Thói quen khiến lá gan bị 'đầu độc' mỗi ngày

Nhiều thói quen tưởng chừng vô hại trong sinh hoạt hàng ngày lại có thể khiến lá gan bị tổn thương mà không phải ai cũng nhận ra. Ảnh: Adobe Stock.

Gan là cơ quan đảm nhiệm hàng loạt chức năng sống còn của cơ thể, từ chuyển hóa chất dinh dưỡng, dự trữ năng lượng, sản xuất dịch mật đến xử lý thuốc và đào thải độc tố.

Thạc sĩ, bác sĩ Dương Thị Phượng, khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đại học Y Dược - cơ sở Linh Đàm, Hà Nội, cho biết một lá gan khỏe mạnh là khi cơ quan này thực hiện tốt các chức năng sinh lý quan trọng và không xuất hiện các tổn thương kéo dài hay tiến triển thành các bệnh lý như viêm gan, gan nhiễm mỡ, xơ hóa gan hoặc xơ gan.

Theo bác sĩ Phượng, chế độ ăn uống và sinh hoạt đóng vai trò quyết định trong việc duy trì sức khỏe gan. Trong đó, nhiều thói quen phổ biến đang âm thầm làm tăng nguy cơ tổn thương gan mà người dân thường chủ quan.

Những "kẻ thù" của lá gan

Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến tổn thương gan và xơ gan là lạm dụng rượu bia.

Khi cơ thể tiếp nhận lượng lớn đồ uống có cồn trong thời gian dài, gan phải liên tục hoạt động để chuyển hóa và đào thải các chất độc hại. Quá trình này khiến tế bào gan bị tổn thương, viêm nhiễm và dần dần dẫn đến xơ hóa.

"Người dân nên hạn chế sử dụng rượu bia để giảm nguy cơ mắc các bệnh lý gan mạn tính, đặc biệt là xơ gan", bác sĩ Phượng khuyến cáo.

Một thói quen khác đang ngày càng phổ biến là sử dụng thực phẩm chức năng hoặc các sản phẩm hỗ trợ sức khỏe trong thời gian dài mà không có chỉ định của bác sĩ.

Việc sử dụng kéo dài, dùng liều cao hoặc dùng cùng lúc nhiều sản phẩm có thể làm tăng nguy cơ tương tác thuốc và tổn thương gan ở một số người. Ảnh: Unsplash.

Theo bác sĩ Phượng, nhiều người cho rằng thực phẩm chức năng hoàn toàn vô hại nên sử dụng thường xuyên. Tuy nhiên, nhiều sản phẩm không rõ nguồn gốc có thể chứa các thành phần chưa được công bố đầy đủ, hoạt chất không phù hợp với nhãn công bố hoặc nhiều thành phần phối hợp khó kiểm soát. Việc sử dụng kéo dài, dùng liều cao hoặc dùng cùng lúc nhiều sản phẩm có thể làm tăng nguy cơ tương tác thuốc và tổn thương gan ở một số người.

"Không phải thực phẩm chức năng nào cũng cần thiết. Trước khi sử dụng, người dân nên cân nhắc kỹ về nguồn gốc, thành phần và tham khảo ý kiến chuyên gia y tế", bác sĩ nói.

Theo vị chuyên gia, một trong những nguyên nhân phổ biến gây tổn thương gan hiện nay là tình trạng thừa cân, béo phì, rối loạn chuyển hóa và chế độ ăn uống mất cân đối.

Khi cơ thể thường xuyên nạp vào lượng năng lượng vượt quá nhu cầu, đặc biệt từ thực phẩm nhiều đường, tinh bột tinh chế, đồ uống có đường hoặc chất béo bão hòa, phần năng lượng dư thừa sẽ được chuyển hóa và tích tụ dưới dạng mỡ trong gan.

Theo thời gian, tình trạng này có thể dẫn đến gan nhiễm mỡ không do rượu. Nguy cơ đặc biệt cao ở những người thừa cân, béo phì, tiền đái tháo đường, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hoặc ít vận động.

Bác sĩ Phượng cho biết việc ăn quá nhiều tinh bột và đường không chỉ làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ mà còn có thể gây tích tụ mỡ tại nhiều cơ quan khác trong cơ thể.

Do đó, để bảo vệ lá gan, người dân cần kiểm soát cân nặng hợp lý, hạn chế thực phẩm nhiều đường, tinh bột tinh chế và chất béo, đồng thời duy trì chế độ ăn cân đối kết hợp với hoạt động thể lực thường xuyên.

Chủ động tầm soát bệnh gan

Nhiều người cho rằng chỉ cần xét nghiệm men gan trong giới hạn bình thường là có thể yên tâm về sức khỏe gan. Tuy nhiên, theo bác sĩ Phượng, đây là quan niệm chưa hoàn toàn chính xác.

Những con số phản ánh tình trạng tổn thương gan nặng nề của một bệnh nhân. Ảnh: Đinh Hà.

Một số bệnh lý gan, đặc biệt là gan nhiễm mỡ hoặc giai đoạn đầu của các bệnh gan mạn tính, vẫn có thể tồn tại dù chỉ số men gan chưa tăng rõ rệt. Vì vậy, ngoài xét nghiệm máu, người dân nên khám sức khỏe định kỳ, kết hợp siêu âm ổ bụng và các phương pháp tầm soát phù hợp để phát hiện sớm những bất thường tại gan.

Để bảo vệ lá gan lâu dài, chuyên gia khuyến cáo người dân nên chủ động kiểm soát các yếu tố nguy cơ như mỡ máu, đường huyết và cân nặng.

Bên cạnh đó, những người có nguy cơ cao cần tầm soát viêm gan B, viêm gan C định kỳ để phát hiện và điều trị sớm nếu mắc bệnh.

Người dân cũng không nên tự ý sử dụng thuốc nam, thuốc bắc hoặc thực phẩm chức năng trong thời gian dài, đặc biệt khi đang có men gan tăng, mắc bệnh gan nền hoặc đang điều trị các bệnh mạn tính. Việc sử dụng các sản phẩm này cần có sự tư vấn của bác sĩ nhằm tránh những tổn thương gan đáng tiếc có thể xảy ra.