Thiên thạch 4,1 tỷ năm tuổi hé lộ lịch sử hành tinh Đỏ
Một thiên thạch có nguồn gốc từ Sao Hỏa, được phát hiện tại khu vực sa mạc Sahara thuộc lãnh thổ Mali năm 2022, được xác định hình thành cách đây hơn 4,1 tỷ năm, trở thành một trong những mẫu thiên thạch cổ nhất có nguồn gốc từ hành tinh Đỏ từng được tìm thấy trên Trái Đất.
Phát hiện này mở ra thêm những manh mối quan trọng về lịch sử hình thành lớp vỏ, hoạt động địa chất và sự hiện diện của nước trên Sao Hỏa thời kỳ sơ khai.
Mẫu thiên thạch Teghaza 001. Ảnh: NASA
Theo Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA), mẫu thiên thạch có tên Teghaza 001, nặng khoảng 800 gram, được đặt theo tên vùng đồng muối Teghaza, nơi phát hiện mẫu vật. Kết quả nghiên cứu do các nhà khoa học được NASA tài trợ thực hiện đã được công bố ngày 29/10 trên tạp chí khoa học Science.
Teghaza 001 nằm trong số khoảng 435 thiên thạch có nguồn gốc từ Sao Hỏa được biết đến trên Trái Đất và thuộc nhóm 3 mẫu cổ nhất. Điểm đặc biệt của mẫu vật này là sự kết hợp các khoáng chất có nguồn gốc từ hoạt động magma, giúp các nhà khoa học tìm hiểu quá trình lớp vỏ Sao Hỏa hình thành khi magma nguội đi, sau đó chịu tác động của nước dưới lòng đất.
Ban đầu, các nhà nghiên cứu tại Đại học New Mexico (Mỹ) xác định nguồn gốc Sao Hỏa của thiên thạch thông qua phân tích đồng vị oxy. Tuy nhiên, những cấu trúc và thành phần khoáng chất bất thường đã thúc đẩy nhóm nghiên cứu tiến hành khảo sát sâu hơn. Các nhà khoa học sau đó phát hiện những tinh thể zircon có khả năng lưu giữ dấu vết về quá trình hình thành và tuổi địa chất của đá.
Đáng chú ý, nhóm nghiên cứu đã sử dụng phương pháp định tuổi rubidi-stronti tại chỗ, phân tích từng hạt khoáng chất bằng một mảnh mẫu vật nhỏ hơn móng tay. Kỹ thuật này cho phép xác định tuổi với độ chính xác cao mà vẫn bảo tồn phần lớn mẫu thiên thạch quý hiếm để phục vụ những nghiên cứu tiếp theo.
Kết quả cho thấy đá đã chịu tác động của nước trên Sao Hỏa vào khoảng 4,1 tỷ năm trước, đồng nghĩa với việc vật chất cấu thành mẫu thiên thạch hình thành sớm hơn thời điểm đó. Thành phần đồng vị oxy, cấu trúc và đặc điểm hóa học của mẫu vật cũng cung cấp bằng chứng về chu trình nước tương đối năng động trên Sao Hỏa thời kỳ đầu.
Theo các nhà khoa học, những nghiên cứu tiếp theo đối với Teghaza 001 có thể giúp làm sáng tỏ cách nước tương tác với đá, cũng như quá trình biến đổi địa chất và khí hậu của Sao Hỏa trong giai đoạn đầu lịch sử hành tinh này. Phát hiện cũng bổ sung bằng chứng cho giả thuyết Sao Hỏa từng có môi trường ấm và ẩm ướt hơn hiện nay, dù chưa đủ cơ sở để khẳng định từng tồn tại sự sống trên hành tinh này.
