Thủ tướng Anh chuẩn bị thắt chặt chính sách trợ cấp cho thanh niên

Giảm gánh nặng phúc lợi

Hình ảnh Thủ tướng Anh Andy Burnham. Ảnh: THX/TTXVN phát

Chính phủ Anh đang chuẩn bị một gói cải cách mới nhằm siết điều kiện hưởng trợ cấp ốm đau đối với thanh niên, trong bối cảnh áp lực cắt giảm chi tiêu công ngày càng gia tăng để dành nguồn lực cho quốc phòng và cải cách hệ thống chăm sóc xã hội.

Theo tờ The Telegraph (Anh), những người trẻ nhận trợ cấp có thể bị cắt quyền lợi nếu từ chối tham gia các khóa đào tạo, học nghề hoặc hoạt động tình nguyện do chính phủ đề xuất. Mô hình này được xây dựng dựa trên kinh nghiệm của Hà Lan và nằm trong kế hoạch giảm quy mô hóa đơn phúc lợi của Anh, vốn đã lên tới khoảng 333 tỷ bảng.

Các bộ trưởng kỳ vọng việc gắn trợ cấp với các chương trình đào tạo và hỗ trợ việc làm sẽ giúp nhiều thanh niên mắc bệnh quay trở lại thị trường lao động, thay vì phụ thuộc lâu dài vào trợ cấp của nhà nước.

Song song với đó, Thủ tướng Anh cũng dự kiến công bố kế hoạch khuyến khích thanh niên theo học các ngành nghề đang thiếu nhân lực như xây dựng, lắp đặt hệ thống nước hay điều dưỡng.

Tỷ lệ thanh niên nhận trợ cấp tăng mạnh

Không giống nhiều quốc gia phương Tây đã phục hồi tỷ lệ việc làm về mức trước đại dịch, Anh hiện vẫn có thêm gần 700.000 người rời khỏi lực lượng lao động do các vấn đề sức khỏe kéo dài so với sáu năm trước.

Đáng chú ý, hơn 430.000 người trong độ tuổi từ 16 đến 24 đang hưởng trợ cấp ốm đau. Nguyên nhân chủ yếu đến từ sự gia tăng các trường hợp được chẩn đoán hoặc khai báo mắc các vấn đề sức khỏe tâm thần như lo âu, rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD) hay tự kỷ.

Theo quy định hiện hành, nhiều người nhận trợ cấp không bắt buộc phải tìm việc làm và thậm chí có thể không phải đánh giá lại tình trạng sức khỏe trong nhiều năm. Điều này khiến số lượng thanh niên không học tập, không làm việc và cũng không tham gia đào tạo (NEET) tiếp tục ở mức cao.

Chính phủ cho rằng đây là thực trạng cần thay đổi nếu muốn giảm chi ngân sách cũng như tăng năng suất lao động.

Các bộ trưởng Anh đang nghiên cứu mô hình phúc lợi tại Hà Lan, Đan Mạch, Đức và Australia - những quốc gia được đánh giá thành công hơn trong việc đưa người trẻ quay trở lại làm việc.

Ở các nước này, người nhận trợ cấp ốm đau thường phải tham gia đào tạo, học tập, chuẩn bị kỹ năng nghề hoặc làm công tác cộng đồng nếu muốn tiếp tục nhận hỗ trợ tài chính.

Tại Hà Lan, chính quyền địa phương có thể yêu cầu người hưởng trợ cấp tham gia dọn rác, sửa chữa sân chơi hoặc hỗ trợ chăm sóc người cao tuổi như một phần nghĩa vụ đi kèm với chính sách an sinh.

Bộ Lao động và Hưu trí Anh cũng đã công bố các nghiên cứu đánh giá những mô hình trên nhằm phục vụ quá trình xây dựng chính sách mới.

Tranh cãi trong nội bộ đảng Lao động

Dù được cho là có thể nhận được sự ủng hộ của cử tri, kế hoạch cải cách cũng tiềm ẩn nguy cơ gây chia rẽ trong nội bộ đảng Lao động.

Trước đó, cựu Thủ tướng Keir Starmer từng vấp phải làn sóng phản đối mạnh mẽ từ hơn 120 nghị sĩ trong đảng khi đề xuất siết điều kiện hưởng trợ cấp dành cho người khuyết tật. Những chỉ trích buộc ông phải rút lại kế hoạch, gây ảnh hưởng đáng kể đến uy tín chính trị.

Andy Burnham khẳng định ông không muốn cắt giảm phúc lợi một cách máy móc, nhưng cho rằng nước Anh cần nghiêm túc hơn trong việc kiểm soát quy mô chi tiêu an sinh.

Theo ông, nhiều thanh niên đã không nhận được sự hỗ trợ phù hợp từ sớm nên rơi vào tình trạng phụ thuộc trợ cấp. Vì vậy, điều cần thay đổi là bản chất của sự hỗ trợ, trong đó việc tiếp tục hưởng trợ cấp sẽ gắn với nghĩa vụ nắm bắt các cơ hội học tập, đào tạo hoặc việc làm mà chính phủ cung cấp.

Ông cũng cho rằng những trường hợp cần hỗ trợ về sức khỏe tâm thần nên được giúp đỡ ngay trong môi trường làm việc để tăng khả năng hòa nhập thay vì ở ngoài thị trường lao động.

Cải cách an sinh gắn với mục tiêu cải tổ chăm sóc xã hội

Bên cạnh cải cách phúc lợi, chính phủ cũng thúc đẩy kế hoạch xây dựng Dịch vụ Chăm sóc Quốc gia mới nhằm giảm áp lực lên hệ thống y tế NHS trước tình trạng dân số già hóa.

Chi phí vận hành hệ thống này được ước tính lên tới khoảng 18 tỷ bảng mỗi năm. Thủ tướng Burnham cảnh báo nếu không cải tổ lĩnh vực chăm sóc xã hội, NHS sẽ ngày càng quá tải khi phải tiếp nhận nhiều bệnh nhân lẽ ra không cần điều trị trong bệnh viện.

Trong khi đó, phe Bảo thủ chỉ tuyên bố ủng hộ các kế hoạch cải cách nếu chính phủ bảo đảm nguồn kinh phí đến từ việc cắt giảm chi tiêu hiện tại thay vì tăng thuế hoặc vay nợ. Họ cũng chỉ trích chính phủ chưa đưa ra phương án tài chính đủ thuyết phục để hiện thực hóa các cam kết chi tiêu mới.

Về phía Bộ Lao động và Hưu trí Anh, cơ quan này khẳng định sẽ tiếp tục bảo vệ những người thực sự cần trợ giúp, đồng thời triển khai chương trình cải cách việc làm dành cho thanh niên với ngân sách 2,5 tỷ bảng nhằm tạo gần một triệu cơ hội học tập và việc làm trong những năm tới.