Thủ tướng: Không để người dân thiếu thuốc vì vướng cơ chế

Chiều 8/9, Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì cuộc làm việc với Bộ Y tế và các bộ, ngành, cơ quan liên quan về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số luật trong lĩnh vực y tế trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 2 (tháng 10/2026); đặc biệt là nội dung về quản lý, phân phối thuốc, thiết bị y tế và khám bệnh, chữa bệnh.

Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết, vừa qua đã nhận được rất nhiều ý kiến của các chuyên gia, các bệnh viện và thực tiễn lĩnh vực này cho thấy vẫn còn những vướng mắc, kẽ hở, từ quy định của pháp luật đến khâu thực thi.

Đây là vấn đề lớn, rất cấp thiết, xã hội rất quan tâm và lần này lãnh đạo Chính phủ rất quyết tâm, Bộ Y tế phải tháo gỡ, giải quyết triệt để những vướng mắc, bất cập, điểm nghẽn.

Thủ tướng nhấn mạnh mục tiêu quan trọng nhất là người dân tiếp cận được với thuốc chữa bệnh và trang thiết bị y tế phục vụ khám chữa bệnh với chất lượng cao nhất, giá thành hợp lý, giảm các chi phí không cần thiết.

Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì cuộc làm việc với Bộ Y tế và các bộ, ngành, cơ quan liên quan về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số luật trong lĩnh vực y tế. Ảnh: VGP

"Tinh thần đặt ra là phải đặt tính mạng, sức khoẻ người bệnh, lợi ích của nhân dân lên trên hết, trước hết; không để cơ sở y tế thiếu trang thiết bị y tế, người dân thiếu thuốc vì vướng cơ chế; không để cán bộ sợ trách nhiệm mà không dám quyết; không để lợi dụng cơ chế để trục lợi", Thủ tướng phát biểu.

Về thực trạng, năm 2025, thị trường thiết bị y tế ở Việt Nam đạt khoảng 2 tỷ USD và quy mô ngày càng tăng.

Thị trường dược phẩm Việt Nam được đánh giá là một trong những thị trường tăng trưởng nhanh nhất khu vực với quy mô khoảng 7-8 tỷ USD; trong 5 năm tới có thể tăng gấp đôi, đạt khoảng 15-16 tỷ USD. Mức tiêu thụ thuốc bình quân đầu người của Việt Nam ước tính đạt khoảng 70-78 USD/người/năm và dự báo sẽ còn tăng mạnh do thu nhập của người dân ngày càng cải thiện. Thuốc nội địa đáp ứng tương đối tốt nhu cầu.

Tuy nhiên, năng lực sản xuất thiết bị y tế trong nước còn hạn chế, phụ thuộc lớn vào hàng nhập khẩu; giá còn cao; quy định pháp lý chưa đồng bộ, cụ thể, rõ ràng, đầy đủ, còn có khoảng trống. Nguồn nhân lực chất lượng cao còn hạn chế, một bộ phận sợ trách nhiệm, vi phạm trong đấu thầu, mua sắm; công tác quản lý vòng đời thiết bị, bảo trì tại cơ sở y tế còn chưa chặt chẽ.

Về lĩnh vực dược, năng lực sản xuất nội địa còn hạn chế; phải nhập khẩu một lượng lớn biệt dược gốc; phụ thuộc lớn vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu...

Kiểm soát chặt chẽ giá thuốc từ gốc

Thủ tướng nhấn mạnh phải quyết tâm rất cao để đổi mới mạnh mẽ tư duy và cách làm, không cầu toàn nhưng khuôn khổ pháp lý phải ngày càng hoàn thiện hơn, chất lượng hơn, nhất là trong lĩnh vực thuốc, trang thiết bị y tế và vệ sinh an toàn thực phẩm.

Đồng thời, bảo đảm nguồn cung đầy đủ với giá thành hợp lý, an toàn, sức khỏe cho người bệnh; công khai, minh bạch, có cơ chế giám sát đồng bộ, theo cơ chế thị trường nhưng có sự quản lý, kiểm soát của Nhà nước vì đây là mặt hàng thiết yếu.

Trong các luật và các văn bản hướng dẫn phải tiếp tục rà soát, chuẩn hóa quy trình về kiểm định, hiệu chuẩn, ứng dụng phần mềm quản lý theo dõi toàn bộ vòng đời thiết bị y tế và quá trình sử dụng thuốc chữa bệnh.

Về giải pháp, Thủ tướng yêu cầu kiểm soát chặt chẽ giá thành từ gốc; quản lý giá từ nhà sản xuất, nhà cung cấp, cửa khẩu đến các doanh nghiệp, bệnh viện và đến tay người bệnh thông qua cơ chế liên thông dữ liệu; công khai giá của từng chủng loại thiết bị, chủng loại thuốc; có cơ chế khống chế, kiểm soát biên độ lợi nhuận hợp lý, đặc biệt là quy định về niêm yết giá.

Thủ tướng: Kiểm soát chặt chẽ giá thành từ gốc với thuốc, thiết bị y tế và cương quyết loại bỏ mọi chi phí trung gian. Ảnh: VGP

Thủ tướng chỉ đạo cắt giảm các khâu trung gian phân phối, số hóa toàn bộ chuỗi cung ứng, thúc đẩy các chuỗi bán lẻ hiện đại ký kết trực tiếp với các tập đoàn dược phẩm hoặc các doanh nghiệp.

Cải cách cơ chế đấu thầu và đàm phán thông qua đấu thầu tập trung cấp quốc gia hoặc đàm phán giá trực tiếp với các hãng sản xuất, cương quyết loại bỏ mọi chi phí trung gian môi giới quốc tế và nội địa.

Thủ tướng gợi mở nâng cao năng lực, hướng dẫn công tác mua sắm, đấu thầu, chủ động kiến nghị quy định đặc thù với thuốc, thiết bị y tế trong sửa đổi Luật Đấu thầu. Người đứng đầu Chính phủ cũng chỉ đạo thúc đẩy sản xuất nội địa; đề xuất chính sách khuyến khích các tập đoàn đa quốc gia liên doanh với doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng trong sửa đổi Luật Đầu tư.

Nhấn mạnh trách nhiệm rất lớn của Bộ Y tế trong lĩnh vực này, Thủ tướng yêu cầu chuyển trọng tâm từ tiền kiểm sang hậu kiểm; giảm cấp phép, kiểm tra trước và thiết lập đầy đủ các điều kiện bảo đảm về hậu kiểm, nhất là hệ thống truy xuất nguồn gốc, cơ chế giám sát, cảnh báo sớm, cơ chế phối hợp liên ngành.