Thiếu sách giáo khoa: Phụ huynh 'đỏ mắt' tìm mua sách cho con dù năm học mới đã bắt đầu nửa tháng trước

Những ngày qua, anh Trần Thịnh liên tục tìm đến các cửa hàng sách trên địa bàn TP Hà Nội để mua cho con trai cuốn SGK Toán 3 - Tập 1. Nhiều cửa hàng anh ghé qua đều đã hết cuốn sách này.

" Tôi đã đi rất nhiều cửa hàng sách để tìm mua SGK cho con, nhưng chỗ nào cũng hết. Cô giáo thì không đồng ý cho con học sách cũ. May sao đến cửa hàng sách ở khu đô thị Văn Khê, phường Hà Đông thì còn đúng 2 cuốn. Chậm chân một chút nữa chắc tôi cũng không mua được cho con", anh Trần Thịnh chia sẻ.

Không chỉ anh Thịnh, sau ngày khai giảng, tình trạng thiếu SGK tại một số địa phương tiếp tục được phản ánh. Trong khi năm học đã chính thức bắt đầu, việc chưa có đủ sách khiến không ít gia đình lo lắng, nhất là với những học sinh phải sử dụng SGK mới theo chương trình thống nhất.

Anh Thịnh rất khó khăn mới tìm mua được một cuốn SGK Toán 3 - Tập 1.

Thiếu SGK cục bộ sau ngày khai giảng

Trước tình trạng này, ngày 9/9/2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu chủ trì cuộc họp về tình hình cung ứng SGK.

Ngay sau đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) liên tục triển khai các giải pháp nhằm xử lý tình trạng thiếu sách. Bộ đã yêu cầu Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam (NXBGDVN) báo cáo tình hình cung ứng SGK; đồng thời yêu cầu các Sở GDĐT và NXBGDVN tiếp tục bảo đảm cung ứng SGK năm học 2026-2027.

Ngày 11/9, Bộ GDĐT ban hành Kế hoạch số 1906/KH-BGDĐT, trong đó tập trung vào các nhiệm vụ như rà soát, xác định chính xác số lượng SGK còn thiếu; điều chuyển sách từ nơi thừa sang nơi thiếu; tiếp tục in và cung ứng bổ sung những đầu sách còn thiếu; công khai điểm bán, đường dây nóng và các kênh đặt hàng trực tuyến.

Bộ cũng duy trì Tổ công tác phản ứng nhanh và bộ phận thường trực 24/7 đến hết ngày 30/9/2026. Trong thời gian chờ sách in, SGK điện tử được cung cấp miễn phí để học sinh có tài liệu phục vụ việc học.

Theo số liệu tổng hợp của NXBGDVN, đến hết ngày 14/9/2026, tổng nhu cầu SGK được cập nhật là 245,94 triệu bản; kế hoạch in 228,9 triệu bản và khoảng 236,60 triệu bản đã được cung ứng đến các địa phương.

Tuy nhiên, đến 18 giờ ngày 14/9, các địa phương vẫn xác nhận còn thiếu 3.916.370 cuốn SGK, tương đương khoảng 1,5% tổng nhu cầu.

Con số này cho thấy tình trạng thiếu SGK hiện chủ yếu mang tính cục bộ, nhưng với từng gia đình, đặc biệt khi con đã bước vào năm học, việc tìm được đúng cuốn sách cần thiết lại trở thành vấn đề không nhỏ.

Vì sao phụ huynh vẫn phải "đỏ mắt" tìm sách?

Theo Bộ GDĐT, năm học 2026-2027 có nhiều yếu tố mới tác động đồng thời đến nhu cầu SGK.

Đây là năm đầu tiên sử dụng một bộ SGK thống nhất trên toàn quốc theo Nghị quyết 71-NQ/TW. Cùng với đó, một số địa phương triển khai chính sách hỗ trợ, cấp SGK cho học sinh; việc sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức lại mạng lưới trường, lớp cũng làm thay đổi nhu cầu sách.

Đáng chú ý, khoảng thời gian từ khi xác định đầy đủ nhu cầu đến thời điểm phải đáp ứng khá ngắn. Trong khi đó, sản xuất, in ấn và đưa SGK đến từng địa phương cần có thời gian chuẩn bị.

Những biến động về nhu cầu phát sinh trong thời gian ngắn đã tạo áp lực lớn lên toàn bộ chuỗi sản xuất và cung ứng.

