Thiếu rạp chiếu, phim Việt khó đi xa

Doanh thu phòng vé liên tục tăng, phim Việt ngày càng được khán giả đón nhận, nhưng hệ thống rạp chiếu vẫn tập trung chủ yếu tại các đô thị lớn. Nhiều địa phương thiếu rạp, khiến người dân khó tiếp cận phim mới, còn nhà sản xuất bị hạn chế cơ hội phát hành, khai thác thị trường và thu hồi vốn. Thực tế này đặt ra yêu cầu mở rộng mạng lưới rạp chiếu, đưa phim đến gần hơn với công chúng và tạo thêm dư địa phát triển cho điện ảnh Việt Nam.

Phát triển hệ thống rạp chiếu cần chú trọng phân bố phù hợp với nhu cầu và điều kiện của từng địa phương

Phát triển hệ thống rạp chiếu cần chú trọng phân bố phù hợp với nhu cầu và điều kiện của từng địa phương

Khoảng trống sau những kỷ lục phòng vé

Năm 2025 ghi dấu bước tăng trưởng đáng chú ý của điện ảnh nước nhà. Theo số liệu CGV Việt Nam công bố, tổng doanh thu phòng vé đạt khoảng 5.593 tỉ đồng, tăng 24% so với năm 2024, với hơn 70 triệu lượt vé bán ra. Toàn thị trường có 314 bộ phim phát hành, 1.257 phòng chiếu thuộc 241 cụm rạp. Đáng chú ý, số liệu công bố tại Hội nghị Đối tác chiến lược ngành điện ảnh tháng 3.2026 cho thấy, phim nội địa chiếm khoảng 62% thị phần phòng vé năm 2025, cho thấy sức hút ngày càng lớn của điện ảnh Việt và khả năng cạnh tranh với các tác phẩm nước ngoài.

Tuy nhiên, đằng sau những con số tăng trưởng là sự chênh lệch đáng kể về cơ hội tiếp cận điện ảnh giữa các vùng, miền. Mật độ phòng chiếu mới đạt khoảng 12,3 phòng/1 triệu dân; tần suất đến rạp bình quân khoảng 0,7 lượt/người/ năm. Theo báo cáo nghiên cứu thị trường của Cinemark được dẫn lại, trong 6 tháng đầu năm 2026, Hà Nội và TP.HCM chiếm tới 54,6% doanh thu phòng vé cả nước. Một số địa bàn theo địa giới cũ chưa ghi nhận rạp chiếu trong phạm vi dữ liệu khảo sát.

Hệ thống rạp hiện tập trung chủ yếu tại những đô thị đông dân, sức mua cao, trong khi người dân nhiều địa phương, đặc biệt ở miền núi, vùng sâu, vùng xa, vẫn khó tiếp cận các tác phẩm mới. Nếu tại thành phố, khán giả có thể dễ dàng lựa chọn bộ phim, khung giờ và địa điểm phù hợp thì ở những nơi chưa có rạp, muốn thưởng thức một tác phẩm trên màn ảnh rộng, người dân có khi phải di chuyển hàng chục, thậm chí hàng trăm kilômét. Chi phí, thời gian đi lại trở thành rào cản không nhỏ đối với nhu cầu giải trí và hưởng thụ văn hóa.

Báo cáo thị trường điện ảnh quý III.2026 ghi nhận tỷ lệ lấp đầy bình quân đạt 20,6%, tính trên các suất chiếu có bán vé, không bao gồm những suất không phát sinh vé. Trong 122 bộ phim được thống kê, 10 tác phẩm dẫn đầu đóng góp tới 72,8% tổng doanh thu. Những số liệu này cho thấy các rạp hiện hữu vẫn còn dư địa nâng cao hiệu quả khai thác, song không thể lấy số ghế trống ở những đô thị lớn để bù đắp cho sự thiếu hụt tại các địa phương khác. Bài toán phát triển hệ thống rạp vì thế không chỉ nằm ở số lượng phòng chiếu, mà còn ở việc phân bố hợp lý, phù hợp với đặc điểm dân cư, điều kiện kinh tế và sức mua của từng địa bàn.

Chiếu phim lưu động: Cầu nối ở vùng chưa có rạp

Năm 2025, hoạt động chiếu phim lưu động tại Thanh Hóa tổ chức 1.450 buổi chiếu, phục vụ khoảng 725.000 lượt người. Nhu cầu xem phim vẫn hiện hữu ở nơi chưa có rạp thương mại. Theo Cục trưởng Cục Điện ảnh Đặng Trần Cường, bên cạnh khuyến khích đầu tư rạp vừa và nhỏ, cần phát huy vai trò của hệ thống chiếu phim công lập và duy trì các đội chiếu phim lưu động, nhất là ở miền núi, biên giới, hải đảo. Tuy nhiên, chiếu phim lưu động không thay thế hoàn toàn rạp cố định. Tại những địa bàn chưa đủ điều kiện xây rạp, nhà văn hóa, trung tâm văn hóa và thiết chế sẵn có có thể trở thành điểm chiếu phù hợp, nếu bảo đảm kỹ thuật và chất lượng phục vụ.

Mở đường cho phim đến với khán giả

Theo ông Đặng Trần Cường, Cục trưởng Cục Điện ảnh, rạp chiếu là mắt xích quan trọng trong chuỗi sáng tạo, sản xuất, phát hành và phổ biến phim. Muốn tháo gỡ tình trạng thiếu rạp, trước hết cần rà soát, đánh giá tổng thể mạng lưới trên cả nước, xác định nơi tập trung rạp, địa bàn còn bỏ trống và tiềm năng phát triển ở từng khu vực. Có cơ sở này, việc định hướng đầu tư mới tránh được dàn trải, bỏ sót nơi thực sự có nhu cầu.

