Lãi suất tăng, cổ phiếu bảo hiểm hưởng lợi đến đâu?

Thị trường chứng khoán bước vào những phiên cuối tháng 9 với áp lực không nhỏ từ mặt bằng lãi suất. Thanh khoản suy yếu, dòng tiền trở nên chọn lọc hơn trong khi những nhóm cổ phiếu có mức độ nhạy cảm cao với lãi suất chịu sức ép điều chỉnh.

Dòng tiền tìm đến nhóm bảo hiểm khi lãi suất tăng

Trong bối cảnh đó, nhóm bảo hiểm lại bất ngờ nổi lên. Phiên 28/9, hàng loạt cổ phiếu bảo hiểm như đồng loạt tăng mạnh. Nổi bật nhất là BVH của Tập đoàn Bảo Việt khi tăng kịch trần, lên mức cao nhất kể từ giữa tháng 4. Tính trong khoảng hai tháng trở lại đây, thị giá BVH đã tăng khoảng 30%.

Không chỉ BVH, diễn biến tích cực cũng lan sang nhiều cổ phiếu bảo hiểm phi nhân thọ. PVI, MIG, BMI, BIC cùng hút lực cầu trong phiên thị trường chung vẫn chịu nhiều sức ép.

Nhóm cổ phiếu bảo hiểm bất ngờ nổi sóng, giữa áp lực lãi suất và dòng tiền thận trọng.

Đáng nói, đây không phải nhóm cổ phiếu thường xuyên nằm trong tâm điểm của các nhịp tăng nóng. Trong phần lớn thời gian trước đó, dòng tiền trên thị trường tập trung nhiều hơn vào ngân hàng, chứng khoán, bất động sản và các cổ phiếu có câu chuyện riêng.

Sự trở lại của nhóm cổ phiếu bảo hiểm cho thấy dòng tiền đang tìm đến nhóm doanh nghiệp có lượng tài sản tài chính lớn trong thời điểm lãi suất trở thành biến số quan trọng của thị trường.

Theo giới chuyên môn, các doanh nghiệp bảo hiểm nắm giữ lượng tiền mặt lớn cùng danh mục đầu tư đáng kể vào tiền gửi và trái phiếu, qua đó có thể phần nào hưởng lợi khi môi trường lãi suất duy trì ở mức cao.

Đây cũng là một trong những điểm khác biệt căn bản giữa bảo hiểm và các nhóm cổ phiếu đang chịu sức ép trực tiếp từ chi phí vốn.

Với doanh nghiệp bảo hiểm, hoạt động kinh doanh không chỉ nằm ở việc thu phí và chi trả bồi thường. Một phần quan trọng của lợi nhuận đến từ việc quản lý và đầu tư nguồn tiền thu được từ phí bảo hiểm.

Tiền gửi ngân hàng, trái phiếu Chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp và các tài sản tài chính khác trở thành những cấu phần quan trọng trong bảng cân đối của các công ty bảo hiểm.

Khi lãi suất tăng, lợi suất tái đầu tư đối với các khoản tiền gửi hoặc trái phiếu mới có thể được cải thiện. Đây chính là yếu tố khiến nhóm cổ phiếu bảo hiểm được chú ý trong bối cảnh hiện nay.

Ông Petri Deryng, người đứng đầu Pyn Elite Fund, gần đây cho rằng lãi suất tiền gửi tại Việt Nam đã tăng cùng chiều với lợi suất trái phiếu Chính phủ, khiến một bộ phận nhà đầu tư chuyển vốn từ chứng khoán sang tiền gửi ngân hàng.

Ở góc nhìn rộng hơn, ông Lê Chí Phúc, Tổng giám đốc SGI Capital, cũng đánh giá môi trường lãi suất đang tạo ra áp lực đáng kể đối với thị trường chứng khoán. Theo ông Phúc, trong giai đoạn lãi suất có xu hướng tăng kéo dài, các quỹ chuyên nghiệp phải quản trị rủi ro chặt chẽ hơn và duy trì sự kiên nhẫn với dòng tiền.

Điều này phần nào lý giải tại sao những doanh nghiệp sở hữu lượng tài sản sinh lãi lớn có thể được thị trường quan tâm trở lại.

Không phải cổ phiếu bảo hiểm nào cũng “hưởng lợi” từ lãi suất

Mặc dù dòng tiền đang có dấu hiệu tìm đến cổ phiếu bảo hiểm, song bức tranh của ngành không hoàn toàn đồng nhất.

