'Thiên nga trắng' Tu-160 của Nga có phải oanh tạc cơ mạnh nhất thế giới?

Các máy bay ném bom Tu-160M hiện đại hóa tiếp tục đóng vai trò là thành phần chủ chốt trong hạm đội không quân chiến lược của Nga. Ảnh: Wiki.

Khi nhắc đến các oanh tạc cơ chiến lược, phần lớn sự chú ý thường đổ dồn vào B-52 Stratofortress, B-2 Spirit hay B-21 Raider của Mỹ. Đây là những biểu tượng của sức mạnh không quân Mỹ và là xương sống trong năng lực tấn công tầm xa của Washington.

Tuy nhiên, nếu đánh giá sức mạnh theo những tiêu chí truyền thống như tốc độ, tải trọng vũ khí, lực đẩy động cơ và kích thước tổng thể, một cái tên khác có thể xứng đáng giữ vị trí số một: Tu-160 của Nga.

Được NATO định danh là Blackjack và được người Nga gọi bằng biệt danh "Thiên nga trắng", Tu-160 hiện vẫn là máy bay chiến đấu lớn nhất, nặng nhất từng được đưa vào biên chế, đồng thời là oanh tạc cơ hoạt động nhanh nhất thế giới.

Được thiết kế dựa trên triết lý tác chiến khác biệt

Tu-160 ra đời trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh nhằm đối trọng với lực lượng oanh tạc cơ chiến lược của Mỹ.

Khác với các oanh tạc cơ tàng hình xuất hiện sau này như B-2 hay B-21, các kỹ sư Liên Xô không tập trung vào việc giảm tín hiệu radar. Thay vào đó, họ hướng tới một mẫu máy bay có thể bay cực nhanh, mang lượng lớn vũ khí và phóng tên lửa từ khoảng cách rất xa ngoài vùng phòng không đối phương.

Kết quả là sự xuất hiện của một máy bay cánh cụp cánh xòe khổng lồ được trang bị 4 động cơ phản lực cánh quạt Kuznetsov NK-32 có buồng đốt tăng lực.

Tổng lực đẩy của 4 động cơ này đạt khoảng 220.000 pound (gần 100 tấn), đưa Tu-160 trở thành một trong những máy bay quân sự mạnh nhất từng được chế tạo.

Máy bay có thể đạt tốc độ vượt Mach 2, tương đương khoảng 2.220 km/h. Hiện nay không có oanh tạc cơ chiến lược nào đang hoạt động có thể đạt tốc độ tương đương.

Trong khi đó, cả B-52 và B-2 đều là máy bay cận âm, còn B-21 Raider được cho là tiếp tục ưu tiên khả năng tàng hình thay vì tốc độ.

Kích thước của Tu-160 cũng gây ấn tượng mạnh. Máy bay có trọng lượng cất cánh tối đa khoảng 275 tấn và có thể mang tới 45 tấn vũ khí trong khoang chứa bên trong thân máy bay.

Con số này vượt tải trọng của cả B-2, B-21 và trong nhiều nhiệm vụ còn cao hơn cả B-52.

"Kho tên lửa bay" trên không

Dù thường được nhắc đến như một oanh tạc cơ, vai trò quan trọng nhất của Tu-160 hiện nay là mang và phóng tên lửa hành trình tầm xa.

Phiên bản hiện đại hóa Tu-160M có thể triển khai các loại tên lửa như Kh-101 mang đầu đạn thông thường hoặc Kh-102 có khả năng mang đầu đạn hạt nhân.

Các loại tên lửa này có tầm bắn lên tới hàng nghìn km, cho phép máy bay tấn công mục tiêu mà không cần xâm nhập vào khu vực được bảo vệ bởi các hệ thống phòng không dày đặc.

Trong chiến tranh hiện đại, đây là một lợi thế rất lớn. Thay vì bay sâu vào lãnh thổ đối phương, oanh tạc cơ có thể phóng vũ khí từ khoảng cách an toàn trong khi vẫn được bảo vệ bởi tiêm kích hộ tống và mạng lưới phòng không đồng minh.

Theo cách tiếp cận này, Tu-160 giống một "xe tải tên lửa tốc độ cao" có khả năng đưa số lượng lớn vũ khí chính xác tới các mục tiêu cách xa hàng nghìn km.

Vì sao B-2 và B-21 vẫn khiến đối thủ e ngại?

Nếu xét trên các thông số kỹ thuật thuần túy, Tu-160 dường như vượt trội. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa nó là máy bay chiến đấu hiệu quả nhất.

Lợi thế lớn nhất của B-2 Spirit và B-21 Raider nằm ở công nghệ tàng hình.

B-2 được thiết kế để xuyên thủng các mạng lưới phòng không hiện đại bằng cách giảm tối đa khả năng bị radar phát hiện. Thay vì chạy nhanh hơn đối phương, nó tìm cách khiến đối phương không thể nhìn thấy mình.

B-21 Raider còn được cho là tiến xa hơn với vật liệu tàng hình thế hệ mới, hệ thống tác chiến số hóa, khả năng kết nối mạng tiên tiến và khả năng phối hợp với các phương tiện không người lái.

Trong môi trường tác chiến hiện đại, nơi các hệ thống phòng không tích hợp ngày càng mạnh, khả năng tàng hình đôi khi có giá trị lớn hơn tốc độ thuần túy.

Một máy bay không bị phát hiện có thể tiếp cận những mục tiêu mà một oanh tạc cơ lớn, không tàng hình sẽ gặp nhiều khó khăn để thực hiện.

Vì vậy, việc so sánh trực tiếp Tu-160 với B-21 đôi khi không hoàn toàn chính xác bởi hai loại máy bay được tạo ra để giải quyết những bài toán quân sự khác nhau.

Oanh tạc cơ nào mạnh nhất thế giới?

Câu trả lời phụ thuộc vào cách định nghĩa khái niệm "mạnh nhất".

Nếu xét theo tốc độ, tải trọng vũ khí, lực đẩy động cơ và kích thước, Tu-160 gần như không có đối thủ. Không một oanh tạc cơ nào đang hoạt động hiện nay bay nhanh hơn, mang nhiều vũ khí hơn trong khoang chứa hoặc sở hữu lực đẩy lớn hơn.

Tuy nhiên, nếu tiêu chí là khả năng sống sót trên chiến trường và xuyên thủng các mạng lưới phòng không hiện đại, ưu thế sẽ nghiêng về những mẫu máy bay tàng hình như B-2 Spirit hay B-21 Raider.

Dù vậy, hơn ba thập kỷ sau khi đi vào hoạt động, Tu-160 vẫn là một trong những máy bay quân sự đặc biệt nhất từng được chế tạo.

Nó có thể không phải oanh tạc cơ tiên tiến nhất thế giới, cũng không phải loại khó bị tiêu diệt nhất, nhưng là đỉnh cao của triết lý thiết kế đặt tốc độ, tầm hoạt động và hỏa lực áp đảo lên hàng đầu.

Chính vì vậy, "Thiên nga trắng" Tu-160 vẫn là một trong những ứng cử viên sáng giá nhất cho danh hiệu oanh tạc cơ mạnh nhất từng được chế tạo.