Thị trường dầu đối mặt tuần biến động mạnh

Hình ảnh vệ tinh một kho chứa dầu tại đảo Kharg, Iran vào ngày 25/2. Ảnh: Reuters.

Thị trường dầu mỏ được dự báo sẽ tiếp tục trải qua một tuần đầy biến động sau khi Mỹ tấn công vào đảo Kharg - trung tâm xuất khẩu dầu chủ chốt của Iran, làm dấy lên rủi ro đối với nguồn cung năng lượng trong khu vực và gia tăng lo ngại về cuộc xung đột đang làm đảo lộn dòng chảy năng lượng toàn cầu, theo Bloomberg.

Nguy cơ gián đoạn nguồn cung khi xung đột lan rộng tại Trung Đông

Tối 13/3 (giờ Mỹ), Tổng thống Donald Trump tuyên bố lực lượng Mỹ đã tấn công các mục tiêu quân sự trên đảo Kharg - địa điểm có vai trò đặc biệt quan trọng đối với xuất khẩu dầu của Iran.

Đây được xem là "huyết mạch dầu mỏ" của Iran. Hòn đảo này xử lý khoảng 90% lượng dầu thô xuất khẩu của quốc gia Trung Đông, với các bến cảng và kho chứa quy mô lớn cho phép tàu chở dầu khổng lồ cập bến trực tiếp.

Khi thông báo về cuộc tấn công, Tổng thống Trump cho biết các cơ sở quân sự tại đây đã bị "phá hủy hoàn toàn". Ông cũng cảnh báo các cuộc tấn công có thể được mở rộng sang cơ sở hạ tầng năng lượng nếu Tehran can thiệp vào hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz, tuyến đường thủy hẹp nối Vịnh Ba Tư với thị trường năng lượng toàn cầu.

Phía Iran tuyên bố bất kỳ hành động nào như vậy sẽ vấp phải các đòn trả đũa nhằm vào các cơ sở năng lượng có liên kết với Mỹ trong khu vực. Hiện, hãng thông tấn Fars của Iran khẳng định hoạt động xuất khẩu dầu vẫn tiếp tục diễn ra bình thường sau vụ tấn công.

Tổng thư ký Arsenio Dominguez của Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) thuộc Liên Hợp Quốc cho biết trên chương trình Bloomberg This Weekend rằng hơn 10 tàu đã bị hư hại trong các cuộc giao tranh giữa Mỹ và Iran, trong khi nhiều tàu khác mắc kẹt trên biển do thiếu lương thực và nước sạch.

Tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, hoạt động bốc dỡ hàng hóa tại trung tâm vận chuyển Fujairah - một mắt xích quan trọng trong chuỗi logistics năng lượng - đã bị gián đoạn sau một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái vào rạng sáng 14/3 (giờ địa phương).

Sự cố này khiến hoạt động vận chuyển trên tuyến xuất khẩu duy nhất của nước này bị tắc nghẽn trong bối cảnh eo biển Hormuz bị phong tỏa. Các hoạt động tại cảng đã được khôi phục vào ngày 15/3.

"Tôi không nghĩ thị trường sẽ đón nhận những diễn biến mới nhất một cách tích cực. Nhiều khả năng sẽ lại khởi đầu tâm lý lo ngại khi số phận của đảo Kharg vẫn chưa rõ ràng, trong khi đây là mắt xích quan trọng đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu", Tim Waterer, nhà phân tích thị trường chính tại KCM Trade nhận định.

Vị trí eo biển Hormuz và các quốc gia xung quanh. Ảnh: Nasa.

Tuần trước, giá dầu thô Brent đã tăng tới 11%, chạm đỉnh 119,5 USD/thùng, gần tương đương mức giá ghi nhận sau khi Nga phát động cuộc xung đột tại Ukraine, trước khi khép phiên ở trên ngưỡng 103 USD/thùng.