Bên cạnh những nguyên nhân khách quan, Bộ GDĐT cũng thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế chủ quan. Bộ xác định công tác dự báo, tổng hợp và phân tích nhu cầu SGK trong điều kiện mới chưa theo kịp thực tế; việc đánh giá năng lực tổ chức sản xuất, quản trị và mạng lưới cung ứng của NXBGDVN chưa đầy đủ.

Giải pháp khắc phục một số hạn chế trong tổ chức cung ứng, điều phối nguồn sách của NXBGDVN cũng chưa đủ nhanh và linh hoạt.

Ở một số địa phương, công tác đăng ký, dự báo và phối hợp cung ứng chưa thực sự chủ động. Việc cập nhật nhu cầu phát sinh sau những thay đổi về tổ chức trường, lớp, chính sách hỗ trợ SGK cũng như nhu cầu mua thêm của học sinh và cha mẹ học sinh chưa kịp thời.

Năm học 2026-2027 là năm đầu tiên sử dụng một bộ SGK thống nhất trên toàn quốc theo Nghị quyết 71-NQ/TW.

Điều chuyển sách, ưu tiên học sinh chưa có SGK

Trước số lượng sách còn thiếu được các địa phương xác nhận, Bộ GDĐT đã chỉ đạo NXBGDVN tiếp tục điều chuyển, cung ứng bổ sung ngay trong ngày 15/9.

Việc cung ứng được yêu cầu ưu tiên cho những trường hợp học sinh chưa có sách hoặc còn thiếu nhiều đầu sách, đặc biệt là học sinh tại các trường nội trú ở khu vực biên giới, vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn và học sinh thuộc diện được hỗ trợ, cấp hoặc cho mượn SGK.

Các địa phương tiếp tục rà soát, cập nhật nhu cầu để xử lý những trường hợp còn thiếu, với yêu cầu bảo đảm mọi học sinh có đủ SGK phục vụ học tập.

Trong thời gian chờ bản in, SGK điện tử được cung cấp miễn phí tại địa chỉ taphuan.nxbgd.vn/tap-huan. Các trường cũng được yêu cầu khai thác nguồn sách tại thư viện và sách cũ còn sử dụng được nhằm hạn chế ảnh hưởng đến việc học tập của học sinh.

Không để tình trạng thiếu SGK lặp lại

Bộ GDĐT xác định trách nhiệm để xảy ra tình trạng thiếu SGK cục bộ thuộc về Bộ GDĐT, NXBGDVN và các địa phương.

Với cơ quan quản lý, Bộ GDĐT nhìn nhận đây là tồn tại, hạn chế cần nghiêm túc chấn chỉnh và khắc phục, nhất là trong công tác theo dõi, dự báo, kết nối dữ liệu, kiểm tra, đôn đốc và điều phối khi nhu cầu thực tế biến động.

Về phía NXBGDVN, Bộ yêu cầu rà soát năng lực sản xuất, quản trị và mạng lưới cung ứng, khắc phục các điểm nghẽn, tăng cường điều phối và xây dựng cơ chế phản ứng nhanh khi nhu cầu thay đổi.

Các địa phương cũng phải xác nhận chính xác nhu cầu, phối hợp cung ứng bổ sung, tránh khoảng cách giữa nhu cầu thực tế và số liệu đăng ký.

Về lâu dài, Bộ GDĐT cho biết sẽ rà soát, đề xuất hoàn thiện cơ chế quản lý SGK theo hướng xác định đây là sản phẩm, dịch vụ công, mặt hàng thiết yếu đặc thù. Việc quản trị toàn bộ chuỗi cung ứng sẽ được thực hiện dựa trên dữ liệu thống nhất, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, địa phương và doanh nghiệp.

Cùng với đó là xây dựng cơ chế dự phòng, điều phối linh hoạt để việc cung ứng SGK được chủ động, ổn định ngay từ đầu mỗi năm học.

Với phụ huynh, điều họ mong muốn không chỉ là tìm được một cuốn SGK còn thiếu sau nhiều ngày đỏ mắt tìm mua, mà là từ những năm học tiếp theo, sách giáo khoa có thể đến tay học sinh đầy đủ, đúng thời điểm. Bởi khi năm học đã bắt đầu, một cuốn sách tưởng như rất quen thuộc cũng có thể trở thành điều khiến cả gia đình phải loay hoay tìm kiếm.