Thời tiết bất thường, cẩn thận với ngộ độc thực phẩm

Chỉ trong một tuần mà nghe tin mấy vụ ngộ độc bánh mì liên tiếp, làm ai cũng lo lắng. Tại sao lúc này, ngộ độc thực phẩm lại tăng và mình phải làm sao để tránh?

Về chuyên môn, các nghiên cứu dịch tễ tại Việt Nam cho thấy, tỷ lệ mẫu thức ăn đường phố nhiễm vi khuẩn E. coli và Coliforms (một loại vi khuẩn cho thấy tình trạng vệ sinh kém), lên đến 70% - 80%. Đặc biệt, khoảng 40% các vụ ngộ độc lớn có nguồn gốc từ vi sinh vật do khâu chế biến tại chỗ không đảm bảo nguồn nước và vệ sinh bàn tay.

Ngoài bánh mì, bà con cần đặc biệt cảnh giác với 3 nhóm thực phẩm "nhạy cảm" nhất hiện nay:

Món có nước cốt dừa và đồ ủ lên men: Chè, bún mắm, nem chua, gỏi... rất nhanh biến chất dưới cái nóng 38% - 39°C. Nước cốt dừa chứa rất nhiều chất béo và đường tự nhiên. Đây là thực phẩm bổ dưỡng cho con người nhưng cũng là "tiệc lớn" cho vi khuẩn. Ở nhiệt độ 37% - 39°C hiện nay, vi khuẩn chỉ cần 15 - 20 phút là nhân đôi. Chúng phân hủy chất béo trong nước cốt dừa tạo ra mùi gắt dầu và vị chua rất nhanh. Nước cốt dừa lại có độ ẩm hoàn hảo để nấm mốc và vi sinh vật phát triển ngay lập tức nếu không được nấu sôi hoặc để ngoài không khí quá lâu.

Sốt trứng tươi và patê: Các loại để quét trong bánh mì nếu không bảo quản lạnh, nó là "ổ vi khuẩn" Salmonella.

Hải sản và đồ tái sống: Tiết canh, gỏi, ốc, hến dễ chứa phẩy khuẩn tả và vi khuẩn gây tiêu chảy cấp.

Với thời tiết hiện nay, khi nhiệt độ ngoài trời 37% - 39°C chính là cái "lò ấp" tuyệt vời cho vi khuẩn, như vi khuẩn Salmonella hay E. coli bình thường sinh sôi chậm, nhưng gặp trời nóng nó nhân lên rất nhanh. Một ổ bánh mì thịt để ngoài trời từ sáng tới trưa là vi khuẩn đã sinh sôi rất nhiều. Rồi nước mặn nữa, người dân thiếu nước ngọt sạch để rửa rau củ, chén đũa. Mưa xuống làm rác thải, vi sinh vật từ cống rãnh tràn ra, dễ nhiễm vào nguồn nước và thực phẩm.

Khi ăn thực phẩm nhiễm khuẩn, nó đi vào ruột, bám lên thành ruột và gây viêm nhiễm. Cơ thể phản ứng lại bằng cách đẩy chúng ra ngoài, gây nên tình trạng tiêu chảy. Ngoài ra, những loại vi khuẩn khi chết đi hoặc trong lúc sống nó tiết ra "chất độc". Chất độc này ngấm vào máu gây nôn ói, sốt cao, thậm chí co giật hoặc ngưng tim.

Nguy hiểm nhất là mất nước: Đi cầu và nôn ói nhiều làm cơ thể mất nước và muối. Với người già và trẻ em, việc mất nước này cực kỳ nguy hiểm, có thể dẫn đến tử vong nhanh chóng nếu không bù nước kịp thời.

Để biết thực phẩm có bị hư hay không, căn cứ vào ba dấu hiệu đơn giản:

Mùi chua : Vi khuẩn ăn đường, đạm trong thịt cá rồi thải ra chất acid (giống như lên men giấm), làm đồ ăn có mùi chua nồng, khó chịu.

Bị đóng nhớt: Khi vi khuẩn sinh sôi quá đông đúc, chúng kết lại thành từng mảng nhầy nhụa bao quanh miếng thịt, hạt cơm. Thấy nhớt là thấy hàng tỷ con vi khuẩn đang ở đó.

Sủi bọt khí: Trong thức ăn nhiễm khuẩn, vi khuẩn tiết ra chất khí ga. Những khí này trồi lên mặt nước thịt kho, hay nước canh, bị lớp màng mỡ trên mặt nồi cản lại tạo thành lớp bọt khí như bong bóng, sủi lên khi mình chạm vào.

Tóm lại khi thấy đồ ăn đã chua, nhớt, sủi bọt thì món đó đã bị nhiễm khuẩn rồi, mình không được ăn, dù có nấu sôi thật lâu đi nữa cũng không hết độc.

Để phòng ngừa ngộ độc thực phẩm, cần: Ăn chín uống sôi; chọn thực phẩm tươi, không mua thịt cá đã ươn, rau củ đã héo úa; thức ăn nấu xong nên ăn ngay trong vòng 2 tiếng đồng hồ; thức ăn còn dư phải để nguội rồi cho ngay vào tủ lạnh, nhưng nhớ là khi lấy ra ăn lại, phải nấu sôi lên ít nhất 5 phút, đừng có hâm sơ cho nóng là không diệt hết vi khuẩn đâu; trong mùa hạn - mặn, nếu dùng nước sông hay nước giếng, bà con phải lắng lọc và sát khuẩn bằng Cloramin B do trạm y tế cấp phát, hoặc nấu sôi để nguội trước khi rửa thực phẩm.

BS NGUYỄN THÀNH ÚC