Thu hút giáo viên vùng khó

Trường Phổ thông Dân tộc Bán trú THCS Lũng Chinh, xã Sủng Máng cần bổ sung thêm giáo viên, nhằm tiếp tục nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập cho học sinh vùng khó.

“Điểm nghẽn” thiếu hụt và mất cân đối

Năm học 2025 - 2026, Trường Phổ thông Dân tộc Bán trú THCS Lũng Chinh, xã Sủng Máng có 413 học sinh, 98% là con em đồng bào dân tộc Mông. Toàn trường có 26 cán bộ, giáo viên, trong đó 21 biên chế và 5 hợp đồng. Theo định mức đối với Trường Phổ thông Dân tộc Bán trú THCS, với quy mô 11 lớp, nhà trường còn thiếu tới 8 giáo viên ở các bộ môn như: Vật lý, Tin học, Tiếng Anh, Khoa học tự nhiên, Công nghệ, Giáo dục công dân, Thể dục và Hoạt động trải nghiệm.

Thực trạng thiếu giáo viên khiến việc tổ chức dạy học gặp nhiều khó khăn. Để bảo đảm chương trình, trường phải linh hoạt phân công giáo viên theo chuyên môn trong khả năng có thể và tăng cường điều tiết, hỗ trợ giáo viên giữa các trường trên cùng địa bàn. Cùng với đó, tổ chức tập huấn để giáo viên đảm nhiệm thêm một số nội dung như Hoạt động trải nghiệm và bố trí giáo viên các môn chuyên biệt, giáo viên có số tiết thấp kiêm nhiệm chủ nhiệm lớp.

Đồng chí Phạm Văn Định, Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc Bán trú THCS Lũng Chinh cho biết: “Đây mới chỉ là những giải pháp bước đầu giúp chương trình học không bị gián đoạn. Về lâu dài, khi tình trạng thiếu giáo viên kéo dài, việc dạy vượt tiết thường xuyên sẽ ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy. Điều này đồng nghĩa với việc chất lượng học tập và cơ hội tiếp cận giáo dục của học sinh cũng bị tác động”.

Tương tự, năm học này, Trường PTDTBT Tiểu học Sủng Thài, xã Thắng Mố có 1.198 học sinh với 49 lớp, gồm 19 lớp ở điểm trường chính và 30 lớp tại 12 điểm trường lẻ. Nhà trường có 70 biên chế và 5 hợp đồng, cơ bản đạt chỉ tiêu được giao, song vẫn thiếu giáo viên ở một số môn học, nhất là Tiếng Anh.

Đồng chí Hoàng Văn Phiệt, Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc Bán trú Tiểu học Sủng Thài chia sẻ: “Việc thiếu giáo viên Tiếng Anh, buộc nhà trường phải bố trí giáo viên dạy trực tiếp kết hợp trực tuyến đến các lớp ở điểm trường. Theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 yêu cầu học sinh tiểu học học Tiếng Anh từ lớp 3, trường cần bổ sung đủ giáo viên cho bộ môn trên”.

Từ thực tế cơ sở cho thấy, thiếu giáo viên không chỉ là thiếu về số lượng mà còn là sự mất cân đối cơ cấu giữa các môn học và ở những địa bàn khó khăn nhất, khiến việc triển khai đổi mới giáo dục gặp nhiều trở lực.

Đằng sau những con số thiếu hụt là những khó khăn rất cụ thể mà giáo viên vùng cao phải đối mặt do địa hình chia cắt, giao thông cách trở, điều kiện sinh hoạt thiếu thốn, môi trường giảng dạy phân tán ở nhiều điểm trường. Không ít giáo viên phải di chuyển hàng chục km mỗi ngày, dạy học tại nhiều điểm trường khác nhau; vừa đảm nhiệm chuyên môn, vừa kiêm nhiệm công tác chủ nhiệm, bán trú, quản lý học sinh.

