Thỏa thuận Canada-ASEAN và cơ hội hợp tác với Việt Nam

Việc Canada và ASEAN cơ bản hoàn tất đàm phán hiệp định thương mại tự do mở thêm triển vọng hợp tác kinh tế giữa Ottawa và Đông Nam Á.

Xuất nhập khẩu hàng hóa tại cảng Hoàng Diệu Chùa Vẽ - Công ty Cổ phần Cảng Hải Phòng. Ảnh minh họa: TTXVN phát

Xuất nhập khẩu hàng hóa tại cảng Hoàng Diệu Chùa Vẽ - Công ty Cổ phần Cảng Hải Phòng. Ảnh minh họa: TTXVN phát

Với Việt Nam, nền tảng Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và quan hệ Đối tác Chiến lược với Canada sẽ tạo điều kiện để khai thác cơ hội theo hướng thu hút đầu tư, phát triển công nghệ và hợp tác sản xuất. Những kết nối về năng lượng và tài chính hiện nay hứa hẹn khả năng chuyển tiềm năng này thành các dự án cụ thể.

Khi công du Manila, Thủ tướng Canada Mark Carney đã thông báo việc cơ bản hoàn tất đàm phán Hiệp định Thương mại tự do ASEAN–Canada (ACAFTA). Các bên tiếp tục hoàn thiện công việc còn lại, hướng tới ký kết năm 2027. Theo Văn phòng Thủ tướng Canada, hiệp định được kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp nước này tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng châu Á.

Đối với Việt Nam, cơ hội nằm ở việc kết hợp khuôn khổ mới của khu vực với những nền tảng hiện có. CPTPP đã tạo điều kiện ưu đãi cho thương mại song phương; quan hệ Đối tác Chiến lược xác định các lĩnh vực hợp tác ưu tiên; ACAFTA mở triển vọng kết nối hoạt động kinh doanh ở phạm vi rộng lớn hơn. Giá trị bổ sung sẽ nằm ở khả năng tổ chức đầu tư, sản xuất và cung ứng dịch vụ.

Trao đổi với phóng viên TTXVN, bà Vina Nadjibulla, đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược Quốc gia, cho rằng Việt Nam và Canada cần sử dụng CPTPP cùng khuôn khổ thương mại Canada– ASEAN để khuyến khích đầu tư và đồng sản xuất. Canada có năng lượng, khoáng sản thiết yếu, vốn và năng lực công nghệ, trong khi Việt Nam có thế mạnh chế tạo và kết nối với mạng lưới sản xuất Đông Nam Á.

Theo bà, ưu tiên cần chuyển sang những quan hệ đối tác giúp hai nền kinh tế nâng cao khả năng chống chịu. Điều này đòi hỏi đối thoại thường xuyên về năng lượng, công nghệ, đầu tư và chuỗi cung ứng. Ủy ban Hỗn hợp về Kinh tế Việt Nam–Canada có thể hỗ trợ xác định dự án, xử lý vướng mắc và kết nối năng lực Canada với nhu cầu Việt Nam.

Số liệu đầu tư đang cho thấy dư địa để mở rộng hợp tác theo hướng này. Theo Bộ Ngoại giao Canada, giá trị đầu tư trực tiếp của Canada tại Việt Nam năm 2025 đạt khoảng 4,6 tỷ CAD (xấp xỉ 3,2 tỷ USD), chủ yếu trong dịch vụ tài chính và bảo hiểm.

Cơ cấu này cho thấy cơ hội thu hút thêm nguồn lực vào năng lượng, công nghệ và hoạt động phục vụ sản xuất. Theo thông báo của Foxconn, công ty này và Brookfield Canada đã lên kế hoạch hợp tác cùng phát triển tối đa 1GW công suất điện gió, điện Mặt Trời và lưu trữ năng lượng tại Việt Nam, dựa trên các hợp đồng mua điện dài hạn. Mục tiêu là cung cấp năng lượng cho hoạt động của Foxconn và các đối tác trong chuỗi cung ứng.

