Thông điệp của Jack Ma về việc học thời AI gây chú ý: 'Giảm học thuộc lòng'

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đang đặt ra yêu cầu phải điều chỉnh cách thức giáo dục, trong đó giảm thời gian ghi nhớ kiến thức máy móc để tập trung nhiều hơn vào phát triển tư duy sáng tạo, trí tưởng tượng và năng lực giao tiếp. Đây là một trong những thông điệp được tỷ phú công nghệ Jack Ma nhấn mạnh trong cuộc gặp với các giáo viên tại Hàng Châu, Trung Quốc.

Tỷ phú Jack Ma và ban lãnh đạo chủ chốt của Alibaba đã thảo luận về những thách thức và cơ hội do trí tuệ nhân tạo mang lại với các giáo viên tại Hàng Châu. Ảnh: qq.com

Cuộc gặp diễn ra hôm 4/3 với sự tham gia của lãnh đạo cấp cao từ Alibaba Group và Ant Group, cùng hàng chục giáo viên của Trường Yungu - một cơ sở giáo dục tư thục do các nhà sáng lập Alibaba tài trợ.

Giáo dục cần “trở về bản chất”

Theo thông cáo từ nhà trường, cuộc trao đổi kéo dài hơn một giờ tập trung vào những thách thức và cơ hội mà AI mang lại cho hệ thống giáo dục.

Ông Jack Ma cho rằng tác động của AI là “rất lớn”, nhưng đồng thời cũng mở ra nhiều cơ hội cho xã hội. Trong bối cảnh đó, thanh thiếu niên được xem là nhóm có khả năng thích ứng và thúc đẩy chuyển đổi mạnh mẽ nhất.

Nhà sáng lập Alibaba nhận định AI có thể giúp giáo dục “trở về với bản chất” của việc học. Khi nhiều công việc xử lý thông tin có thể được máy móc đảm nhiệm, thời gian học sinh dành cho việc ghi nhớ nội dung trong sách giáo khoa có thể được giảm bớt. Thay vào đó, nhà trường cần chú trọng phát triển những năng lực mà máy móc khó thay thế, như sáng tạo và trí tưởng tượng.

Tư duy phản biện và giao tiếp trở thành kỹ năng cốt lõi

Theo ông Joe Tsai, Chủ tịch Alibaba, trong kỷ nguyên AI, một trong những kỹ năng quan trọng nhất là tư duy phản biện - tức khả năng đặt ra những câu hỏi đúng. Bên cạnh đó, năng lực giao tiếp, cả với con người và với máy móc, sẽ trở nên ngày càng quan trọng.

Tỷ phú Jack Ma và ban lãnh đạo chủ chốt của Alibaba đã thảo luận về những thách thức và cơ hội do trí tuệ nhân tạo mang lại với các giáo viên tại Hàng Châu. Ảnh: qq.com

Trong khi đó, các chuyên gia cho rằng sự khác biệt giữa con người và máy móc có thể được nhìn nhận qua ba yếu tố: sự tò mò, sự đồng cảm và thể lực. Khi nhiều dạng lao động trí óc có thể được AI đảm nhiệm, việc duy trì sức khỏe và thể lực của con người sẽ càng có ý nghĩa, đồng nghĩa với việc thể thao có thể đóng vai trò lớn hơn trong đời sống tương lai.

AI hỗ trợ, không thay thế con người

Chủ tịch Ant Group Eric Jing nhấn mạnh AI nên được sử dụng chủ yếu để xử lý các công việc mang tính lặp lại, qua đó giải phóng con người để phát triển những phẩm chất riêng như cảm thụ thẩm mỹ, khả năng sáng tạo và trí tưởng tượng.

Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo việc phụ thuộc quá mức vào công nghệ. Theo ông, con người cần tận dụng AI như một công cụ hỗ trợ, nhưng không nên để nó trở thành “chiếc nạng không thể thiếu”.

Đầu tư vào con người trong thời đại AI

Những trao đổi này phản ánh xu hướng thảo luận rộng hơn trong giới học giả và hoạch định chính sách về cách thích ứng với làn sóng AI. Nhà kinh tế học Cai Fang thuộc Học viện Khoa học Xã hội Trung Quốc gần đây cho rằng các chính phủ cần chuyển trọng tâm từ đầu tư vào vốn sang đầu tư vào con người trong thời đại trí tuệ nhân tạo.

Theo ông, điều này đòi hỏi tăng cường đầu tư cho giáo dục mầm non cũng như thúc đẩy học tập suốt đời, nhằm giúp lực lượng lao động liên tục cập nhật kỹ năng trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh chóng.

Trong khi đó, các doanh nghiệp công nghệ cũng đang đẩy mạnh phát triển hệ sinh thái AI. Tháng trước, Alibaba đã công bố thế hệ mô hình trí tuệ nhân tạo Qwen-3.5, với hiệu suất theo đánh giá nội bộ được cho là tương đương các hệ thống hàng đầu của OpenAI, Anthropic và Google DeepMind.

Trong bối cảnh AI ngày càng hiện diện sâu rộng trong đời sống kinh tế - xã hội, những cuộc thảo luận như tại Hàng Châu cho thấy giáo dục đang đứng trước yêu cầu đổi mới mạnh mẽ, nhằm chuẩn bị cho thế hệ trẻ các năng lực phù hợp với một thế giới nơi con người và máy móc ngày càng gắn bó chặt chẽ.

Hồng Nhung