Thủ tướng: Không thể để giá nhà tăng vô lý đối với những phân khúc cần quản lý

Tại phiên thảo luận tổ của Quốc hội về dự án Luật Đấu giá tài sản sáng nay, Thủ tướng Lê Minh Hưng dành thời gian chia sẻ một số định hướng lớn trong chỉ đạo, điều hành của Chính phủ về những chính sách liên quan còn ý kiến khác nhau.

Đó là các vấn đề về phạm vi áp dụng và lựa chọn tổ chức đấu giá, tham dự trả giá và tiền đặt trước, đấu giá trực tuyến và bước giá, hủy kết quả đấu giá và bảo vệ người mua ngay tình.

Phải điều tiết, kiểm soát được giá nhà thuộc phân khúc nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê

Thủ tướng cho biết dự thảo Luật Đấu giá tài sản sửa đổi liên quan trực tiếp đến nhiều luật khác, ví dụ Luật Đất đai, nên cần rà soát kỹ để đảm bảo tính đồng bộ.

Thủ tướng Lê Minh Hưng: Các quy định về đấu giá, giao đất cho nhà đầu tư với các thủ tục, cơ chế, chính sách đi kèm, phải nằm trong chuỗi quy định pháp luật gắn kết chặt chẽ

Ông dẫn chứng trong Luật Đất đai quy định Nhà nước phải tăng cường công tác quản lý giá đất. Khi đấu giá, trình tự, thủ tục và việc quyết định giá đất theo quy định của Luật Đất đai sửa đổi tới đây sẽ do UBND và HĐND các địa phương quyết định theo khung giá đất và hệ số. Sau này, các cơ quan chuyên môn sẽ ban hành những quy định chi tiết.

Nhưng điều quan trọng nhất, Thủ tướng nhấn mạnh, là mục tiêu phải quản lý, điều tiết được giá đất và thị trường bất động sản.

“Mục tiêu xuyên suốt trong quản lý đối với thị trường bất động sản và giá đất là giá nhà, nhất là nhà ở cho các đối tượng chính sách, người có thu nhập thấp, nhà ở xã hội và nhà cho thuê, phải được quản lý rất chặt chẽ, không thể tăng giá đột biến” - Thủ tướng yêu cầu.

Theo ông, quản lý, điều tiết thị trường với phân khúc nhà ở cho đối tượng chính sách và người thu nhập thấp mới có thể giúp người dân tiếp cận nhà ở thông qua việc mua nhà ở xã hội hoặc thuê nhà ở dài hạn.

Lưu ý đây là nội dung quan trọng, Thủ tướng nhắc lại yêu cầu các quy định về đấu giá, giao đất cho nhà đầu tư với các thủ tục, cơ chế, chính sách đi kèm, phải nằm trong chuỗi quy định pháp luật gắn kết chặt chẽ. Mục đích cuối cùng là phải điều tiết, kiểm soát được giá nhà thuộc phân khúc nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê, để người dân bình thường, người thu nhập thấp có khả năng tiếp cận.

“Chúng ta phải quản lý, điều tiết, không thể để tăng giá một cách vô lý đối với những phân khúc cần quản lý” - Thủ tướng quán triệt.

Riêng với những phân khúc cao cấp dành cho những người có điều kiện kinh tế, Thủ tướng cho rằng sẽ điều tiết tùy theo nhu cầu và yêu cầu của thị trường.

Bố mẹ muốn mua mảnh đất 1,5 tỷ đồng cho con mà phải đặt cọc đến 750 triệu đồng

Trong khi đó, Phó Chủ tịch thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến chia sẻ rằng đấu giá là một tiến bộ trong công tác quản lý nhằm lựa chọn được tổ chức, cá nhân mua tài sản đấu giá có lợi nhất cho người bán. Nếu thống kê tất cả các cuộc đấu giá về lĩnh vực đất đai, nhà đất thì trên cùng một địa bàn hoặc một loại tài sản, nhất là nhà đất, sẽ thấy có tổ chức, cá nhân liên tục trúng đấu giá với số lần trúng nhiều và khối lượng tài sản lớn.

