Thống nhất sẽ trình Quốc hội xem xét thông qua dự thảo Nghị quyết về cơ chế đặc thù xử lý vi phạm pháp luật

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại phiên họp

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành nội dung phiên họp

Tạo cơ chế xử lý phù hợp đối với những trường hợp có sai sót rủi ro nhưng không vụ lợi, vì lợi ích chung

Báo cáo về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết, Bộ trưởng Bộ Công an, Đại tướng Lương Tam Quang cho biết, so với dự thảo Chính phủ trình, dự thảo Nghị quyết sau tiếp thu, giải trình ý kiến của các đại biểu Quốc hội giữ nguyên kết cấu 3 chương với 13 điều; sửa đổi 11/13 điều, giữ nguyên 2 điều (Điều 1, Điều 2); cơ bản giữ các nội dung chính sách lớn của dự thảo Nghị quyết.

Về các nguyên tắc thực hiện (Điều 3), Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết, tiếp thu ý kiến đại biểu, cơ quan chủ trì soạn thảo đã chỉnh lý khoản 5 Điều 3 dự thảo Nghị quyết để bảo đảm không phát sinh thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm để xem xét lại bản án, quyết định xử lý kỷ luật đã có hiệu lực pháp luật. Đồng thời bỏ quy định tại khoản 6 Điều 3 dự thảo Nghị quyết vì các quy định liên quan đến xử phạt vi phạm hành chính trong trường hợp không truy cứu trách nhiệm hình sự, loại trừ trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự sẽ thực hiện theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.

Bộ trưởng Bộ Công an, Đại tướng Lương Tam Quang trình bày Báo cáo về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết

Để đảm bảo chặt chẽ, tránh lạm dụng và rà soát trong toàn bộ dự thảo Nghị quyết để chỉnh lý cụm từ "cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng" bằng "cơ quan tiến hành tố tụng". Theo Bộ trưởng Bộ Công an, việc thay đổi này sẽ không giao cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra có thẩm quyền áp dụng các chính sách hình sự trong dự thảo Nghị quyết mà giao cơ quan điều tra chuyên trách thực hiện để đảm bảo chặt chẽ, đủ năng lực thu thập, đánh giá chứng cứ, áp dụng các điều kiện tại Nghị quyết.

“Đồng thời, đã rà soát chỉnh lý kỹ thuật tại các điều luật có liên quan về giải thích từ ngữ, thời hạn tạm hoãn phiên tòa thực hiện theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự hiện hành và các điều luật khác có liên quan, bảo đảm chặt chẽ và phù hợp với kỹ thuật soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật”, Bộ trưởng Bộ Công an nhấn mạnh.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Đoàn Thị Thanh Mai trình bày Báo cáo ý kiến của Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính

Trình bày tóm tắt Báo cáo ý kiến về nội dung này, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Đoàn Thị Thanh Mai cho biết, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhận thấy cơ quan chủ trì soạn thảo đã nghiêm túc nghiên cứu, tiếp thu, giải trình ý kiến của đại biểu Quốc hội và chỉnh lý dự thảo Nghị quyết theo hướng: vừa giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương phòng, chống tham nhũng, lãng phí tiêu cực; vừa tạo cơ chế xử lý phù hợp đối với những trường hợp có sai sót rủi ro nhưng không vụ lợi vì lợi ích chung. Theo Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính, đây là định hướng cần thiết để tháo gỡ tâm lý e ngại, né tránh, khơi thông nguồn lực khuyến khích đổi mới sáng tạo nhưng không tạo khoảng trống để hợp pháp hóa vi phạm.

Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng tán thành việc bổ sung trách nhiệm báo cáo định kỳ và xử lý nghiêm hành vi lợi dụng chính sách. Tuy nhiên, báo cáo hàng năm cần phản ánh số lượng, tính chất vụ việc áp dụng từng cơ chế, kết quả tạm hoãn, giá trị khắc phục hậu quả, thu hồi tài sản; các trường hợp có quan điểm khác nhau và khó khăn vướng mắc để đánh giá thực chất hiệu quả của Nghị quyết.

Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga phát biểu

Tăng cường kiểm tra việc thực hiện để kịp thời phát hiện, xử lý các trường hợp lợi dụng chính sách

Phát biểu kết luận về nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo phối hợp với Bộ Tư pháp tiếp tục rà soát, nghiên cứu kỹ, tiếp thu đầy đủ ý kiến để hoàn thiện dự thảo Nghị quyết; bảo đảm thể hiện nhất quán các nội dung giải trình, tiếp thu trong báo cáo với các nội dung được chỉnh lý, hoàn thiện trong dự thảo Nghị quyết; đồng thời, giải trình, làm rõ hơn những nội dung chưa được tiếp thu, nhất là những vấn đề còn có ý kiến khác nhau để Quốc hội có cơ sở xem xét, quyết định.

Trong đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị lưu ý một số vấn đề trọng tâm gồm: tiếp tục rà soát, xác định rõ hơn phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng và nguyên tắc thực hiện của Nghị quyết, bảo đảm tính thống nhất với các chủ trương của Đảng, các quy định của pháp luật hình sự, tố tụng hình sự và pháp luật chuyên ngành.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu phát biểu

Quy định rõ phạm vi áp dụng giữa Nghị quyết này với Nghị quyết số 29 của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật về đất đai xảy ra trước khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng kéo dài, tránh chồng chéo hoặc tạo ra khoảng trống pháp lý.

Nghiên cứu luật hóa các chính sách phù hợp với Nghị quyết này trong quá trình sửa đổi Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự và các luật có liên quan, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Rà soát, hoàn thiện các quy định về chính sách hình sự, tố tụng hình sự theo hướng phân định rõ bản chất, căn cứ, thẩm quyền và tiêu chí, điều kiện áp dụng; bảo đảm rõ ràng, khách quan, có thể kiểm chứng. Nghiên cứu quy định cơ chế tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự theo hướng có điều kiện, gắn với phương án khắc phục hậu quả khả thi; bảo đảm cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ và xử lý kịp thời khi người được áp dụng không thực hiện đúng cam kết hoặc có dấu hiệu lợi dụng chính sách.

Làm rõ mối quan hệ giữa các cơ chế không truy cứu, loại trừ, miễn trách nhiệm hình sự với thủ tục tố tụng và chính sách đối với trường hợp đã có bản án. Không làm thay đổi nguyên tắc cơ bản về trách nhiệm hình sự; không xem xét lại bản án đã có hiệu lực hoặc chấm dứt nghĩa vụ dân sự, tài chính, khắc phục hậu quả.

Các đại biểu dự phiên họp

Bảo đảm tính nhân văn, khuyến khích khắc phục hậu quả; bảo vệ người năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung; đồng thời ngăn ngừa việc lợi dụng chính sách để hợp thức hóa vi phạm.

Khẩn trương xây dựng các văn bản hướng dẫn và có cơ chế phối hợp giữa Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao và các cơ quan liên quan, bảo đảm Nghị quyết được triển khai thống nhất ngay sau khi có hiệu lực.

Tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện từng cơ chế, chính sách; kịp thời phát hiện và xử lý các trường hợp lợi dụng chính sách; đồng thời tổng kết, đánh giá, làm cơ sở xem xét luật hóa những chính sách đã được thực tiễn kiểm nghiệm và có tính ổn định cao.

Trên cơ sở kết quả phiên họp này, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình Quốc hội xem xét, biểu quyết thông qua dự thảo Nghị quyết này sau khi được tiếp thu, chỉnh lý.