nam (VASB) sẽ đồng đăng cai Hội nghị thường niên Diễn đàn Chứng khoán châu Á lần thứ 31 (31st Asia Securities Forum Annual General Meeting - ASF AGM 31). Đây là lần đầu tiên Việt Nam đảm nhiệm vai trò nước chủ nhà của sự kiện.

Được thành lập năm 1995, Diễn đàn Chứng khoán châu Á (ASF) hiện quy tụ 30 tổ chức thành viên đến từ 23 quốc gia và vùng lãnh thổ thuộc khu vực châu Á-châu Đại Dương.

Hội nghị thường niên được tổ chức luân phiên tại các quốc gia thành viên nhằm cập nhật diễn biến thị trường, chia sẻ kinh nghiệm quản lý, vận hành và thảo luận những xu hướng mới của thị trường vốn khu vực.

VBMA trở thành thành viên chính thức của ASF từ năm 2007 và VASB tham gia từ năm 2015. Việc hai hiệp hội cùng đăng cai kỳ họp lần thứ 31 đánh dấu bước mở rộng kết nối giữa cộng đồng thị trường vốn Việt Nam với các định chế và thành viên thị trường trong khu vực.

Chương trình năm nay tập trung vào những thay đổi lớn đang định hình thị trường vốn, từ sự dịch chuyển của dòng vốn quốc tế, hài hòa các chuẩn mực ESG, tài chính xanh đến chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Đây đều là những vấn đề gắn với xu hướng phát triển của thị trường vốn hiện đại và quá trình nâng cao chất lượng thị trường chứng khoán Việt Nam.

Đặc biệt, tại Hội nghị, Việt Nam có một chuyên đề riêng với chủ đề “Đầu tư vào Việt Nam - Vươn mình trong Kỷ nguyên mới,” dự kiến diễn ra chiều 2/10. Chuyên đề tập trung vào hai nhóm vấn đề chính: các phương thức huy động vốn cho Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới và vai trò của thị trường chứng khoán trong huy động nguồn lực cho nền kinh tế.

Dự kiến phiên thảo luận có sự tham gia của đại diện các tổ chức tài chính quốc tế, hiệp hội chứng khoán khu vực, chuyên gia và lãnh đạo doanh nghiệp trong nước.

Theo bà Hoàng Hải Anh, Tổng Thư ký VASB, thị trường chứng khoán Việt Nam đang nhận được sự quan tâm ngày càng lớn không chỉ từ nhà đầu tư trong nước, mà cả cộng đồng tài chính quốc tế. Việc tổ chức ASF AGM 2026 tại Việt Nam, đặc biệt có một chuyên đề riêng về thị trường Việt Nam, tạo cơ hội để các thành viên thị trường tiếp cận kinh nghiệm, kiến thức và khuyến nghị của các chuyên gia quốc tế. Đây cũng là một dấu mốc để quảng bá thị trường chứng khoán Việt Nam ra quốc tế, đồng thời giới thiệu những nỗ lực của Việt Nam trong phát triển kinh tế và cải thiện thị trường chứng khoán những năm qua.

Từ nền tảng đã được tạo dựng, thị trường chứng khoán Việt Nam đang tiếp tục mở rộng kết nối với khu vực và quốc tế, nâng cao chất lượng hoạt động và phát huy tốt hơn vai trò là kênh huy động vốn trung và dài hạn.

ASF AGM 31 không chỉ là một sự kiện hợp tác của các tổ chức chứng khoán trong khu vực, mà còn là cơ hội để tăng cường trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm và mở rộng những kết nối mới cho thị trường vốn Việt Nam./.