"Công tác đấu giá đã đảm bảo tính khách quan, minh bạch, chính xác chưa?" - ông Chiến đặt câu hỏi. Ông nhận định: "Đúng như tờ trình của Chính phủ đã nêu, trong một số ít vụ việc vẫn còn tình trạng thông đồng, dìm giá ngày càng tinh vi, phức tạp. Chính phủ dùng từ 'số ít' nhưng tôi nghĩ rằng không phải ít".

Phó Chủ tịch thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến: Sửa luật lần này phải làm thế nào để mọi cuộc đấu giá được minh bạch. Ảnh: Media QH

Theo ông, người có nhu cầu sử dụng đất thật lại đứng ngoài, còn những người không có nhu cầu sử dụng thực sự thì lại trúng đấu giá. Một số đấu giá viên vi phạm pháp luật, vi phạm đạo đức nghề nghiệp. Tất cả yếu tố đó làm méo mó cuộc đấu giá.

Ông cũng nhận định có trường hợp đấu giá viên trở thành người môi giới, bởi họ biết rõ nhất ai là người bán, ai là người mua. Vì vậy, lần sửa đổi luật này phải làm thế nào để mọi cuộc đấu giá được minh bạch, khách quan, đảm bảo hài hòa lợi ích của Nhà nước và các chủ thể tham gia.

Với việc dự thảo đề xuất nâng tỷ lệ tiền đặt trước lên thành 20-50% giá khởi điểm trong đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân, ông Chiến cho rằng cần cân nhắc bởi biên độ này rất lớn.

Trong thực tiễn, khi người có nhu cầu sử dụng đất thật - ví dụ bố mẹ muốn mua một mảnh đất ở ven đô hoặc nông thôn cho con ra ở riêng - nếu tham gia đấu giá mảnh đất có giá trị 1,5 tỷ đồng mà phải đặt cọc tới 50% (750 triệu) thì rất khó khăn, phải đi rút tiền ngân hàng hoặc bán tài sản khác. Ngược lại, đối với những người đầu cơ thì việc có vài trăm triệu hay vài tỷ đồng đặt cọc lại rất dễ dàng. Vì vậy, ông Chiến đề nghị khi đấu giá đất để ở thì nên ưu tiên người địa phương tại chỗ có nhu cầu ở thực sự thì mức đặt cọc khác, người ngoài địa phương thì mức khác.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Tạ Thị Yên cũng đề nghị cân nhắc kỹ mức từ 20-50%. 

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Tạ Thị Yên

Bà nhìn nhận mục tiêu của đề xuất này là nâng trách nhiệm của người tham gia, tránh trường hợp trả giá rất cao để đẩy mặt bằng giá đất lên rồi bỏ cọc. Nhưng theo bà cũng phải nhìn chiều ngược lại. Nếu nâng tiền đặt trước quá cao thì những người thực sự có nhu cầu mua đất để ở, có năng lực tài chính nhưng không có lượng tiền lớn ngay từ đầu có thể không tham gia được. Khi đó, mục tiêu chống bỏ cọc đạt được một phần nhưng mức độ cạnh tranh của cuộc đấu giá lại giảm.

Ví dụ, một lô đất có giá khởi điểm vài tỷ đồng, mức đặt trước 50% đã là một khoản tiền rất lớn. Nếu áp dụng phổ biến thì điều kiện tham gia đấu giá có thể trở thành một hàng rào khá cao đối với người dân.

Do đó, bà Yên cho rằng không nên chỉ dựa vào việc tăng tiền đặt trước để chống bỏ cọc. Đại biểu đề nghị cần kế thừa và luật hóa phù hợp cơ chế cấm tham gia đấu giá đối với người trúng đấu giá cố tình không thực hiện nghĩa vụ tài chính, thay vì chỉ nâng hàng rào tài chính đối với tất cả người tham gia.