Thị trường đang trưởng thành hơn trong việc lựa chọn doanh nghiệp chất lượng

TS. Trần Thăng Long, Phó Tổng giám đốc, Công ty CP Chứng khoán BIDV (BSC).

Trong bối cảnh nền kinh tế tăng trưởng đều qua các quý, thị trường chứng khoán cũng đang có sự tăng trưởng về mặt chỉ số. Tuy nhiên, dòng tiền đang không dồi dào như giai đoạn trước và cũng chưa có sự lan tỏa đều ra các nhóm ngành.

Trong khi đó, khối ngoại cũng vẫn đang duy trì bán ròng. Câu chuyện hiện tại là làm sao để dòng vốn trong và ngoài nước gia tăng trên thị trường chứng khoán, giúp thị trường tăng trưởng thực chất và bền vững hơn, đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026?

Trao đổi về vấn đề này trong Talk show Phố Tài chính mới đây, TS. Trần Thăng Long, Phó Tổng giám đốc, Công ty CP Chứng khoán BIDV (BSC) cho rằng, VN-Index đã tăng lên đỉnh ngắn hạn khi có phiên vượt 1.900 điểm, tuy nhiên thị trường phân hóa, có tính chọn lọc cao và chưa phản ánh đầy đủ bức tranh kết quả kinh doanh nói riêng và nền kinh tế nói chung.

Có một số yếu tố ảnh hưởng thị trường. Đầu tiên là về thanh khoản hệ thống tài chính không dồi dào, mặt bằng lãi suất nhích tăng do áp lực từ chênh lệch cung – cầu tiền tệ. Dòng tiền cho thị trường tài chính thu hẹp. Dòng tiền được dẫn dắt vào các cổ phiếu lớn có câu chuyện như kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân, tái cấu trúc, nâng hạng thị trường hoặc kỳ vọng chính sách. Các cổ phiếu midcap và smallcap không không hút được dòng tiền.

Tiếp theo là về cấu trúc dòng tiền thị trường cũng thay đổi, nếu trước đây dòng tiền cá nhân tăng mạnh mang tính đầu cơ thì hiện nay tỷ trọng giao dịch nhà đầu tư tổ chức trong nước đã tăng lên, tập trung vào các cổ phiếu có nền tảng, thanh khoản tốt và có tính dẫn dắt.

Bên cạnh đó, Chính phủ cũng thúc đẩy tăng trưởng tập trung vào đầu tư công, tái cơ cấu kinh tế, nâng cao vai trò doanh nghiệp nhà nước và một số doanh nghiệp tư nhân chủ chốt. Do vậy, thị trường chứng khoán Việt Nam đang phản yếu tố kỳ vọng về cấu trúc mới của nền kinh tế.

Trên thị trường hiện tại, nhiều nhà đầu tư đang khó kiếm tiền trong giai đoạn này, tuy nhiên, đây không hẳn là tín hiệu tiêu cực. Thị trường đang trưởng thành hơn trong việc lựa chọn chất lượng doanh nghiệp, vị thế ngành và vận động theo chu kỳ chính sách. Một giai đoạn củng cố, giúp cho xu hướng vận động dài hạn bền vững hơn.

Một số thị trường chứng khoán khác như thị trường Hàn Quốc, hay Đài Loan (Trung Quốc) gần đây cũng có hiện tượng chỉ số tăng mạnh nhưng sự tăng giá tập trung vào nhóm cổ phiếu công nghệ AI. Nếu so sánh với Việt Nam có điểm giá giống và khác nhau vào thời điểm này, theo ông?

Tính từ đầu năm 2026, thị trường chứng khoán Đài Loan (Trung Quốc) và thị trường Hàn Quốc ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng lần lượt 43% và 77%. Tuy nhiên, đà tăng trưởng của hai thị trường trên không đến từ tất cả các nhóm ngành.

Còn ở Việt Nam, con số khoảng 117 điểm tăng thêm của VN-Index từ đầu năm đến nay gần như phụ thuộc hoàn toàn vào một vài mã trụ, tạo nên hiện tượng "xanh vỏ đỏ lòng".