Cùng với rà soát, cần tạo điều kiện cho doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân đầu tư phát triển rạp theo quy định. Ngoài cụm rạp lớn tại đô thị, nên nghiên cứu mô hình vừa và nhỏ, mức đầu tư phù hợp quy mô dân số, điều kiện kinh tế và sức mua địa phương. Đa dạng mô hình vừa giảm áp lực vốn, vừa giúp điện ảnh đến được những thị trường chưa thể phát triển cụm rạp thương mại lớn. Cách tiếp cận này cũng đòi hỏi xem xét nhu cầu thực tế của từng địa bàn, thay vì áp dụng cùng một quy mô đầu tư cho mọi nơi. Một cụm rạp phù hợp sức mua địa phương có thể hoạt động ổn định hơn mô hình lớn thiếu khách.

Chiếu phim tuyên truyền lưu động phục vụ hơn 11.000 lượt người dân tại 9 xã trên địa bàn tỉnh Lào Cai

Chiếu phim tuyên truyền lưu động phục vụ hơn 11.000 lượt người dân tại 9 xã trên địa bàn tỉnh Lào Cai

Trong khi doanh nghiệp tư nhân thường ưu tiên địa bàn có khả năng sinh lời, hệ thống chiếu phim công lập tiếp tục đảm nhận nhiệm vụ chính trị, phổ biến tác phẩm có giá trị văn hóa, nghệ thuật và phục vụ nhu cầu hưởng thụ văn hóa của nhân dân. Ông Đặng Trần Cường cho rằng, cần nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị, đổi mới phương thức quản lý và khai thác, kết hợp hiệu quả hoạt động với nhiệm vụ phục vụ cộng đồng. Đầu tư cho hệ thống này vì thế không thể chỉ dừng ở việc sửa chữa phòng chiếu mà còn phải tính đến chương trình phim và chất lượng phục vụ.

Ở những nơi chưa đủ điều kiện có rạp cố định, chiếu phim lưu động vẫn là phương thức cần duy trì, nhất là vùng sâu, vùng xa, miền núi, biên giới và hải đảo. Năm 2025, Thanh Hóa tổ chức 1.450 buổi chiếu lưu động, phục vụ khoảng 725.000 lượt người. Con số ấy cho thấy nhu cầu thưởng thức điện ảnh không chỉ hiện diện ở những nơi có phòng vé thương mại. Tuy nhiên, chiếu phim lưu động không thể thay thế hoàn toàn rạp cố định. Hai phương thức cần bổ trợ cho nhau: Địa bàn có tiềm năng khuyến khích mở rạp; nơi chưa đủ điều kiện có thể khai thác nhà văn hóa, trung tâm văn hóa và thiết chế sẵn có để tổ chức điểm chiếu đáp ứng yêu cầu kỹ thuật. Sự linh hoạt này cho phép từng địa phương lựa chọn hình thức phù hợp, thay vì phải chờ đủ điều kiện xây dựng rạp thương mại mới tổ chức hoạt động chiếu phim.

Hạ tầng chỉ phát huy hiệu quả khi có khán giả. Bởi vậy, cùng với mở rạp, cần duy trì các chương trình chiếu phim tại trường học, tuần phim chuyên đề, giới thiệu tác phẩm và giao lưu nghệ sĩ, giúp công chúng, nhất là giới trẻ, có thêm trải nghiệm và hình thành thói quen đến rạp. Khi nhu cầu được nuôi dưỡng, thị trường mới có thêm động lực thu hút đầu tư, thay vì chỉ trông chờ vào sức hút nhất thời của vài bộ phim ăn khách.

Việc phát triển mạng lưới cũng cần dựa trên dữ liệu tin cậy về rạp, phòng chiếu, suất chiếu, lượt khán giả và doanh thu theo địa bàn. Đó là căn cứ để cơ quan quản lý đánh giá thực trạng, dự báo nhu cầu, xây dựng chính sách; đồng thời giúp doanh nghiệp nhận diện thị trường có khả năng đầu tư. Thiếu dữ liệu, nguy cơ đầu tư chồng chéo ở nơi đã nhiều rạp và bỏ trống khu vực còn nhu cầu sẽ tiếp diễn.

“Thị trường điện ảnh Việt Nam đang đứng trước cơ hội phát triển mạnh mẽ, song để duy trì đà tăng trưởng, không thể chỉ nhìn vào những kỷ lục doanh thu phòng vé hay thành công của một số bộ phim. Một thị trường thực sự phát triển phải có hệ thống phổ biến phim đủ rộng, được phân bố hợp lý, có khả năng kết nối tác phẩm với công chúng ở nhiều vùng, miền”, Cục trưởng Cục Điện ảnh nhận định.

Mở rộng mạng lưới rạp chiếu là bài toán kinh doanh của doanh nghiệp, đồng thời gắn với mục tiêu phát triển công nghiệp văn hóa và bảo đảm quyền hưởng thụ văn hóa của người dân. Khi hệ thống rạp được mở rộng tới nhiều địa phương, khán giả có thêm cơ hội thưởng thức điện ảnh, nhà sản xuất cũng có điều kiện thuận lợi hơn để phát hành, khai thác thương mại và thu hồi vốn. Khắc phục tình trạng thiếu rạp, phân bố rạp không đồng đều sẽ giúp điện ảnh Việt mở rộng thị trường, phát triển bền vững, thay vì chỉ được nhắc đến qua những mùa phim thắng lớn.

HÀ AN

Nguồn Văn hóa: https://baovanhoa.vn/thieu-rap-chieu-phim-viet-kho-di-xa.html