Khác với cách nhìn đơn giản rằng lãi suất tăng sẽ có lợi cho toàn bộ doanh nghiệp bảo hiểm, kết quả kinh doanh thực tế còn phụ thuộc vào cơ cấu danh mục đầu tư, tỷ lệ bồi thường và khả năng tăng trưởng doanh thu phí.

Số liệu của Bộ Tài chính cho thấy thị trường bảo hiểm phi nhân thọ đang tăng trưởng khá mạnh. Trong 5 tháng đầu năm 2026, doanh thu phí bảo hiểm phi nhân thọ ước đạt 40.736 tỷ đồng, tăng 15,76% so với cùng kỳ năm trước.

PVI tiếp tục dẫn đầu với doanh thu phí bảo hiểm gốc khoảng 7.235 tỷ đồng, tăng 16,01%, chiếm 17,76% thị phần. Bảo Việt đứng thứ hai với 5.231 tỷ đồng, tăng 16,82%; Bảo Minh đạt 2.855 tỷ đồng, tăng 8,7%; trong khi MIC tăng tới 25,97%, đạt 2.627 tỷ đồng.

Những con số này cho thấy tăng trưởng đang diễn ra, nhưng tốc độ giữa các doanh nghiệp có sự phân hóa.

Trong khi đó, với các cổ phiếu này, nhà đầu tư không chỉ nhìn vào doanh thu phí. Chất lượng lợi nhuận mới là biến số quan trọng. Nếu lãi suất là biến số có thể hỗ trợ thu nhập đầu tư, thì chi phí bồi thường lại là yếu tố có khả năng kéo ngược lợi nhuận của doanh nghiệp bảo hiểm.

Theo Bộ Tài chính, số tiền bồi thường bảo hiểm gốc của thị trường phi nhân thọ trong 5 tháng đầu năm 2026 ước đạt 13.675 tỷ đồng, tương ứng tỷ lệ bồi thường 33,57%, cao hơn cùng kỳ năm trước.

Đáng chú ý, mức độ chênh lệch giữa các doanh nghiệp rất lớn. Bộ Tài chính cho biết 19/33 doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ và chi nhánh doanh nghiệp nước ngoài có tỷ lệ bồi thường thấp hơn mức bình quân toàn thị trường. Ngược lại, 14 doanh nghiệp có tỷ lệ cao hơn, trong đó một số trường hợp ghi nhận tỷ lệ bồi thường trên 100%.

Điều này cho thấy cùng đứng trong một nhóm ngành nhưng chất lượng lợi nhuận của từng doanh nghiệp có thể rất khác nhau.

Đặc biệt, các đợt thiên tai, bão lũ quy mô lớn có thể khiến chi phí bồi thường tăng đột biến trong một số quý. Khi đó, lợi ích từ thu nhập đầu tư có thể bị thu hẹp nếu chi phí bồi thường tăng mạnh.

Nhìn chung, sự nổi sóng của nhóm bảo hiểm có thể xem là một dấu hiệu đáng chú ý về sự dịch chuyển của dòng tiền.

Trong khi thanh khoản toàn thị trường đang suy yếu, nhà đầu tư bắt đầu chú ý nhiều hơn đến những doanh nghiệp có bảng cân đối lớn, lượng tiền gửi và trái phiếu đáng kể, cùng khả năng tạo dòng thu nhập tương đối ổn định.

Tuy nhiên đà tăng của các cổ phiếu không đồng nghĩa toàn bộ nhóm bảo hiểm sẽ vận động giống nhau. Một mặt, lãi suất cao có thể cải thiện lợi suất đầu tư và tạo thuận lợi cho những doanh nghiệp sở hữu danh mục tài sản phù hợp. Mặt khác, chi phí bồi thường, chất lượng danh mục chứng khoán, dự phòng và tốc độ tăng trưởng phí vẫn là những biến số có thể tạo ra sự phân hóa.

Trong bối cảnh này, ông Lê Chí Phúc cho rằng thị trường cần thích nghi với môi trường dòng tiền không thuận lợi thay vì kỳ vọng thị trường vận động theo mong muốn. SGI Capital hiện vẫn duy trì sự thận trọng và chờ đợi những cơ hội có mức hấp dẫn đủ lớn.

Với nhóm bảo hiểm, điều đó càng thể hiện rõ: lãi suất có thể tạo ra một cơn gió thuận, nhưng cổ phiếu nào thực sự hưởng lợi sẽ phụ thuộc vào cách doanh nghiệp biến lượng tiền lớn trên bảng cân đối thành lợi nhuận, đồng thời kiểm soát được rủi ro bồi thường.