"Chúng ta vẫn đang lao vun vút trên đường cao tốc với tốc độ chóng mặt mà chưa có dấu hiệu cho thấy khi nào thị trường có thể rẽ sang lối thoát", Stephen Schork, nhà sáng lập Schork Group Inc. có trụ sở tại Radnor (Pennsylvania), nhận định. Ông cho rằng sẽ không bất ngờ nếu giá dầu thô mở cửa tuần mới trên 117 USD/thùng, thậm chí có thể cao hơn mức này.

Giá năng lượng toàn cầu đứng trước áp lực tăng mạnh

Thị trường dầu mỏ đã rơi vào trạng thái bất ổn kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran vào cuối tháng trước, khiến hoạt động sản xuất và xuất khẩu năng lượng của khu vực bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo sự gián đoạn nguồn cung hiện nay là chưa từng có tiền lệ. Tuần trước, các quốc gia thành viên đã thống nhất giải phóng khoảng 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ khẩn cấp nhằm hạ nhiệt đà tăng của giá năng lượng.

Trong khi đó, hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải huyết mạch của thị trường năng lượng toàn cầu - gần như đình trệ kể từ khi giao tranh bùng phát. Chỉ một số ít tàu, chủ yếu thuộc Trung Quốc và Iran, vẫn đi qua khu vực này. Các chuyến gần đây nhất gồm hai tàu chở khí dầu mỏ hóa lỏng hướng tới Ấn Độ và một tàu chở dầu do Hy Lạp vận hành.

Trước tình hình đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump cuối tuần qua đã gia tăng lời kêu gọi mở lại tuyến vận tải quan trọng này, cho biết ông hy vọng các tàu chiến sẽ được điều động đến khu vực nhằm hỗ trợ tàu thương mại di chuyển an toàn. Ông cũng bày tỏ kỳ vọng Trung Quốc, Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc và Anh sẽ tham gia triển khai lực lượng.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho biết Hải quân Mỹ có thể phải đến cuối tháng mới có thể bắt đầu các hoạt động hộ tống tàu chở dầu qua eo biển Hormuz, đồng thời thừa nhận lực lượng này hiện chưa sẵn sàng triển khai ngay.

Nhấn mạnh những khó khăn trong kế hoạch của Washington, một quan chức cấp cao của Nhật Bản cho rằng việc điều động tàu quân sự để hộ tống tàu thương mại sẽ phải được cân nhắc thận trọng.

"Đây là vấn đề cần được xem xét rất kỹ lưỡng", ông Takayuki Kobayashi, người đứng đầu chính sách của đảng Dân chủ Tự do cầm quyền, nói với đài NHK hôm 15/3 (giờ địa phương).

Việc eo biển Hormuz đóng cửa đã khiến hoạt động xuất khẩu dầu trong khu vực bị gián đoạn nghiêm trọng. Các kho chứa dầu tại vùng Vịnh nhanh chóng đầy lên, buộc một số nhà sản xuất phải cắt giảm sản lượng khai thác. Trong bối cảnh đó, Arab Saudi đang tăng cường vận chuyển dầu qua tuyến đường ống xuyên quốc gia dẫn ra bờ biển Biển Đỏ, qua đó có thể duy trì xuất khẩu khoảng 5 triệu thùng mỗi ngày.

Tình trạng gián đoạn không chỉ dừng lại ở thị trường dầu thô mà còn lan sang nhiều loại năng lượng khác. Giá nhiên liệu máy bay tăng mạnh, trong khi nguồn cung khí đốt tự nhiên trở nên khan hiếm. Ấn Độ đã bắt đầu áp dụng cơ chế phân bổ khí đốt theo hạn mức cho các ngành công nghiệp.

Tình trạng thiếu hụt khí đốt cũng có nguy cơ làm giảm sản lượng phân bón, với các nền kinh tế châu Á được dự báo sẽ chịu tác động nặng nề nhất. Tại Mỹ, giá bán lẻ xăng và dầu diesel cũng đã tăng đáng kể.

Hồng Nhung