Điều này phản ánh thực trạng dòng tiền nội đang co cụm phòng thủ vào các cổ phiếu vốn hóa lớn để giữ nhịp chỉ số và chờ đợi câu chuyện nâng hạng, trong khi phần lớn các doanh nghiệp sản xuất và nhóm cổ phiếu midcap vẫn đang chật vật đối phó với thách thức từ tỷ giá và chi phí đầu vào và các rào cản thương mại từ Hoa Kỳ.

"Để thoát khỏi tình trạng này, thị trường cần một sự lan tỏa dựa trên sự phục hồi lợi nhuận đồng đều hơn, điều mà tôi tin rằng sẽ rõ nét hơn vào nửa cuối năm 2026 khi các chính sách tháo gỡ khó khăn về thể chế bắt đầu tác động vào nền kinh tế", TS Trần Thăng Long nhấn mạnh.

Đối với dòng vốn ngoại, mặc dù thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được nâng hạng từ thị trường cận biên lên mới nổi thứ cấp bởi FTSE trong kỳ Interim review tháng 3 năm nay, khối nhà đầu tư nước ngoài vẫn tiếp tục duy trì xu hướng bán ròng.

Kể từ thời điểm ra thông báo đến nay khối ngoại đã có 5 tuần bán ròng liên tiếp với giá trị hơn 20.888 tỷ đồng. Động thái này đến từ nhiều nguyên nhân.

Thứ nhất là phản ứng phòng thủ “risk off” diễn ra trên toàn cầu không chỉ riêng tại thị trường Việt Nam. Cuộc xung đột địa chính trị giữa Mỹ/ Israel với Iran, thêm vào đó, chính sách thuế quan của Mỹ cũng khiến các nhà đầu tư quốc tế rút ròng và duy trì vị thế phòng thủ, hoặc tìm đến các tài sản an toàn hơn để trú ẩn.

Thứ hai là xu hướng chuyển dịch dòng vốn toàn cầu. Trong những năm gần đây, dòng vốn công nghệ dường như chiếm trọn tâm điểm. Dòng vốn ngoại tập trung đổ mạnh vào các quốc gia dẫn dắt làn sóng bán dẫn và trí tuệ nhân tạo (AI) như Mỹ, châu Âu, Nhật Bản hay Trung Quốc.

Thứ ba, khi thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng, theo nguyên tắc, các quỹ đầu tư vào thị trường cận biên buộc phải chủ động bán ra cổ phiếu Việt Nam để cơ cấu lại danh mục và quá trình bán thường sẽ diễn ra vào trước thời điểm chính thức chuyển đổi nâng hạng. Trong khi đó, các quỹ đầu tư vào thị trường mới nổi sẽ giải ngân sau khi quá trình chuyển đổi diễn ra và theo lộ trình từng giai đoạn.

Ngoài ra, là rào cản từ yếu tố “room ngoại”, dù theo luật pháp hiện hành đã cho phép mở room ngoại tối đa 100% cho các ngành nghề không hạn chế, nhưng trên thực tế, nhiều doanh nghiệp vẫn chủ động khóa room ở mức thấp vì lo ngại bị thâu tóm.

Tuy nhiên, nhìn vào bức tranh dài hạn, khối ngoại sẽ bắt đầu quay trở lại giải ngân trong giai đoạn từ quý 3, quý 4/2026. Kỳ vọng này đến từ việc quá trình chuyển đổi nâng hạng theo thông báo của FTSE sẽ bắt đầu diễn ra vào tháng 9/2026, và chia thành 4 chặng kéo dài đến hết tháng 9/2027.

Cuối cùng là, kỳ vọng về việc Việt Nam được thêm vào Watchlist của MSCI trong giai đoạn năm 2026 - 2027, điều này sẽ là cú hích tâm lý thu hút dòng vốn của khối nhà đầu tư nước ngoài quay trở lại thị trường chứng khoán Việt Nam.

Bên cạnh đó, việc gia tăng thêm nguồn hàng hóa chất lượng cho thị trường, có thể sớm ban hành Nghị định mới hướng dẫn về hoạt động niêm yết, đăng ký giao dịch cho các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, tiếp tục nghiên cứu, xây dựng các cơ chế, chính sách nhằm thúc đẩy hoạt động IPO, đăng ký giao dịch của các doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp Nhà nước có kế hoạch cổ phần hóa, thoái vốn trên thị trường.

Trong năm 2026, thị trường đang chờ những thương vụ IPO mới từ các tập đoàn lớn như DMX (MWG), Highland, CP food, HDS, HD saison.