Dù mới đang ở giai đoạn kế hoạch, nhưng mô hình này cho thấy một hướng kết nối cụ thể giữa vốn quốc tế, chuyên môn năng lượng và nhu cầu sản xuất tại Việt Nam. Hợp tác năng lượng theo cách này còn có thể hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu giảm phát thải trong chuỗi cung ứng.

Nguồn tài chính cho doanh nghiệp là một hướng hợp tác khác đã có bước triển khai. Tháng 7/2025, FinDev Canada, một tổ chức tài chính phát triển thuộc sở hữu của Cơ quan Phát triển Xuất khẩu Canada (EDC), công bố tham gia 75 triệu USD trong khoản vay hợp vốn 350 triệu USD cho VPBank, cùng các đối tác quốc tế. Nguồn vốn hướng tới tài chính bền vững, trong đó có các hoạt động khí hậu và doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa do phụ nữ làm chủ.

Tháng 8 cùng năm, FinDev Canada tiếp tục công bố đóng góp 75 triệu USD trong khoản vay hợp vốn 215 triệu USD cho HDBank. Khoản tài trợ hướng tới chuỗi giá trị nông nghiệp, doanh nghiệp nhỏ và các dự án xanh. Hai giao dịch cho thấy hợp tác tài chính có thể đưa nguồn lực của Canada tới nhiều doanh nghiệp Việt Nam thông qua các định chế trong nước.

Những kế hoạch đầu tư và khoản tài trợ này được hình thành trước bước tiến đàm phán ACAFTA, nhưng cho thấy những ví dụ về nhu cầu và cơ chế hợp tác có thể tiếp tục phát triển. Quan hệ Đối tác Chiến lược cũng xác định năng lượng, chuỗi cung ứng, công nghệ số và hạ tầng là những lĩnh vực ưu tiên, tạo định hướng để Việt Nam và Canada tìm kiếm thêm dự án phù hợp.

Trong khâu triển khai, Tiến sĩ Julie Nguyen, Chủ nhiệm Sáng kiến Canada– ASEAN thuộc Trung tâm Nghiên cứu châu Á, Đại học York, cho rằng doanh nghiệp Canada còn gặp khó khăn khi tìm đối tác Việt Nam và tiếp cận thông tin về thuế quan, quy tắc xuất xứ, điều kiện kinh doanh. Khi trả lời phỏng vấn phóng viên TTXVN, bà đề xuất việc kết nối trực tuyến trước các chuyến khảo sát, giúp doanh nghiệp chuẩn bị sẵn cuộc gặp với đối tác tiềm năng; đồng thời phát huy vai trò cầu nối của doanh nhân, chuyên gia người Việt tại Canada.

Vai trò của những hoạt động kết nối cũng được thể hiện qua kinh nghiệm của bà Christine Nakamura, Phó Chủ tịch Quỹ châu Á-Thái Bình Dương. Từng dẫn đoàn doanh nghiệp nữ công nghệ Canada tới Việt Nam năm 2024, bà cho biết các doanh nghiệp cung cấp giải pháp xử lý nước, quản lý chất thải và công nghệ y tế đã tìm được đối tác tại Việt Nam.

Theo bà, định hướng phát triển bền vững của Việt Nam đang mở ra cơ hội để công nghệ Canada kết hợp với nhu cầu và nguồn lực của đối tác trong nước. Những kết nối này cho thấy hợp tác có thể bắt đầu từ các bài toán cụ thể về môi trường và chăm sóc sức khỏe, tạo cơ sở phát triển dự án lâu dài.

Việc cơ bản hoàn tất đàm phán ACAFTA đang tạo thêm cơ sở để Việt Nam và Canada chuẩn bị hợp tác dài hạn. Trên cơ sở CPTPP và Đối tác Chiến lược, cơ hội nằm ở khả năng kết nối vốn, công nghệ và năng lực sản xuất của hai nước với những nhu cầu cụ thể.

Các dự án năng lượng và kênh tài chính đã được hình thành cho thấy hướng đi này có cơ sở, trong khi khuôn khổ thương mại mới được kỳ vọng sẽ tạo thêm điều kiện để mở rộng hợp tác.

Hà Linh/vnanet.vn

Nguồn Bnews: https://bnews.vn/thoa-thuan-canada-asean-va-co-hoi-hop-tac-voi-viet-nam/444634.html