Áp lực công việc lớn nhưng chế độ đãi ngộ chưa thực sự tương xứng khiến việc thu hút giáo viên mới đã khó, giữ chân người ở lại càng khó hơn. Chính vì vậy, nếu không có những chính sách đủ mạnh, mang tính đặc thù, thì khoảng cách về chất lượng giáo dục giữa vùng thuận lợi và vùng khó khăn sẽ ngày càng bị nới rộng.

Cần giải pháp mang tính đột phá

Theo số liệu báo cáo của Đề án Phát triển giáo dục và đào tạo đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang, toàn ngành hiện có 30.625 viên chức là cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên nhưng vẫn thiếu 1.722 người so với biên chế được giao và thiếu tới 5.519 biên chế so với định mức quy định; riêng giáo viên thiếu 3.794 biên chế.

Dù tỷ lệ giáo viên đạt chuẩn và trên chuẩn ở các cấp học đều ở mức cao, nhưng sự thiếu hụt về số lượng và mất cân đối về cơ cấu vẫn là “điểm nghẽn” lớn, tập trung ở các môn học then chốt và địa bàn vùng sâu, vùng xa.

Để cụ thể hóa mục tiêu của Nghị quyết số 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, tỉnh xác định phát triển đội ngũ nhà giáo là khâu then chốt. Trong đó, đổi mới công tác tuyển dụng được xem là một trong những giải pháp mang tính đột phá, nhằm bổ sung nguồn nhân lực chất lượng cho toàn ngành.

Mới đây, tại Kỳ tuyển dụng viên chức sự nghiệp Giáo dục và Đào tạo tỉnh Tuyên Quang năm 2025 (vòng 2), số lượng thí sinh tham gia dự tuyển rất lớn, cho thấy sức hút nhất định của ngành. Cụ thể, cấp Tiểu học có số lượng đông nhất với 617 thí sinh dự tuyển vị trí giáo viên hạng III; cấp THPT và Giáo dục thường xuyên có 425 thí sinh, gồm 398 giáo viên hạng III và 27 kế toán viên; cấp học Mầm non ghi nhận 403 thí sinh tham dự, với 378 chỉ tiêu giáo viên hạng III và 25 chỉ tiêu kế toán; riêng cấp THCS có 304 thí sinh tham gia xét tuyển vị trí giáo viên hạng III. Tổng số chỉ tiêu tuyển dụng là 344 chỉ tiêu.

Những con số này cho thấy nguồn tuyển không thiếu, song “bài toán” đặt ra là làm thế nào để tuyển đúng người, bố trí đúng nơi đang thiếu, đặc biệt là các môn học đặc thù và địa bàn vùng sâu, vùng xa. Đây cũng là cơ sở để tỉnh tiếp tục hoàn thiện cơ chế tuyển dụng theo hướng công khai, minh bạch, gắn với vị trí việc làm, lồng ghép với các chính sách thu hút, đãi ngộ để giữ chân giáo viên sau tuyển dụng.

Cùng với đó, trọng dụng giáo viên giỏi, sinh viên tốt nghiệp xuất sắc; ban hành chính sách đặc thù đối với giáo viên công tác tại vùng sâu, vùng xa. Đồng thời, đẩy mạnh thi tuyển các chức danh lãnh đạo, quản lý trường học; nghiên cứu triển khai cơ chế “đặt hàng” đào tạo giáo viên đối với các môn học còn thiếu như Tiếng Anh, Tin học, hướng tới giải quyết căn cơ tình trạng thiếu hụt và mất cân đối đội ngũ.

Song để tạo chuyển biến, các giải pháp cần được triển khai đồng bộ, chiều sâu, sát với quy mô trường lớp, đặc thù vùng miền và và cơ hội phát triển nghề nghiệp. Bởi lẽ, chỉ khi “nút thắt” về đội ngũ giáo viên được tháo gỡ, thì mục tiêu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục mới có thể đi vào thực chất, bảo đảm mọi học sinh, dù ở vùng cao hay vùng thuận lợi đều được tiếp cận nền giáo dục chất lượng và công bằng.